Phóng to

Tiến sĩ Trịnh Hòa Bình - Ảnh: Vĩnh Hà

TT - Nữ sinh đánh nhau giữa trung tâm thành phố và các bạn học điềm nhiên ghi hình, tung lên mạng thay vì can ngăn. Điều gì đã khiến giới trẻ có hành động bạo lực? Tiến sĩ Trịnh Hòa Bình (Viện Xã hội học) phân tích:

- Đây là một câu chuyện dài liên quan đến nhiều vấn đề, trong đó có câu chuyện khủng hoảng giá trị, nếu không phải số đông thì trong một bộ phận dân chúng, đặc biệt là giới trẻ. Giới trẻ là nhóm rất nhạy cảm với các hành vi ứng xử, với các vấn đề như luật pháp có nghiêm minh không, cha mẹ có là tấm gương không. Trong khi phương Đông chúng ta giáo dục theo hình thức nêu gương.

Theo tôi, trước đây không có sẵn “phương tiện”, hay là con đường, cách thức để thực hiện hành vi, không có các kịch bản. Nay phim ảnh, những vụ việc xảy ra được đưa lên truyền thông, Internet đã đưa cho người ta “gợi ý”, rõ ràng có nhiều kịch bản để người ta lựa chọn. Bên cạnh đó là sự lơi lỏng của pháp luật, theo dõi hoạt động tư pháp thì thấy có những vụ việc không được xử lý... Những điều này cộng lại thành câu chuyện trên.

* Khủng hoảng giá trị. Từ điều gì ông nghĩ đến nguyên nhân này?

- Sâu xa từ trong căn nguyên ứng xử, trong mối quan hệ giữa người và người trong mấy chục năm qua, đặc biệt trong hội nhập và mở cửa, trong những câu chuyện bông phèng cũng đã thấy có hay không những người không tôn trọng luật pháp. Tất cả những giá trị có thể có được bằng con đường không lành mạnh. Giới trẻ nhận thức được điều đó và cho rằng không nhất thiết phát triển bằng con đường đoan chính, có thể không cần học, không cần phấn đấu vẫn có thể giàu có, được ngưỡng mộ chẳng hạn.

* Muốn xây dựng lại giá trị, chúng ta nên bắt đầu từ đâu?

- Trật tự xã hội theo tôi là nên thừa nhận cá nhân, làm rõ trách nhiệm của cá nhân, chúng ta chưa xác định được sự hài hòa giữa cá nhân và xã hội. Khi có hỏng hóc là lỗi tập thể mà không xác định lỗi cá nhân. Trong mỗi giai đoạn lịch sử cũng cần có hình mẫu điển hình, mà xây dựng hình mẫu nên bắt đầu ngay từ gia đình. Cha mẹ làm gương cho con từ những việc nhỏ nhặt nhất, chứ không phải dạy con theo hướng thực dụng và “cập nhật” những thói xấu của một bộ phận người lớn. Và khi sự tự giác của xã hội chưa có, nhất thiết pháp luật phải đi trước một bước.

* Trong tình huống các giá trị bị đảo lộn, ai sẽ là người chịu thiệt nhất?

- Người chịu thiệt nhất chính là giới trẻ, những người đầy sinh lực, nghĩ về đời trong sáng. Đời sống tiêu dùng phát triển, thu nhập vật chất tăng lên, nhưng sự vất vả căng thẳng hơn trước nhiều. Chúng ta đang tiếc hùi hụi, tiếc biết mấy khi không còn sự thong thả của thời gian trước đây. Những giá trị của sự phát triển phải đến với con người nhiều hơn nữa vì cái giá phải trả cho những giá trị đó thời gian qua là quá đắt. Chúng ta đã trả giá quá nhiều cho đến môi trường, đa dạng sinh học, giá trị nhân văn...

* Vai trò của học vấn, tri thức sẽ đóng góp điều gì cho sự bình tâm trở lại của giới trẻ?

- Cần phân biệt giữa yêu chuộng bằng cấp và học hành. Đi học, dù là thêm một chữ cũng đương nhiên là tốt. Tôi ủng hộ việc dù là học tại chức hay chính quy cũng được đi học tiếp sau đại học nếu có nhu cầu. Xét về logic, con đường chân thiện mỹ lúc nào cũng thắng, kể cả không can thiệp thì cái đúng, cái tốt vẫn sẽ tồn tại. Nhưng nếu không có cơ chế, đợi tự điều chỉnh sẽ rất lâu.

Tin, bài liên quan:

Lại thêm video clip "nữ sinh đánh nhau" gây xôn xaoNữ sinh đánh bạn, quay phim chuyền tay nhauVụ nữ sinh bị đánh hội đồng tại Hà Nội: công an đã tìm ra clip gốcYêu cầu các sở GD - ĐT ngăn chặn tình trạng bạo lực trong học sinhClip nữ sinh bị đánh “hội đồng”: Công an đã xác định 2 học sinh ngồi xemSự thờ ơ dung dưỡng cho cái xấu