Phóng to

Mệt mỏi với chiến trường Iraq, người Mỹ muốn LHQ góp sức - Ảnh: Reuters

Theo AFP, cuộc họp do LHQ chủ trì nhằm “giải cứu Iraq” diễn ra ngày 22-9 ở New York (Mỹ) với sự tham gia của đại diện 20 nước, trong đó có năm thành viên Hội đồng Bảo an LHQ và tám nước láng giềng của Iraq. Hai điểm nổi bật trong chương trình nghị sự là bàn về những thách thức và cơ hội trong việc triển khai nghị quyết 1770 của Hội đồng Bảo an LHQ (liên quan đến nhiệm vụ của phái bộ hỗ trợ Iraq của LHQ) và ủng hộ những nỗ lực của chính quyền Baghdad trong việc chấm dứt nội chiến.

Phát biểu trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Iraq Nuri Al Maliki sau đó, Tổng thư ký Ban Ki Moon cho biết nhiều đại biểu tham gia hội nghị đã nhấn mạnh vai trò chủ chốt của LHQ trong việc giúp đỡ Iraq hòa giải dân tộc. “Có một sự nhất trí rõ ràng rằng cộng đồng thế giới không thể quay lưng hoặc thờ ơ với Iraq” - ông nhấn mạnh. Hiện có 95 nhân viên của LHQ hoạt động tại Iraq (65 tại Baghdad và 30 tại Arbil). Tổng thư ký Ban Ki Moon đang xem xét tăng thêm số lượng tại Arbil và có thể lập một văn phòng tại Basra.

Trong khi người đứng đầu LHQ cam kết tăng cường vai trò và sự hiện diện của cơ quan này tại Iraq thì một số nhân viên của ông lại không yên tâm. Họ vẫn chưa quên cú sốc thiệt hại nhân mạng tại Iraq trong vụ đánh bom xe ngày 19-8-2003 làm chết 22 người, trong đó có đặc sứ LHQ tại Iraq Sergio Vieira de Mello. Báo Christian Science Monitor dẫn lời một quan chức giấu tên đặt câu hỏi: “Ai sẽ đảm bảo an toàn cho các nhân sự tăng cường của LHQ tại Iraq?”. Quan chức này khẳng định đây là vấn đề nguy hiểm mà nếu không giải quyết đến nơi đến chốn sẽ hạn chế những hoạt động của LHQ tại Iraq. “Chúng tôi không biết bao nhiêu quân trong lực lượng đa quốc gia có thể đảm bảo an toàn cho nhân sự tăng cường của LHQ” - quan chức trên lo ngại.

Ngoài ra còn một vấn đề khác quan trọng hơn: LHQ có thể làm gì tại đất nước bị chiến tranh tàn phá nặng nề này? Phó tổng thư ký phụ trách quan hệ chính trị Lynn Pascoe tỏ ra khá dè dặt khi nói LHQ vẫn có đủ chuyên môn để giúp Iraq nếu điều kiện cho phép, nhưng sẽ không thể thay đổi tình thế trong một sớm một chiều. “Xét mối quan hệ giữa Chính phủ Iraq do đa số người Shiite cầm quyền với dân chúng thiểu số Sunni, có thể thấy tiến trình hòa giải ở Iraq sẽ mất rất nhiều thời gian. Sẽ không có chuyện chúng tôi nhảy vào và giải quyết êm thấm những gì mà người Mỹ không làm được trong mấy năm qua”.

Hãng AFP nhận xét rằng LHQ đã chịu sức ép lớn từ Washington trong việc đẩy mạnh vai trò của mình tại Iraq. Một tuần trước khi diễn ra cuộc họp đã có ít nhất ba phát biểu của Mỹ xoay quanh chuyện “LHQ cần thể hiện nhiều hơn”, trong đó có bài phát biểu của Tổng thống George Bush và của Richard Grenell, người phát ngôn phái bộ Mỹ tại LHQ. Gần nhất là phát biểu của trợ lý ngoại trưởng Mỹ Kristen Silverberg vào ngày 21-9, với đại ý Washington “muốn thấy nhiều quan chức LHQ hiện diện tại Baghdad hơn nữa”.

Rõ ràng là Mỹ, vốn chẳng hề mặn mà với vai trò của LHQ tại Iraq, đã thay đổi đáng kể thái độ của mình. Sự thay đổi bộc lộ rõ sau khi Tổng thống Bush tuyên bố sẽ rút bớt quân Mỹ về nước.