Trần lãi suất huy động về 13%/năm

Phóng to

Kể từ 13-3 lãi suất tiền gửi VND có kỳ hạn 1 tháng trở lên còn 13%/năm - Ảnh: T.T.D.

Ông Nguyễn Văn Bình nói: Hạ lãi suất, theo tôi, là phù hợp bởi lạm phát của VN từ tháng 8-2011 trở lại đây đã có chiều hướng liên tục giảm. Tất nhiên đó mới chỉ là tín hiệu, là điều kiện cần, còn yếu tố đủ chúng tôi phải tính đến cả tính thanh khoản của hệ thống tín dụng. Sau nhiều năm tăng trưởng quá nóng, hệ số sử dụng vốn của các tổ chức tín dụng, ngân hàng lên rất cao. 80% vốn huy động được là ngắn hạn, trong khi 40% dư nợ cho vay lại là trung và dài hạn. Nên đúng là khó khăn đã được tích tụ. Vì vậy, từ tháng 8-2011, dù lạm phát có giảm nhưng Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chưa giảm lãi suất ngay. Đến nay, khi thanh khoản đã được cải thiện đáng kể, đáp ứng cả hai điều kiện thì mới quyết định giảm lãi suất.

Phóng toẢnh: NGUYỄN KHÁNH* Đầu Tư Chứng Khoán: Việc giảm lãi suất lần này có phải lại là biện pháp hành chính can thiệp vào thị trường?

"Những lần điều chỉnh trước, NHNN thường tuyên bố sáng, chiều thực hiện. Nhưng lần này, chủ trương hạ lãi suất công bố trước đây một tuần. Điều đó cho thấy NHNN đã chủ động dẫn dắt thị trường theo mục tiêu của Chính phủ đã đề ra"

- Thật ra chúng ta có thể giảm lãi suất sớm hơn, từ ngày 20-2. Tuy nhiên, quan điểm của NHNN là muốn thị trường vận động trước, sau đó NHNN sẽ hỗ trợ thúc đẩy thị trường. Thực tế gần đây các ngân hàng, kể cả ngân hàng nhỏ, đã đồng loạt có gói lãi suất cho vay thấp đi. Có tổ chức chỉ huy động với lãi suất 12% cho nguồn vốn ngắn hạn, trước cả khi NHNN hạ lãi suất. Cũng đã có những gói cho vay với mức lãi suất rất thấp, chỉ từ 13,5-16%. Khi trào lưu đã như vậy, sau khi phân tích kinh tế vĩ mô, NHNN đã quyết định thời điểm ngày 13-3 hạ lãi suất.

Còn việc sử dụng biện pháp hành chính, đúng là trong nền kinh tế thị trường tốt nhất nên sử dụng công cụ thị trường. Nhưng trong cuộc sống, không chỉ ở nước ta, cả trên thế giới, trong một số giai đoạn vẫn cần dùng biện pháp hành chính.

* Tuổi Trẻ: Tại sao NHNN không giảm lãi suất cho vay? Giảm lãi suất huy động có thể khiến tiền gửi vào ngân hàng giảm, khiến tiền khan hiếm, lại đẩy lãi suất lên?

- Cùng việc giảm lãi suất huy động, bằng việc hạ các lãi suất điều hành như lãi suất tái cấp vốn, lãi cho vay qua đêm..., NHNN đã tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng có vốn rẻ hơn, từ đó có thể giảm mặt bằng lãi suất cho vay. Nay tôi khẳng định nếu hạ lãi suất huy động thì lãi suất cho vay ra cũng chỉ khoảng 14,5-16,5%/năm. Chúng tôi mong các nhà báo quan sát thị trường xem hiệu ứng có đạt như thế không.

Tất nhiên, với mức lãi suất như vậy, so với quá khứ đúng là đã thấp, nhưng so với năng lực doanh nghiệp vẫn ở mức cao. Do vậy, để tiếp tục hạ lãi suất, chúng ta phải tiếp tục đấu tranh giảm lạm phát, ổn định vĩ mô. Tôi cũng xin nói rằng nếu chúng ta tiếp tục giữ được đà lạm phát giảm như thời gian qua, trung bình mỗi quý có thể hạ thêm 1% lãi suất. Và như thế có thể một, hai quý nữa, việc quy định trần lãi suất huy động cũng sẽ không cần nữa, có thể bỏ. Khi đó việc cho vay và vay sẽ hoàn toàn trên cơ sở thỏa thuận.

Từ hôm nay trần lãi suất huy động về 13%/năm

Từ ngày 13-3, lãi suất (LS) tiền gửi VND có kỳ hạn 1 tháng trở lên còn 13%/năm, kỳ hạn dưới 1 tháng lãi suất chỉ còn 5%/năm. Song song với giảm LS, NHNN cũng có biện pháp mạnh để xử lý ngân hàng huy động vượt trần.

