Phóng to

Dự án thủy điện Đồng Nai 6A gây rất nhiều tranh cãi trong thời gian qua. Trong ảnh, đoạn sông Đồng Nai gần nơi dự kiến sẽ xây dựng thủy điện Đồng Nai 6A - Ảnh: Đức Tuyên

Loại bỏ thủy điện không an toàn, gây hệ lụy xấu cho môi trưởng

Trong bản dự thảo trình Quốc hội thông qua, nghị quyết đã tiếp thu nhiều góp ý của các đại biểu quốc hội như cần rà soát quy hoạch thủy điện, giám sát chặt chẽ các công trình thủy điện đã và đang vận hành, khai thác. Ủy ban thường vụ quốc hội đánh giá các ý kiến góp ý của các đại biểu về việc rà soát, đánh giá quy hoạch, đề nghị tạm dừng dự án... là rất xác đáng.

Tiếp thu ý kiến đề nghị không quy hoạch quá nhiều dự án thủy điện trên cùng lưu vực sông vì sẽ gây ảnh hưởng xấu tới môi trường, dự thảo nghị quyết đã đề nghị Chính phủ chỉ đạo nâng cao chất lượng trong việc lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch. Đồng thời, nghị quyết đề nghị tăng cường năng lực quản lý lưu vực sông, điều phối, giám sát việc tuân thủ quy trình vận hành liên hồ chứa, đặc biệt là các hồ chứa bậc thang...

Tuy nhiên, đối với đề nghị của các đại biểu về việc dừng phát triển thủy điện nhỏ (do công suất không đáng kể nhưng gây nhiều hệ lụy tiêu cực về môi trường và xã hội), Ủy ban thường vụ quốc hội cho rằng thủy điện nhỏ vẫn có vai trò đáng kể trong việc bảo đảm an ninh năng lượng (đóng góp 26% công suất phát điện). Thực tế vẫn có nhiều công trình thủy điện do chưa tuân thủ yêu cầu về an toàn, bảo vệ môi trường, di dân, tái định cư, cơ quan quản lý nhà nước các cấp chưa kiên quyết trong kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm nên dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực.

Nếu được quy hoạch hợp lý, xây dựng và vận hành khai thác đúng quy định, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa hiệu quả kinh tế với bảo vệ môi trường thì thủy điện nhỏ cũng sẽ có nhiều ưu điểm của nguồn năng lượng tái tạo.

Để hạn chế tối đa tác động tiêu cực của thủy điện nhỏ, dự thảo nghị quyết đã bổ sung nội dung yêu cầu Chính phủ cần chỉ đạo tiếp tục rà soát, đánh giá và kiên quyết loại bỏ, dừng các dự án, công trình thủy điện không hiệu quả, không bảo đảm an toàn, có ảnh hưởng xấu tới dòng chảy, môi trường và đời sống người dân.

Năm 2015: đảm bảo không có "lũ kép" vì thủy điện

Để tăng cường công tác quản lý đối với thủy điện, Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương có liên quan thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm.

Tiếp tục tổ chức rà soát, đánh giá quy hoạch thủy điện, bảo đảm sử dụng tài nguyên nước hợp lý, bảo vệ đa dạng sinh học, kiên quyết loại bỏ, dừng các dự án, công trình thủy điện không hiệu quả, không an toàn; Nâng cao chất lượng lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch.

Trong năm 2014, sẽ tổ chức đánh giá tổng thể các đập, hồ chứa trong cả nước, có kế hoạch sửa chữa, nâng cấp các đập, hồ chứa nguy cơ gây mất an toàn, hoàn thành ban hành quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông còn lại. Cần quy định cụ thể trách nhiệm các bộ, ngành, địa phương, tổ chức và cá nhân có liên quan, tăng cường kiểm tra xử lý vi phạm về an toàn đập, hồ chứa, hoàn chỉnh hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với các công trình.

Cũng trong năm 2014, sẽ hoàn thành rà soát, bổ sung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án thủy điện và việc ban hành chính sách ổn định đời sống và sản xuất cho người dân sau tái định cư.

Ngoài ra, phải bảo đảm bố trí đủ quỹ đất và thực hiện nghiêm túc việc trồng rừng thay thế, đặc biệt là rừng đầu nguồn, năm 2015 phải hoàn thành trồng rừng thay thế đối với các công trình thủy điện đã đưa vào vận hành khai thác. Kiên quyết xử lý nghiêm việc lợi dụng xây thủy điện để chặt, phá rừng, khai thác tài nguyên thiên nhiên trái phép.

Nhiệm vụ trọng tâm nữa cũng được nêu trong nghị quyết đó là cần tăng cường năng lực quản lý lưu vực sông, điều phối, giám sát quy trình vận hành liên hồ chứa, đặc biệt là các hồ chứa bậc thang, bảo đảm không để xảy ra tình trạng vận hành hồ chứa gây lũ kép. Nâng cao chất lượng công tác đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường đối với quy hoạch thủy điện và kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện, sớm ban hành hướng dẫn quy định về dòng chảy tối thiểu sau các đập thủy điện.