Phóng to

Một vở kịch mô tả việc buôn bán nô lệ vào thời Abraham Lincoln tại Bảo tàng Tổng thống Abraham Lincoln, bang Illinois Ảnh: IHT.

TT - Giáo dục lịch sử đất nước cho người dân luôn là một vấn đề không đơn giản với mọi quốc gia. Tuy vậy công nghệ cao đã cho phép các nhà làm lịch sử và giáo dục cảm thấy dễ dàng hơn với nhiệm vụ này.

Nghe đọc nội dung toàn bài:

Trong cái oi bức của mùa hè nước Mỹ, những chiếc máy điều hòa nhiệt độ của các bảo tàng nghệ thuật National Mall cũng không thu hút được mấy người dân vào xem. Nhưng cách đó 55km, tại Bảo tàng Lịch sử Quantico, Virginia, du khách đang xếp hàng để được thử khả năng bắn súng M-16 của mình.

Gần đó, những nhóm du khách khác đang tràn vào trang trại rộng 1,6ha của Tổng thống George Washington (trang trại này tái tạo giống hệt trang trại thật của vị cố tổng thống lừng danh khai sinh liên bang Mỹ). Bên trong một tòa nhà truyền thông đa phương tiện gần đó, tiếng đạn đại bác vang rền trong bão tuyết tái hiện những sự kiện chính đã diễn ra trong đời vị tổng thống đầu tiên của nước Mỹ này.

Với người Mỹ nói chung chứ không chỉ riêng gì giới trẻ Mỹ, tìm hiểu lịch sử nước này chưa bao giờ thú vị như vậy.

Để học sinh đừng chán học lịch sử

Các bảo tàng lịch sử kiểu mới đang mọc lên trên khắp nước Mỹ. Không còn những chiếc giá cũ kỹ để những hiện vật khô khốc, những tấm bảng thông tin lặng lẽ… Thay vào đó là những bộ phim Hollywood, những vở kịch, những bộ phim tài liệu được làm như thật.

Và hơn hết là những mô hình, những thiết kế giả lập với những hiệu ứng đặc biệt về hình ảnh và âm thanh để thu hút giới trẻ ngày nay vốn thích màu mè. Tất cả là để khách tham quan có được cảm nhận họ đang được sống ở thời xưa.

Có một thực tế là những người làm bảo tàng ở Mỹ đang nhận ra một cơ hội (giáo dục và kinh doanh) khi nhìn thấy điểm số lịch sử thấp lè tè của học sinh. Một nguyên nhân cho tình trạng điểm lịch sử thấp này là học sinh thấy việc học lịch sử chán.

Ông Terry Davis, chủ tịch Hiệp hội Lịch sử quốc gia và địa phương của Mỹ, đánh giá: "Chúng tôi đã theo dõi nhiều năm nay và điều chúng tôi nghe được nhiều nhất là mọi người thích những gì trực quan hơn và tin vào những thông tin mà họ thu được từ bảo tàng hơn là những gì mà trường học dạy họ, thậm chí tin hơn cả những chuyện kể của ông bà, cha mẹ họ”.

Bảo tàng với truyền thông đa phương tiện

Danh sách những bảo tàng đã được mở và đang được xây dựng ở Mỹ đang ngày một dài ra (báo International Herald Tribune liệt kê chín bảo tàng lớn được mở trong hai năm qua tại Mỹ). Với các bảo tàng đã tồn tại, chúng cũng đang được trang bị thêm các trung tâm đa truyền thông.

Hầu hết các bảo tàng lịch sử mới tập trung đầu tư cho các dịch vụ đa truyền thông (nghe, nhìn một cách sinh động) và các dịch vụ tương tác với khách tham quan (để khách có thể cầm, nắm…). Chẳng hạn ở Trung tâm Muhammad Ali tại Louisville, khách tham quan có thể "bay nhanh như bươm bướm và chích như ong" trong trò "Tập luyện cùng Ali" (huyền thoại quyền anh Muhammad Ali gắn liền với so sánh nhanh như bươm bướm và đấm đau như ong đốt). Họ trở thành một võ sĩ đấm bốc và có thể thẳng tay đấm vào túi cát trước mặt.

Tại Bảo tàng Quốc gia về lính thủy quân lục chiến, khách tham quan được đi trên một chiếc tàu đổ quân lên đảo Iwo Jima của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới 2, cảm nhận cái giá lạnh của vùng đất Triều Tiên trong cuộc chiến tranh 1950-1953 tại đây mà Mỹ tham gia…

Lịch sử là một môn khoa học xã hội, và việc đánh giá hiệu quả của việc số khách tham quan các bảo tàng lịch sử đang tăng lên không đơn giản. Nhưng với các giám đốc bảo tàng, họ tin rằng hiệu quả là rất lớn. James McPherson, nhà lịch sử đã từng giành giải Pulitzer và bây giờ đang là cố vấn cho hai trung tâm lịch sử, nhận định: "Cảm giác tích cực là ở chỗ cách làm mới này đã rất thành công trong việc thu hút khách tham quan ở mọi lứa tuổi và mọi thành phần xã hội. Tôi không biết nó hiệu quả tới mức nào, nhưng với 3.000 người đến thăm Bảo tàng Lincoln mà tôi đang hợp tác cùng, chỉ cần 1% trong đó cảm thấy hứng thú về Tổng thống Lincoln cũng đã là một điều đáng kể".