NHNN cũng giảm LS tái cấp vốn từ 15%/năm xuống 14%/năm, LS cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng từ 16%/năm xuống 15%/năm, LS tái chiết khấu từ 13%/năm xuống 12%/năm. Riêng LS cơ bản, không thấy NHNN đề cập. LS cơ bản hiện tại vẫn là 9%/năm.

NHNN cũng quy định rõ không hồi tố với khoản tiền gửi phát sinh trước ngày 13-3.

* Tuổi Trẻ: Nhiều chuyên gia cho rằng cần phải cân nhắc việc giảm lãi suất trong bối cảnh lạm phát có thể tăng trở lại sau đợt tăng giá xăng dầu vừa qua. Nếu lạm phát tăng trở lại, lãi suất có tăng theo?

- Đúng là chúng ta giảm lãi suất trong bối cảnh có tăng giá, nhất là năng lượng. Tuy nhiên, Bộ Tài chính đã tính toán và khẳng định ngay cả khi tăng 10% giá xăng dầu như vừa qua, mức ảnh hưởng đến lạm phát cả năm chỉ ở 0,64%, còn tác động trực tiếp trước mắt chỉ 0,24%. Với mức như thế, theo tôi, không phải ảnh hưởng lớn đến lạm phát.

Lạm phát của VN gồm ba cấu phần lớn: do điều hành tiền tệ, tài khóa; do giá một số mặt hàng thế giới và giá hàng hóa trong nước, chủ yếu là lương thực thực phẩm. Về chính sách tiền tệ, tài khóa, trong suốt 20 năm qua, yếu tố này chiếm trung bình 50% chỉ số lạm phát. Trong khi đó, cái này đã được kiểm soát chặt. Nửa còn lại phụ thuộc vào giá bên ngoài qua tỉ giá và điều hành giá trong nước, chủ yếu giá lương thực, thực phẩm. Ở đây có thể khẳng định giá lương thực, thực phẩm của ta sẽ vẫn đảm bảo đủ cung, được mùa. Hai yếu tố chính sách tài khóa, tiền tệ và giá hàng hóa trong nước, theo tôi, sẽ góp phần kiềm chế cái chúng ta không thể kiểm soát là giá thế giới.

Còn nếu lạm phát tiếp tục lên, phải nói rõ nếu chỉ lên một tháng, hoặc chỉ là hiện tượng thì không điều chỉnh lãi suất. Song, nếu lạm phát lên ổn định, có thể ảnh hưởng đến mức lạm phát mục tiêu của năm nay là dưới 10% thì NHNN sẽ điều hành tăng lãi suất.

* Tuổi Trẻ: Giảm lãi suất, nhiều chuyên gia cho rằng VN lại ưu tiên cho tăng trưởng sau khi năm trước không đạt mức tăng GDP như kế hoạch?

- Nói giảm lãi suất với mục tiêu là hỗ trợ tăng trưởng thì tôi xin khẳng định hoàn toàn không phải. Chính phủ đã kiên quyết bình ổn vĩ mô, thể hiện rõ trong nghị quyết 01/2012. Nội dung xuyên suốt trong điều hành là kiềm chế lạm phát, ổn định vĩ mô được ưu tiên hàng đầu. Nước ta, để đảm bảo an sinh xã hội, đúng là phải đảm bảo mức tăng trưởng nhất định để tạo công ăn việc làm.

Tuy nhiên, mục tiêu tăng GDP đã được nêu rõ khoảng 6-6,5%, trong điều kiện khó khăn có thể chỉ 5,5%. Trong khi đó, lạm phát ta nêu kiên quyết giữ dưới 10%. Việc giảm lãi suất lần này có thể hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn dễ hơn.

* Theo đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng, Nhà nước sẽ dùng tiền ngân sách mua lại các dự án bất động sản để làm nhà ở xã hội. Quan điểm của NHNN về vấn đề này thế nào?

- Thống đốc Nguyễn Văn Bình: Việc này đã công bố rồi. Quan điểm của chúng tôi là đồng tình. Đằng nào chúng ta cũng cần phải mua, làm các nhà ở xã hội, thì chúng ta có thể tính toán mua của những dự án đã làm xong. Tiền sẽ từ ngân sách nhà nước nhưng chủ yếu là ngân sách địa phương.

* Tiền Phong: Ngay sau khi có thông tin hạ lãi suất, một số người gửi tiền đã đi đáo hạn. Vậy quyết định hạ lãi suất có ảnh hưởng đến nguồn vốn cho vay trong tương lai hay không?

- Có hiện tượng một số người gửi tiền ngân hàng đã đáo hạn tiền tiết kiệm vì lo ngại mấy hôm nữa có thể chịu lãi suất thấp hơn. Điều đó chứng tỏ người gửi tiền rất tin tưởng vào chính sách của NHNN. Chứ nếu không tin thì họ không đáo hạn. Bản chất mọi vấn đề là giá trị đồng VND. Từ năm 2011 và cho đến nay, vị thế của đồng VN đã được nâng lên một bước so với các công cụ đầu tư khác của nền kinh tế.

