Phóng to

Các sản phẩm hạt dưa, bí, điều... có thương hiệu bày bán ở siêu thị Co.op Mart Đinh Tiên Hoàng (TP.HCM) được khách hàng chọn mua (ảnh chụp chiều 18-1) - Ảnh: THANH ĐẠM

Thông tin hạt dưa nhiễm chất rhodamine, một loại phẩm màu công nghiệp gây ung thư, được phát hiện đã khiến sức mua mặt hàng này trên thị trường giảm mạnh. Và để thuyết phục người tiêu dùng, những cơ sở sản xuất đàng hoàng đã phải bán hàng kèm theo giấy chứng nhận sản phẩm an toàn.

Theo thanh tra Sở Y tế TP.HCM, những đợt kiểm tra cho thấy bên cạnh các cơ sở không đảm bảo yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn còn nhiều cơ sở có quy trình sản xuất tốt, đúng tiêu chuẩn. Vì vậy, người tiêu dùng không nên quá hoang mang.

Thị trường... ảm đạm

Cảnh sát môi trường vào cuộc vụ ớt bột ở miền Trung Trả lời câu hỏi của Tuổi Trẻ về thông tin mẫu ớt bột có chứa chất gây ung thư tràn lan khắp miền Trung, tại cuộc họp thông báo kết quả đấu tranh phòng chống tội phạm của Tổng cục Cảnh sát phòng chống tội phạm ngày 18-1, đại tá Trần Quốc Tỏ - phó cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường - cho biết ngay sau khi nhận được thông tin, cục đã cử một tổ trinh sát vào miền Trung phối hợp với cảnh sát môi trường địa phương nắm tình hình, lấy mẫu giám định để xem xét, xử lý. Ông Tỏ cũng nhận xét năm 2009 có trên 700 vụ vi phạm về an toàn thực phẩm, chủ yếu liên quan đến đồ ăn, uống, sử dụng hóa chất dư thừa đối với thực phẩm... Lực lượng cảnh sát môi trường cũng đang nắm bắt để xử lý.

Ông Lý Khắc Lâm, chủ lò rang Duy Ký (Q.6, TP.HCM), cho biết trong hơn 20 năm theo nghề rang hạt dưa chưa thấy năm nào giá hạt dưa cao và tình hình buôn bán ế ẩm như năm nay. Thông tin hạt dưa nhiễm chất rhodamine đã làm người tiêu dùng e ngại. Để chuẩn bị cho mùa tết, ông Lâm vay vốn 3 tỉ đồng, dự trữ gần 40 tấn hạt dưa các loại. Chưa đầy một tháng nữa là tết nhưng số hàng tồn vẫn còn hơn một nửa. “Các năm trước, cao điểm tết mỗi ngày tiêu thụ hơn 1 tấn hạt dưa, thế nhưng hiện nay chỉ rang chưa đến 100kg/ngày” - ông Lâm cho biết.

Theo những người chuyên rang hạt dưa lâu năm, sở dĩ hạt dưa có chứa chất gây ung thư là do người rang mua phẩm màu bị trộn. Về nguyên tắc, khi nhuộm màu hạt dưa thì phải sử dụng màu thực phẩm, thế nhưng có lò rang lại mua nguyên liệu trôi nổi, bị lai tạp (trộn phẩm màu công nghiệp để kiếm lời) nên không kiểm soát được chất lượng màu nhuộm.

Trên địa bàn Q.6 ước tính có khoảng 10 lò rang hạt dưa, trong đó có quy mô lớn, thâm niên trong nghề chỉ 4-5 lò, chủ yếu cung cấp cho các chợ đầu mối Bình Tây (Q.6), An Đông (Q.5). Trước thông tin hạt dưa nhiễm chất gây ung thư, những lò nhỏ, vốn ít gần như không còn hoạt động do ngại rang xong không tiêu thụ được hàng, một vài lò hoạt động cầm chừng khi có đơn đặt hàng mới dám làm.

Những năm gần đây, thị trường hạt dưa còn cạnh tranh với hạt bí Nhật, hạt điều Đài Loan..., nhưng thông tin hạt dưa nhiễm chất ung thư mới là “đòn” đánh gục thị trường này. Bà Hà, tiểu thương chợ Bến Thành (Q.1), cho biết có ngày không bán nổi ký hạt dưa nào, khách mua hàng cứ đảo hạt dưa lên xuống rồi ngần ngại bỏ đi.

Kèm giấy chứng nhận

Ông Chung Đình Cường, chủ lò rang Tứ Hưng (Q.6), cho biết thông tin hạt dưa đã ảnh hưởng đến việc kinh doanh buôn bán của ông. Cách đây một tháng Sở Y tế TP.HCM xuống kiểm tra và lấy mẫu xét nghiệm, kết quả chứng nhận sản phẩm an toàn. Ông vội vàng gửi fax đi bạn hàng các tỉnh. “Ở dưới tỉnh, người ta không tiếp cận thông tin nhiều, cứ nghe hạt dưa có chất ung thư là tẩy chay”.

Hiện nay, mỗi khi chào hàng các lò rang hạt dưa như Tứ Hưng, Duy Ký, Thiên Hương... đều kèm theo giấy chứng nhận kết quả kiểm nghiệm cho bạn hàng với niềm tin: người tiêu dùng sẽ phân biệt được đâu là sản phẩm an toàn khi được cung cấp thông tin đầy đủ. “Sức mua đã khá hơn, từ từ thị trường sẽ chấp nhận” - ông Cường hi vọng.

