Phóng to

Tổng thống Abkhazia Sergei Bagapsh (trái) và Tổng thống Nam Ossetia Eduard Kokoity tại cuộc họp báo ngày 18-2 ở Matxcơva - Ảnh: AP

Nga cũng sẽ thay đổi sách lược như tuyên bố của Ngoại trưởng Sergey Lavrov: "Việc công nhận độc lập của Kosovo đặt Nga trước yêu cầu phải điều chỉnh đường lối trong quan hệ với Abkhazia và Nam Ossetia".

Thập niên 1990, sau khi Liên Xô tan rã và các nước trong liên bang lần lượt tuyên bố độc lập, tại các lãnh thổ tự trị này phong trào ly khai xuất hiện và bùng phát thành những cuộc xung đột đẫm máu. Do các yếu tố lịch sử (từ thời Stalin) mà đa số dân tại các khu tự trị này đều là gốc Nga, nên chủ nghĩa ly khai tại đây nhận được sử ủng hộ của Nga, nhất là từ phía các chính đảng và các lãnh đạo quân sự cánh tả. Cuối cùng, các phe đối đầu ở những khu vực trên đã được dàn hòa bởi lực lượng gìn giữ hòa bình Nga, nước chủ trương tạm thời duy trì nguyên trạng.

Lãnh đạo ba lãnh thổ này mùa hè năm 2006 đã ký một tuyên bố chung về các nguyên tắc hợp tác tại các vùng xung đột. Nguyên tắc đầu tiên của liên minh ba nước là đạt được mục tiêu "hoàn tất tiến trình tan rã Liên Xô trên cơ sở quốc tế công nhận ba nước cộng hòa", và nguyên tắc thứ hai là "ủng hộ sự tham gia của Nga" vào tiến trình của các khu vực này. Từ đó đến nay, ba nước cộng hòa tự trị trên đã chuẩn bị đầy đủ các yếu tố để cấu thành một nhà nước: có hiến pháp, chính phủ, quân đội, thuế quan và dịch vụ hải quan. Chính quyền Nam Ossetia cho biết sau khi được độc lập khỏi Gruzia, họ sẽ xin sáp nhập vào Nga bằng liên kết với Bắc Ossetia (thuộc Nga). Còn Abkhazia và Pridnestrovie sau khi độc lập muốn trở thành các thành viên của SNG.

Vì thế chỉ một ngày sau khi Kosovo đơn phương tuyên bố độc lập, các lãnh đạo Abkhazia và Nam Ossetia đã mở họp báo ngày 18-2 tại Matxcơva. Tổng thống Abkhazia Sergei Bagapsh cho biết trong thời gian sớm nhất ông sẽ gửi tới ban lãnh đạo Nga yêu cầu công nhận nước này độc lập khỏi Gruzia. Còn Tổng thống Nam Ossetia Eduard Kokoity nhắc lại rằng năm 1744, có một văn kiện về việc Ossetia tự nguyện gia nhập đế chế Nga và từ đó tới nay chưa có văn kiện lịch sử nào về việc tách rời bất cứ phần nào của Ossetia khỏi Liên bang Nga. Do đó, ông cho biết sẽ bảo vệ qui chế này tại tòa án hiến pháp.

Ngay lập tức, Tổng thống Gruzia Mikhail Saakashvili cảnh báo Nga "đừng đùa với lửa". Ông này khẳng định các công dân sống trên những lãnh thổ thuộc Gruzia này là công dân Gruzia nên Tbilisi có nghĩa vụ "bảo vệ" họ. Báo chí Gruzia nhắc lại lời đe dọa mà chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia Gruzia Givi Targamadze đưa ra tháng 11-2007 rằng: "Công nhận độc lập Abkhazia cũng có nghĩa là tuyên chiến với Gruzia".

Sự kiện Kosovo "bứt dây" vì thế đang làm "động rừng" không gian hậu Xô viết. Ủng hộ Kosovo, người Mỹ và NATO đang đặt Gruzia vào thế khó. Dễ hiểu tại sao tuy là đồng minh của Mỹ và NATO, Gruzia không thể công nhận độc lập của Kosovo!

Phóng to

Người Serbia tụ tập ở cây cầu chính tại thị trấn Mitrovica thuộc Kosovo để phản đối tỉnh này tuyên bố độc lập - Ảnh: Reuters

Theo Reuters, Serbia ngay lập tức đã có hành động trả đũa bằng việc cho triệu hồi đại sứ của mình tại Washington về nước để phản đối. Thủ tướng Serbia Vojislav Kostunica cho biết thêm nước này sẽ rút đại sứ về nước ở bất cứ quốc gia nào thừa nhận nền độc lập đơn phương của Kosovo. Belgrade cũng đã tiến hành truy tố hình sự đối với các nhà lãnh đạo Kosovo sau tuyên bố độc lập hôm 17-2.

Hội đồng Bảo an LHQ trong phiên họp hôm 18-2 đã không thông qua quyết định thống nhất về vấn đề Kosovo: không ra quyết định đồng ý với việc Kosovo độc lập nhưng cũng không lên án hành động này như mong muốn của Nga và Serbia. Cho đến nay, có Nga, Trung Quốc, Nam Phi, Việt Nam, Libya và Indonesia đứng về phía Serbia, trong khi các thành viên khác của Hội đồng Bảo an là Bỉ, Croatia, Costa Rica, Đức, Ý, Pháp, Mỹ và Anh ủng hộ Kosovo độc lập. Tổng thư ký LHQ Ban Ki Moon không chịu thủ tiêu tuyên bố độc lập của Kosovo như yêu cầu của Nga vì theo ông, nền độc lập đó là do các nước công nhận chứ không phải do Ban thư ký của LHQ!

Các ngoại trưởng Liên minh châu Âu (EU) họp tại Brussels hôm 18-2 cũng chia rẽ về cách thức phản ứng việc này nên ra tuyên bố từng nước sẽ có quyết định riêng về việc này (thay vì chính sách đối ngoại chung như thường thấy). Tính tổng cộng đã có 16/27 thành viên của EU ra tuyên bố công nhận Kosovo trong khi các thành viên khác vẫn chờ đợi chưa ra quyết định chính thức.

Dù được thừa nhận về ngoại giao, tương lai của hơn 2 triệu người dân Kosovo là rất u ám khi vùng này có tỉ lệ thất nghiệp lên tới 60%, và người dân chỉ có thu nhập trung bình hằng tháng ở mức khiêm tốn 250 USD/người. Thứ trưởng ngoại giao Mỹ đặc trách chính trị Nicholas Burns hôm 18-2 cho biết Mỹ sẽ tăng viện trợ cho Kosovo từ 77 triệu USD năm 2007 lên xấp xỉ 335 triệu trong năm nay.