Chúng tôi sẵn sàng tuyên bố, nếu lạm phát ở mức 9% thì lãi suất huy động chỉ quanh cỡ 10%/ năm thôi. Tôi đảm bảo là người dân rất tin tưởng vào chính sách điều hành của Chính phủ vì với tình hình kinh tế vĩ mô, khả năng ổn định tỉ giá là hiện thực. Cứ cho cuối năm, lãi suất tiền gửi VND còn 10% mà huy động bằng ngoại tệ là 2% cộng thêm điều chỉnh tỉ giá 3% (như NHNN công bố tỉ giá năm 2012 không quá 2-3%) thì mới 5%. Như vậy, VND vẫn cao hơn ngoại tệ. Đây là chủ trương điều hành lâu dài của NHNN.

Đồng thời lần này hạ lãi suất, NHNN cũng có hướng dẫn thắt chặt cho vay bằng ngoại tệ để đảm bảo vị thế vững chắc hơn của đồng VN so với các đồng tiền khác.

Thực tế huy động vốn tháng 2 đã tăng. Tính mức tăng mới so với mức giảm trong tháng 1 thì từ cuối năm 2011 đến nay mức tăng huy động vốn của cả nền kinh tế hơn 1%. Mức này cũng phù hợp với điều kiện kinh tế vĩ mô của VN.

Liên tục trong hai tháng qua, NHNN luôn mua được ngoại tệ. Điều đó cho thấy đã có sự chuyển đổi từ USD sang VND. NHNN khẳng định huy động vốn sẽ tiếp tục tăng, đảm bảo cân đối về nguồn cho hoạt động tín dụng trong nước.

Hai tuần nữa sẽ giảm lãi suất cho vay Dù đã có thời gian chuẩn bị gần một tuần, tuy nhiên sau khi Ngân hàng (NH) Nhà nước công bố hạ trần lãi suất (LS) huy động, các NH cũng chưa vội công bố biểu LS mới. Đến cuối giờ chiều ngày 12-3, NH ACB cho biết từ ngày 13-3, LS huy động kỳ hạn 1-12 tháng là 13%/năm. Nhiều NH cho biết các kỳ hạn ngắn vẫn áp dụng LS tối đa 13%/năm, các kỳ hạn dài LS tối đa chỉ còn 12%/năm. Theo ông Trịnh Văn Tuấn, tổng giám đốc NH Phương Đông (OCB), trong 2-3 tuần nữa có thể giảm thêm LS cho vay. Theo ông Tuấn, tùy từng loại hình kinh doanh khác nhau, chênh lệch LS huy động - cho vay từ 2,5-4%/năm là đủ đảm bảo chi phí NH. Từ 13-3, trần LS huy động là 13%/năm cộng với chênh lệch 4%/năm, LS cho vay khoảng 17%/năm là hợp lý. Hiện nay LS cho vay của OCB dưới 20%/năm, do vậy có khả năng trong thời gian tới LS cho vay sẽ giảm nhanh hơn huy động. Ông Đỗ Minh Toàn, phó tổng giám đốc NH ACB, cho rằng cần thời gian để NH tiêu hóa hết nguồn vốn LS cao. Hơn nữa ACB đã giảm LS cho vay còn 18-18,5%/năm từ tuần trước, do vậy phải sau ít nhất hai tuần nữa mới tính đến chuyện giảm thêm LS cho vay. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp cho biết họ vẫn đang phải vay với LS rất cao. Theo bà Trần Thị Mai Trang, phó giám đốc Công ty nhựa Đức Đạt (KCN Tân Tạo, TP.HCM), công ty đang vay khoảng 3 tỉ đồng nhằm bổ sung nguồn vốn lưu động với mức LS 18%/năm. LS có hạ so với mức cao nhất đã từng vay là 19,5%/năm nhưng không đáng kể, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ. “Dù NH Nhà nước liên tục yêu cầu các NH giảm lãi suất cho vay, nhưng thực tế có rất ít doanh nghiệp được hưởng LS thấp. Nếu được vay LS dưới 16%/năm may ra doanh nghiệp mới tiếp tục duy trì sản xuất, kinh doanh” - bà Trang cho hay. Tương tự, ông Nguyễn Phúc Tiến, phó tổng giám đốc Công ty nệm Vạn Thành, cho biết: “Chúng tôi đang có một số khoản vay với mức LS xấp xỉ 20%/năm. LS cho vay cao đang gây khó cho doanh nghiệp. Hơn nữa, NH là người ra giá, ra giá bao nhiêu doanh nghiệp chỉ biết chịu trận, chứ biết làm cách nào khác hơn”.