Phóng to

Nhà văn Kim Dung

Từ ngày 24 đến 27-10 vừa qua tại thành phố Gia Hưng, tỉnh Triết Giang - đã diễn ra hội thảo quốc tế lần thứ tư về tiểu thuyết Kim Dung nhân dịp ông tròn 80 tuổi. Mặc dù tiểu thuyết cuối cùng của Kim Dung - bộ truyện Lộc Đỉnh Ký - đã phát hành cách đây ba mươi năm nhưng cho đến hôm nay, người đọc và các nhà phê bình vẫn xem Kim Dung là ông vua của thể loại truyện kiếm hiệp.

Văn chương kinh điển hay thông tục?

Tại hội thảo lần này ở Triết Giang, VN có hai đại biểu tham dự là nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn và dịch giả chuyên về văn học Trung Quốc Phạm Tú Châu.

Dịch giả Phạm Tú Châu cho biết một trong những chủ đề tranh luận tại hội thảo là văn chương của Kim Dung là “nhã” (văn chương kinh điển) hay “tục” (đầu đường xó chợ). Xưa kia, những truyện như Tây Du Ký, Thủy Hử bị xếp vào dạng “tục”, nghĩa là tác phẩm thông tục, nhiều người đọc. Sau này, cũng những tác phẩm đó lại được coi là văn học kinh điển.

Dịch giả cũng cho biết: "Nhiều nhà phê bình giờ đây muốn gọi truyện của Kim Dung chính là tiểu thuyết, chứ không chỉ là truyện võ hiệp".

Đặt Kim Dung ở đâu trong lịch sử văn học?

Cô Chan Shek - một nhà nghiên cứu trẻ về Kim Dung tại đại học Lingnan, Hong Kong - cho biết: Sau năm 1949, khi nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa ra đời, tiểu thuyết võ hiệp bị cấm tại đây. Đến thập niên 1980, Kim Dung mới chính thức được giới thiệu tại Trung Hoa đại lục. Và khi đó, một vấn đề được đặt ra là "Kim Dung là nhà văn của vùng đất nào". Có những nhà phê bình tại Trung Quốc xem Kim Dung là nhà văn Trung Quốc mà bỏ qua nguồn gốc từ Hong Kong của ông. Một số người xem văn học Hong Kong chỉ là một phần của toàn bô ̣truyền thống văn học Trung Hoa. Trong một quyển sách giáo khoa đại học, Kim Dung được nhắc tới trong chương về văn học bình dân, nhưng không thấy tên ông đâu trong chương về văn học Hong Kong và Ma Cao.

Năm 2000, một nhà văn Trung Quốc nổi tiếng - Vương Sóc - nói có bốn “cái xấu” ở Hong Kong và Đài Loan. Kim Dung đứng đầu bảng. Thật ra, Vương Sóc không hoàn toàn bài bác truyện của Kim Dung mà ông cố chống lại sự xâm lăng của văn hóa Hong Kong, Đài Loan.

Nhiều người ủng hộ Vương Sóc. Với họ, Kim Dung vẫn là một “ngoại nhân”, không thuộc về văn học Trung Quốc. Điều này cũng dẫn đến sự chia rẽ trong cái nhìn của đại lục và Hong Kong về tiểu thuyết của Kim Dung.

Còn tại Hong Kong, những năm gần đây nhiều nhà phê bình cho rằng chính môi trường đặc thù của Hong Kong là lý do vì sao tiểu thuyết của Kim Dung chỉ có thể ra đời tại đây.

Vị trí của riêng Kim Dung trong lịch sử văn học đã vững chắc

Nhiều chuyên gia cho rằng ngày nay, số lượng người đọc nguyên bản tiểu thuyết Kim Dung ngày càng ít so với số người biết đến tác phẩm của ông qua phương tiện điện ảnh hay truyền hình.

Nhưng nếu đã từng có một, hai thế hệ cắm đầu mê mải đọc Kim Dung, ngay cả khi phải đọc lén, thì nay theo Phạm Tú Châu, con số này ít hơn, dù truyện của ông giờ đây được in rộng rãi: "Tôi có làm một thăm dò nho nhỏ trước khi dự hội thảo. Khi hỏi những người bình thường như người bán hàng, tài xế taxi, họ nói họ không đọc Kim Dung mà chỉ xem phim. Tuy vậy, số người mê Kim Dung, nhất định phải đọc truyện của ông, vẫn còn."

Tương lai của tiểu thuyết kiếm hiệp không có gì sáng sủa, bản thân Kim Dung tại hội thảo lần này đã nói vậy. Nhưng dù vậy, vị trí của riêng Kim Dung trong lịch sử văn học đã vững chắc. Và có ý kiến cho rằng nếu không còn ai tiếp tục truyền thống võ hiệp thì cũng chẳng có gì khác. Có khác gì đâu khi đã có một Kim Dung.