Học sinh học cách làm chủ AI qua thi robot

Học sinh tham gia chung kết FANROC trong khuôn khổ ngày hội toàn quốc Open STEM Day 2026 - Ảnh: DNCC

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hỗ trợ viết mã lập trình chỉ trong vài giây, một câu hỏi đặt ra với giáo dục công nghệ là làm thế nào để học sinh thực sự hiểu sản phẩm mình tạo ra, thay vì chỉ sử dụng kết quả do công cụ cung cấp.

Đó cũng là một trong những hướng tiếp cận được Hệ thống Phổ thông FPT (FPT Schools) đưa vào sân chơi FPT Schools AI & Robotics Challenge (FAnRoC) năm học 2026-2027, phát động ngày 13-11.

Thay vì tổ chức AI thành một nội dung thi đấu riêng như mùa trước, năm nay ban tổ chức bổ sung giải thưởng Vibe Coding nhằm ghi nhận những đội biết khai thác AI hiệu quả trong quá trình phát triển robot.

Mở rộng sân chơi, phủ ba cấp học

FAnRoC năm nay mang chủ đề "Cyan Flames - Thanh Hỏa", lấy cảm hứng từ hoạt động bảo vệ rừng, phòng chống thiên tai và phục hồi môi trường. Những thử thách được thiết kế nhằm tăng cường trải nghiệm thực hành, khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức công nghệ vào các tình huống gắn với đời sống.

Học sinh tham gia chung kết FANROC trong khuôn khổ ngày hội toàn quốc Open STEM Day 2026 - Ảnh: DNCC

Sân chơi năm nay có hai bảng Robotics và Drone Soccer, dự kiến tổ chức tại 20 cơ sở FPT Schools trên toàn quốc với tổng giá trị giải thưởng lên tới 9 tỉ đồng, bao gồm tiền mặt, học bổng và các phần thưởng khác.

Bảng Robotics dành cho học sinh THCS trong và ngoài hệ thống. Bảng Drone Soccer dành cho học sinh FPT Schools từ lớp 3 đến lớp 12; học sinh ngoài hệ thống có thể tham gia ở cấp Tiểu học.

Đáng chú ý, FAnRoC 2026 - 2027 lần đầu đưa Drone Soccer vào thi đấu. Đây là nội dung học sinh điều khiển thiết bị bay không người lái trong các trận đối kháng, kết hợp kiến thức về khí động học, cảm biến và hệ thống điều khiển.

Tùy từng vòng thi, các đội sẽ thực hiện nhiệm vụ trên phần mềm mô phỏng hoặc điều khiển drone thật. Hoạt động này đòi hỏi học sinh không chỉ nắm kỹ thuật mà còn biết quan sát, phối hợp đồng đội và điều chỉnh chiến thuật theo diễn biến trận đấu.

Ảnh: DNCC

Các đội đăng ký từ ngày 13-11 đến hết ngày 5-12-2026 tại website fanroc.vn hoặc thông qua các cơ sở FPT Schools. Vòng chung kết toàn quốc dự kiến diễn ra ngày 26 và 27-3-2027 tại FPT School Bắc Giang.

Thông qua sân chơi này, ban tổ chức kỳ vọng học sinh có thêm cơ hội thử nghiệm công nghệ, học hỏi từ quá trình thi đấu và từng bước hình thành khả năng làm chủ các công cụ số.

Sử dụng AI nhưng phải hiểu và kiểm chứng

Điểm mới của FAnRoC năm nay là giải thưởng Vibe Coding của bảng Robotics. Học sinh có thể sử dụng AI ở nhiều công đoạn, từ phân tích nhiệm vụ, hình thành ý tưởng, mô phỏng đến tạo mã nguồn, phát hiện lỗi và tối ưu hoạt động của robot.

Tuy nhiên, việc sử dụng AI không đồng nghĩa với việc sản phẩm được đánh giá cao. Ban giám khảo còn xem xét khả năng chủ động làm việc cùng AI, kiểm chứng và điều chỉnh kết quả do công cụ tạo ra, hiệu quả ứng dụng vào robot cũng như tính minh bạch trong quá trình thực hiện.

Như vậy, một đoạn mã do AI gợi ý cần được học sinh hiểu, thử nghiệm và điều chỉnh cho phù hợp với yêu cầu kỹ thuật. Các em phải thể hiện được vai trò của mình trong quá trình phát triển sản phẩm, thay vì chỉ trình bày kết quả cuối cùng.

Cách đánh giá này hướng tới việc khuyến khích học sinh sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ tư duy và sáng tạo, đồng thời duy trì khả năng tự học, phản biện và chịu trách nhiệm với những lựa chọn kỹ thuật.

TS. Nguyễn Xuân Phong, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học FPT, Giám đốc Khối Phổ thông FPT, cho biết giáo dục công nghệ không nên dừng lại ở việc giúp học sinh biết sử dụng những công cụ có sẵn.

Học sinh cần hiểu nguyên lý, có khả năng tạo ra sản phẩm và nhận biết công nghệ có thể mang lại giá trị gì cho con người. Những hoạt động thực hành, thi đấu là cơ hội để các em vận dụng kiến thức và phát triển năng lực sáng tạo.

Drone cất cánh trong lớp học FPT Schools - Ảnh: DNCC

Từ lớp học đến sân thi đấu công nghệ

Việc đưa AI và drone vào FAnRoC nằm trong định hướng giáo dục công nghệ của FPT Schools thông qua chương trình Trải nghiệm Thế giới thông minh (SMART), với các lĩnh vực STEM, Robotics, Coding và AI.

Theo lộ trình học tập, học sinh Tiểu học làm quen với lập trình Scratch và lắp ráp robot. Ở THCS, các em tiếp cận Python, Arduino, thiết kế 3D và những dự án ứng dụng cảm biến. Lên THPT, học sinh có thể thực hành với robot tự hành, thị giác máy tính và các dự án ứng dụng AI.

Bên cạnh đó, hệ thống triển khai chương trình Day of AI Việt Nam, được Việt hóa từ chương trình của MIT RAISE, giúp học sinh tiếp cận kiến thức AI và những vấn đề đạo đức liên quan.

Học sinh tham gia chung kết FANROC trong khuôn khổ ngày hội toàn quốc Open STEM Day 2026 - Ảnh: DNCC

FPT Schools cũng đang nghiên cứu thử nghiệm mô hình đánh giá năng lực số dựa trên minh chứng học tập như mã nguồn, bài phân tích dữ liệu, video thực hành và nhật ký thao tác. Theo kết quả nhóm nghiên cứu công bố, công nghệ hỗ trợ đánh giá đạt mức tương đồng 91,67% so với đánh giá chuyên môn của giáo viên.