Tại hệ thống siêu thị Co.op Mart, hạt dưa do Công ty Xuân Hồng đóng gói trong các hộp nhựa bán khá chạy. Theo bà Bùi Hạnh Thu - phó giám đốc Saigon Co.op, hạt dưa trước khi vào siêu thị đều được kiểm nghiệm chất nhuộm màu, khi có kết quả an toàn mới được bày bán. Trong quá trình lưu thông hàng, siêu thị tiếp tục kiểm tra ngẫu nhiên các sản phẩm hạt dưa tại mỗi lô hàng nhằm đảm bảo chất lượng. Bà Thu cho biết trước tình hình hạt dưa nhiễm chất gây ung thư, siêu thị sẽ cho niêm yết kết quả kiểm tra tại các điểm bán hạt dưa như từng làm với mặt hàng trứng, nước tương hay sữa.

Không chỉ hạt dưa, các sản phẩm hạt bí, hạt hướng dương, hạt điều... vốn từ trước đến nay người dân thường mua dưới dạng cân ký cũng được đóng gói cẩn thận, một số loại hạt còn được cơ sở hút chân không nhằm kéo dài thời gian bảo quản. Trên bao bì đều có ghi rõ tên thương hiệu, ngày sản xuất, hạn sử dụng.

Tại các chợ sỉ, trên mỗi bao bì đều được gắn thêm thông tin, cơ sở sản xuất, có giá trị như một nhãn phụ cung cấp thông tin cho người mua. Anh Phong, tiểu thương chợ An Đông (Q.5), cho biết đặc trưng chợ bán sỉ không thể đóng gói kín, khi khách hàng yêu cầu sẽ cung cấp giấy kiểm tra chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, tiểu thương cũng chủ động tư vấn khách hàng như hạt dưa nhuộm phẩm màu thực phẩm sẽ dễ phai màu, trong khi hạt dưa nhuộm phẩm màu công nghiệp thường bóng, đỏ sẫm.

Theo bác sĩ Lê Văn Nhân - phó giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng TP, người tiêu dùng không nên vì một vài cơ sở, doanh nghiệp làm ăn gian dối mà đánh đồng mặt bằng chất lượng hàng hóa tết. Bởi rất nhiều doanh nghiệp làm ăn chân chính hiểu rằng họ sống được là nhờ người tiêu dùng.

Ông Nhân cho biết để mua một mặt hàng thực phẩm đảm bảo chất lượng vệ sinh, người dân cần lưu ý phải mua hàng có thương hiệu, địa chỉ, có công bố chất lượng sản phẩm như thành phần... “Qua mỗi mùa tết, nhận thức thực phẩm an toàn của người tiêu dùng cũng được nâng lên, việc siết chặt này đồng nghĩa các cơ sở làm ăn đàng hoàng, có trách nhiệm sẽ tồn tại, thanh lọc những cơ sở yếu kém” - bác sĩ Nhân cho biết.

Chỉ mua sản phẩm có nguồn gốc Phóng to Chọn mua hạt dưa có nguồn gốc rõ ràng tại siêu thị Co.op Mart - Ảnh: T.ĐẠM Theo chánh thanh tra Sở Y tế Hà Nội Nguyễn Việt Cường, cho đến nay chưa có cơ sở sản xuất hạt dưa đỏ nào ở Hà Nội đến đăng ký tiêu chuẩn chất lượng. “Năm 2009, chúng tôi thấy có một sản phẩm hạt dưa sản xuất tại Đà Nẵng, có ghi đủ thành phần trên nhãn mác, sử dụng phẩm màu tự nhiên, kiểm tra thấy đúng là họ sử dụng phẩm màu tự nhiên. Chúng tôi khuyến cáo người tiêu dùng chỉ mua sản phẩm có công bố tiêu chuẩn chất lượng, ghi đầy đủ các yêu cầu về nhãn mác như tên, địa chỉ cơ sở, ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần, riêng công bố tiêu chuẩn chất lượng không yêu cầu nhưng khuyến khích cơ sở ghi trên nhãn mác” - ông Cường nói. Về các mặt hàng thực phẩm nói chung, theo ông Cường, năm nay Hà Nội kiểm tra thực phẩm theo “ba vòng”: khi còn ở dạng nguyên liệu, trong quá trình sản xuất và tiêu thụ. Trong năm 2009, Hà Nội kiểm tra và chưa phát hiện giò chả chứa hàn the. Các cơ sở sản xuất giò chả như Ước Lễ ở số 9 Hàng Bông, giò chả Hương Sơn, giò chả của Công ty Thực phẩm Hà Nội đã công bố tiêu chuẩn chất lượng tại Sở Y tế. “Nhiều hộ gia đình sản xuất giò chả chưa công bố tiêu chuẩn, nhưng người tiêu dùng hãy tập thói quen chỉ mua hàng có nhãn mác, có nguồn gốc, khi có vấn đề thì biết quay lại nơi nào khiếu nại. Đây cũng là cách khiến người sản xuất, kinh doanh có trách nhiệm với sản phẩm của mình hơn”- ông Cường khuyến cáo. Theo các chuyên gia y tế, hạt dưa nhuộm chất gây ung thư không thể nhận diện bằng mắt thường nhưng có thể thử bằng mẹo nhỏ: đưa hạt dưa vào nước, hạt dưa nhuộm phẩm màu thực phẩm sẽ bị phai màu rất nhanh, còn hạt dưa vẫn “bền màu” như không thì có thể nghi nhiễm hóa chất gây ung thư.

------------------------------------

* Tin bài liên quan:

80% mẫu hạt dưa, ớt bột chứa chất gây ung thư Làm đẹp hạt dưa bằng... nhớt thảiBắt quả tang vụ trộn nhớt thải vào hạt dưaPhát hiện hạt dưa có chất gây ung thưPhát hiện ớt bột có hóa chất rhodamine B