[AUDIO id=1428223835205 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/04/05/SH93SLu4.mp3[/AUDIO]

Phó thủ tướng - trưởng Ban chỉ đạo Tây Bắc Nguyễn Xuân Phúc (bìa trái) trao đổi với các nhà đầu tư Nhật Bản -  Ảnh: Cầm Văn Kình

Phát biểu mở đầu, Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, trưởng Ban chỉ đạo Tây Bắc, đặt câu hỏi tại sao khu vực Tây Bắc có nhiều tiềm năng, thế mạnh mà vẫn nghèo.

Liệu có phải do các “nút thắt” thể chế, nguồn nhân lực? Đặc biệt, Phó thủ tướng nêu cùng một cơ chế nhưng ở Tây Bắc có địa phương phát triển tốt, có địa phương vẫn còn trì trệ là vấn đề phải suy nghĩ.

Còn nhiều trở ngại

Theo báo cáo của Ban chỉ đạo Tây Bắc, tăng trưởng GDP bình quân khu vực này năm 2014 đạt 8,7% - cao hơn cả nước. Đã có nhiều mô hình mới được áp dụng, như nuôi cá nước lạnh (cá hồi, cá tầm...); sản xuất vật liệu xây dựng (đá ốp lát, gạch không nung)...

Tuy nhiên, “Tây Bắc vẫn là vùng nghèo nhất cả nước, cơ cấu chuyển dịch chậm, lúng túng, hiệu quả thấp, thiếu tính bền vững. Thu ngân sách trên địa bàn mới đáp ứng 1/3 chi ngân sách địa phương...”. Tây Bắc vẫn còn gặp rất nhiều cản ngại cho quá trình phát triển.

Công ty cổ phần Giống bò sữa Mộc Châu (Sơn La) nêu dù công ty đã có hai nhà máy chế biến sữa, có thể mở rộng thêm và sẽ mua, chế biến hết các sản phẩm sữa cho tất cả hộ chăn nuôi trong vùng nhưng công ty mới có diện tích khoảng 1.000ha, trong khi ngành chăn nuôi bò sữa cần diện tích lớn.

Diện tích ít, theo công ty, đang là khó khăn cơ bản để tiếp tục mở rộng phát triển ngành chăn nuôi bò sữa.

Ông Nghiêm Minh Tiến, chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Phúc Thịnh chuyên chế biến khoai mì, cho rằng mọi chính sách phải xuất phát từ thực tiễn và phù hợp từng vùng miền, không nên quá chung chung khiến đối tượng thụ hưởng cảm thấy xa lạ.

Nêu ví dụ thông tư 84/2011 khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp của Bộ Tài chính, ông Tiến nêu thông tư chỉ hỗ trợ cước phí vận chuyển cho sản phẩm đầu ra tiêu thụ trong nước, thế là doanh nghiệp xuất khẩu 100% không được hưởng.

Ông Nguyễn Văn Khoa, phó giám đốc Công ty TNHH thương mại Hùng Cường chuyên chế biến chè ở Hà Giang, cũng cho rằng bên cạnh tình trạng được mùa mất giá, chính sách ưu tiên cho nông nghiệp của VN “còn nhiều vấn đề” chưa đáp ứng kịp thị trường.

Trong khi đó điều kiện hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện... đến vùng sâu vùng xa còn hạn chế dẫn đến chi phí sản xuất, vận chuyển ở Tây Bắc tăng cao, khó cạnh tranh với doanh nghiệp ở trung tâm, gần cảng biển.

Nhiều giải pháp phát triển Tây Bắc

Đã có nhiều kiến nghị của các địa phương Tây Bắc được đưa ra, trong đó chủ yếu tập trung vào vấn đề vốn, đầu tư... Đáng lưu ý, theo UBND tỉnh Lạng Sơn, Chính phủ cần đẩy nhanh triển khai các dự án hạ tầng mang tính liên kết vùng như đường cao tốc, dự án hoàn thiện hạ tầng khu cửa khẩu và tăng cường thu hút vốn ODA cho Tây Bắc.

Vấn đề cụ thể, Lạng Sơn cho rằng trung ương cần chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển khu, cụm công nghiệp ở Tây Bắc như: hỗ trợ 100% vốn trung ương cho địa phương để đầu tư, tạo mặt bằng và xây dựng hạ tầng cho ít nhất một khu hoặc cụm công nghiệp ở một địa phương.

Bà Nguyễn Thị Hồng, phó chủ tịch UBND TP.HCM, cam kết thành phố sẽ phối hợp với các tỉnh Tây Bắc giới thiệu hình ảnh, các sản phẩm dịch vụ - du lịch đặc sắc Tây Bắc qua các chương trình du lịch trên kênh truyền hình, các ấn phẩm giới thiệu du lịch.

TP.HCM cũng sẽ ưu đãi các tỉnh Tây Bắc tham gia các sự kiện văn hóa - du lịch tổ chức thường niên ở TP.HCM... Bên cạnh đó, theo bà Hồng, cần tiếp tục có kế hoạch đầu tư vào hạ tầng, đặc biệt là đầu tư nâng cấp sân bay Nà Sản, tỉnh Sơn La...

Theo ông Nguyễn Văn Trung - thứ trưởng Bộ Kế hoạch - đầu tư, hạ tầng giao thông Tây Bắc đã được đầu tư nhiều hơn. Mặc dù có nhiều tiến bộ, nhưng ông Trung cũng nêu chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) nhiều địa phương Tây Bắc giảm hạng, cần xem xét tại sao.

Ông cũng đưa lời khuyên: cần đổi mới xúc tiến đầu tư, trong đó nhấn mạnh thay vì lên đọc các báo cáo ở xúc tiến đầu tư nước ngoài thì thay đổi ngay chính tại địa phương sẽ có hiệu quả hơn nhiều.

Nêu ví dụ Thái Nguyên có dự án Samsung tạo sức ảnh hưởng lớn, ông Trung cho rằng Tây Bắc cần có dự án lớn. Để thu hút dự án này, theo kinh nghiệm của mình, ông Trung nói: “Cần có sự vận động xúc tiến của lãnh đạo cấp cao”.

Hàng loạt dự án đầu tư đã được ký kết, cấp giấy chứng nhận đầu tư ngay tại hội nghị xúc tiến. Trong phát biểu kết luận, Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết tổng số 24.000 tỉ đồng đã được cam kết đầu tư vào Tây Bắc, như vậy đạt mức đăng ký đầu tư trên 1 tỉ USD.

Nhận thức được tiềm năng, lợi thế to lớn của Tây Bắc, Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu các địa phương đổi mới tư duy để thu hút đầu tư. Nêu ví dụ ở Sơn La đã có doanh nghiệp nuôi được cá tầm, trồng được bắp cải mùa hè... Phó thủ tướng yêu cầu cần tiếp tục đưa khoa học công nghệ vào sản xuất.

Đặc biệt, ông yêu cầu lãnh đạo các địa phương cần tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp, coi thành công của doanh nghiệp là thành công của chính quyền.

Phó thủ tướng đề nghị các địa phương tập trung cải cách hành chính, thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng và các biện pháp hỗ trợ khác để giúp doanh nghiệp cũng là để duy trì sự phát triển của địa phương.