Sáng 9-9, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tọa đàm: "Những điểm mới của Luật Báo chí và chế tài pháp luật, nhận diện rủi ro, bảo vệ đạo đức nghề báo".

AI 'chi phối' tác nghiệp báo chí số

Nhận định về hoạt động báo chí hiện nay, nhà báo Trần Trọng Dũng, Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng môi trường truyền thông hiện có tốc độ biến đổi chưa từng có do sự phát triển mạnh của công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông mới.

"Ranh giới giữa một sai sót nghiệp vụ đơn thuần và một hành vi có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý đôi khi rất mỏng manh", nhà báo Trần Trọng Dũng nhận định. 

Ông Dũng cho rằng yêu cầu đặt ra đối với người làm báo ngày càng cao: không chỉ phải bảo đảm tính nhanh nhạy, chính xác, hấp dẫn của thông tin, mà còn phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, đề cao trách nhiệm xã hội và giữ vững những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp. 

Đây chính là nền tảng để báo chí khẳng định vai trò, uy tín và trách nhiệm của mình trong đời sống xã hội hiện đại.

Phổ biến đến các đại biểu tham dự tọa đàm, ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), đã nhấn mạnh đến các điểm mới của Luật Báo chí cùng 4 nghị định, 3 thông tư hướng dẫn có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.

Rất nhiều ý kiến của các đại biểu nêu ra các rủi ro trong hoạt động báo chí trong bối cảnh bị "chi phối" trong nền tảng số, nhất là việc sử dụng AI hỗ trợ tác nghiệp.

Trong đó, nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật, Phó trưởng ban nhân dân điện tử báo Nhân Dân, đã chỉ ra 4 nhóm rủi ro lớn trong xuất bản báo chí, gồm rủi ro chính trị - tư tưởng; rủi ro thương mại và ngân sách; rủi ro bản quyền và dữ liệu cá nhân, và rủi ro trí tuệ nhân tạo (AI và deepfake).

Đặc biệt, ông Nhật cảnh báo nhiều rủi ro thông tin, hình ảnh..., do AI tạo ra dễ gây ra "ảo giác" tin tưởng vào AI. Từ kinh nghiệm xây dựng "bộ lọc quy trình kiểm duyệt nội bộ" của báo Nhân Dân, ông Nhật nêu ra kinh nghiệm xây dựng 3 lớp phòng ngừa rủi ro trên hệ thống CMS hội tụ trước khi xuất bản thông tin.

"Cần lập hàng rào an toàn trong sử dụng ứng dụng AI; bảo đảm con người làm chủ, chống ảo giác tin tưởng AI và deepfake, sử dụng nguồn tài liệu chính thống...", nhà báo Hoàng Nhật lưu ý.

Dựng 'hàng rào' nghiệp vụ, đạo đức 

Nhà báo Nguyễn Đức Hiển, Phó tổng biên tập báo Sài Gòn Giải Phóng, chỉ ra các kinh nghiệm về quản trị rủi ro pháp lý và đạo đức trong tòa soạn số. Trong đó cần thiết xây dựng khung pháp lý cho việc sử dụng AI trong tòa soạn, quy chế bản quyền, quy chế sử dụng mạng xã hội. 

"Luật Báo chí đã quy định rõ các giới hạn về pháp lý mà người làm nghề báo phải tuân thủ, không được vượt qua. 

Tuy nhiên quan trọng hơn, đạo đức nghề nghiệp là hàng rào cho người làm nghề trước chế tài. Mỗi cơ quan báo chí, mỗi người làm nghề cần đề cao chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và nghiệp vụ báo chí để hạn chế các rủi ro và chế tài...", nhà báo Đức Hiển nhấn mạnh.

Trao đổi với các ý kiến của các đại biểu, ông Nguyễn Văn Hiếu đã nhấn mạnh Luật Báo chí 2025 đã bổ sung quy định về công cụ số giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng.

Đối với ứng dụng AI, ông Hiếu lưu ý cơ quan báo chí tuân thủ quy định về báo chí, trí tuệ nhân tạo và các quy định liên quan khi sử dụng AI trong thu thập, sản xuất, biên tập, phân phối nội dung. Cơ quan báo chí phải kiểm chứng, rà soát và chịu trách nhiệm về tính xác thực, tính hợp pháp của nội dung do AI tạo ra hoặc hỗ trợ tạo ra.

Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Nguyễn Ngọc Hồi cũng lưu ý các cơ quan báo chí phải chuyển hướng để bảo đảm kiểm soát việc sản xuất thông tin trên các nền tảng. Trong đó nhấn mạnh các sản phẩm báo chí trên không gian mạng cũng cần có quy trình sản xuất, kiểm soát như sản phẩm báo chí thông thường. 

Sẽ cắt giảm nhiều thủ tục hành chính, tạo điều kiện để báo chí phát triển

Dự thảo nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí có nhiều nội dung mới, trong đó sẽ cắt giảm nhiều thủ tục hành chính, tạo điều kiện để báo chí phát triển.