Không ít người từng có chung một thắc mắc: tại sao trong cùng một căn phòng, có người bị muỗi đốt liên tục trong khi người khác gần như "miễn nhiễm"? Sau nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học đang dần giải mã những tín hiệu sinh học đặc biệt khiến một số người trở thành "mục tiêu ưu tiên" của loài côn trùng nguy hiểm này.

Các chuyên gia khẳng định việc một số người thu hút muỗi nhiều hơn người khác là hiện tượng có thật. Tuy nhiên, đây không phải là đặc điểm cố định, bởi mức độ hấp dẫn đối với muỗi có thể thay đổi theo thời gian và phụ thuộc vào nhiều yếu tố sinh học khác nhau. 

Ông Frederic Simard - chuyên gia côn trùng học y tế thuộc Viện Nghiên cứu vì Phát triển của Pháp - cho biết muỗi không lựa chọn nạn nhân một cách ngẫu nhiên. Chúng sử dụng một hệ thống "định vị sinh học" cực kỳ tinh vi để tìm kiếm vật chủ.

Tín hiệu đầu tiên là khí CO₂ trong hơi thở. Nhà khoa học Thụy Điển Rickard Ignell cho biết muỗi có thể phát hiện khí CO₂ từ khoảng cách hàng chục mét. Khi bay đến gần hơn, chúng bắt đầu nhận diện mùi cơ thể. Nếu sự kết hợp giữa lượng CO₂ thải ra và mùi da phù hợp, sức hấp dẫn đối với muỗi sẽ tăng đáng kể. 

Ở khoảng cách gần, nhiệt độ cơ thể và độ ẩm trên da tiếp tục đóng vai trò quyết định. Đây là lý do vì sao sau khi vận động mạnh hoặc trong những ngày thời tiết nóng bức, nhiều người cảm thấy mình bị muỗi đốt nhiều hơn bình thường.

Điều đáng ngạc nhiên là nhiều quan niệm phổ biến lâu nay có thể không chính xác. Các nhà nghiên cứu cho biết hiện chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh chứng minh muỗi đặc biệt thích người mang một nhóm máu nhất định. Màu da, màu mắt hay màu tóc cũng không phải là yếu tố quyết định. 

Thay vào đó, "bí mật" thực sự nằm ở hệ vi sinh vật trên da. Cơ thể con người có thể tạo ra từ 300 - 1.000 hợp chất mùi khác nhau. Chính những hợp chất này mới là "tấm danh thiếp hóa học" giúp muỗi nhận diện và lựa chọn vật chủ.

Trong một nghiên cứu trên 42 phụ nữ, nhóm của ông Ignell phát hiện muỗi Aedes aegypti - loài truyền bệnh sốt xuất huyết - có thể nhận biết 27 hợp chất mùi đặc biệt. Những người sản sinh nhiều hợp chất mang tên 1-octen-3-ol, còn được gọi là "rượu nấm", thường bị muỗi tìm đến nhiều hơn hẳn. 

Thói quen uống bia cũng có thể khiến con người trở nên hấp dẫn hơn trong mắt muỗi. Một nghiên cứu thực hiện tại Hà Lan năm 2023 với 465 tình nguyện viên cho thấy những người uống bia trong vòng 24 giờ trước đó thu hút muỗi Anopheles cái nhiều hơn khoảng 35% so với người không uống. Nguyên nhân được cho là bia làm tăng nhiệt độ cơ thể, lượng CO₂ thở ra và thay đổi mùi da.

Phát hiện muỗi đực cũng hút máu người, khoa học 'phải xem lại'

Một nghiên cứu mới đã làm đảo lộn quan niệm truyền thống cho rằng chỉ có muỗi cái mới hút máu và truyền bệnh.