Phóng to

Khách hàng đến văn phòng thừa phát lại Q.8 lập vi bằng - Ảnh: Chi Mai

Chính thức đi vào hoạt động từ tháng 5-2010, đến nay hoạt động của các văn phòng thừa phát lại (TPL) tại TP.HCM đã được khá nhiều người dân biết đến. Hiệu quả của TPL được đánh giá là không chỉ giúp cung cấp thêm dịch vụ pháp lý cho người dân mà còn giúp giảm tải cho các cơ quan tư pháp.

Tại hội nghị, bà Ngô Minh Hồng - giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM - cho biết kể từ khi được phép thí điểm hoạt động TPL, đến nay TP.HCM đã có năm văn phòng TPL được cấp phép hoạt động. Hiện UBND TP.HCM kiến nghị cho phép TP thành lập thêm ba văn phòng TPL nữa và tiếp tục kéo dài thời gian thí điểm đến tháng 7-2014.

Thực hiện các dịch vụ tư pháp

Tại TP.HCM, đã có hơn 1.800 vi bằng được TPL lập và đăng ký theo yêu cầu của khách hàng. Bà Trần Thị Hồng Việt, phó văn phòng TAND TP.HCM, nói: “Trong các bản án do tòa án chế độ cũ xét xử thì vi bằng do TPL lập có giá trị như một chứng cứ để tòa xem xét nên việc lập vi bằng phải đầy đủ, rõ ràng. Dù còn mới mẻ nhưng đến nay tại TP.HCM, một tòa án cấp huyện đã chấp nhận hai vi bằng về tống đạt thông báo đòi nhà của đương sự để thực hiện thủ tục khởi kiện đòi nhà”.

Tại hội nghị, đại diện văn phòng TPL quận Bình Thạnh cho biết dù đã được nhiều cơ quan, tổ chức tạo điều kiện thuận lợi cho TPL hoạt động nhưng quá trình hành nghề của TPL vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Hiện còn nhiều tòa án, cơ quan thi hành án không giao văn bản cho TPL đi tống đạt hoặc chỉ giao cho có lệ.

Tống đạt hơn 14.000 văn bản Báo cáo của UBND TP.HCM cho thấy trong năm qua, doanh thu của năm văn phòng TPL đạt trên 4,4 tỉ đồng. Theo quy định, thẩm quyền của TPL được thực hiện theo bốn đầu việc chính: lập vi bằng (lập văn bản ghi nhận sự việc, sự kiện xảy ra để làm bằng chứng), tống đạt giấy tờ (các văn bản của tòa án, cơ quan thi hành án), xác minh điều kiện thi hành án và trực tiếp thi hành các bản án, quyết định của tòa án theo yêu cầu của đương sự. Về công tác tống đạt giấy tờ, đến nay các văn phòng TPL thực hiện tống đạt hơn 14.000 văn bản với tổng số phí thu được hơn 314 triệu đồng. Các văn phòng TPL đã tiến hành 66 vụ xác minh điều kiện thi hành án và trực tiếp thi hành xong 11 vụ việc (đang thụ lý 20 vụ việc khác).

Vấn đề khác cũng gây khó khăn không nhỏ cho các văn phòng TPL hiện nay là nhiều cơ quan từ chối cung cấp thông tin cho TPL do quy định của pháp luật chưa được sửa đổi. Nhiều cơ quan từ chối thẳng thừng yêu cầu của TPL vì nói chỉ có nghĩa vụ cung cấp thông tin cho “cơ quan nhà nước có thẩm quyền”.

Thông tin về chế định TPL hiện cũng chưa được nhiều người dân hiểu biết, trong khi đó bản án của tòa án thường chỉ tuyên rằng “sau khi bản án có hiệu lực pháp luật, đương sự được quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thi hành bản án” mà không ghi quyền được yêu cầu TPL thi hành bản án, khiến nhiều người không biết đến thẩm quyền thi hành bản án của TPL. Các TPL đã kiến nghị tòa án khi tuyên bản án nên ghi rõ cả hai cơ quan có thẩm quyền thi hành án để đương sự tìm đến TPL.

Trước các kiến nghị trên, đại diện Tổng cục Thi hành án dân sự Bộ Tư pháp cho biết sẽ nghiên cứu để có hướng tháo gỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho TPL hoạt động.

Tiếp tục xã hội hóa mạnh mẽ

Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Đua - phó bí thư thường trực Thành ủy TP.HCM - khẳng định việc ra đời TPL là một nội dung trong quá trình thực hiện cải cách tư pháp, là chủ trương xã hội hóa một số công việc của cơ quan thi hành án. TPL ra đời giúp được nhiều việc cho người dân mà cũng giúp tiết kiệm bộ máy công quyền của Nhà nước.

Ông Đua cho rằng: “Cái hạn chế hiện nay là nhận thức của nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về TPL. Có dịch vụ pháp lý mà lại không biết dùng thì thật là uổng”.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường khẳng định tổ chức hoạt động của TPL theo chiến lược cải cách tư pháp là cần thiết và đúng đắn. Về những khó khăn mà các văn phòng TPL đặt ra, theo Bộ trưởng Hà Hùng Cường: “Không có lý gì việc xã hội hóa giáo dục, y tế, thể thao... lại nhận được nhiều ưu đãi, còn thực hiện xã hội hóa công tác thi hành án dân sự bằng chế định TPL lại không nhận được sự ưu đãi. Bộ Tư pháp sẽ có kiến nghị với trung ương để có được những chính sách ưu đãi cho công tác xã hội hóa thi hành án này”.

Bộ Tư pháp cũng cho biết sẽ khẩn trương rà soát các quy định, văn bản hướng dẫn để có thể sửa đổi, kiến nghị sửa đổi nhanh những vấn đề bất hợp lý, cản trở hoạt động của TPL. UBND TP cần thực hiện tốt việc triển khai chỉ thị về tăng cường tuyên truyền, phối hợp hỗ trợ công tác hoạt động của TPL.