Phóng to

Anh Nguyễn Thành Phong (bìa phải) trao đổi với các SV Mỹ tham gia Mùa hè xanh tại Bến Tre khi còn là bí thư thường trực T.Ư Đoàn - Ảnh: Quốc Linh

TT - "Khi còn là bí thư Thành đoàn, chuẩn bị cho Mùa hè xanh mỗi năm, tôi luôn nói anh em phải tìm cho được cái mới, cả nội dung lẫn hình thức, chứ không phong trào sẽ đi vào lối mòn và chựng lại" - nguyên bí thư Thành đoàn TP.HCM Nguyễn Thành Phong (nay là bí thư Quận ủy quận 2) chia sẻ.

Cuộc trò chuyện với anh Nguyễn Thành Phong vào một trưa hè tháng tám, khi những ngày hè tình nguyện đang bước vào giai đoạn kết thúc, với người "khai sinh" chiến dịch Mùa hè xanh năm nào vẫn còn đó những trăn trở...

* Chiến dịch Mùa hè xanh ra đời phải chăng vì "Ánh sáng văn hóa hè” lúc ấy đã hoàn thành nhiệm vụ hay bắt đầu có những dấu hiệu đi xuống, thưa anh?

- Chiến dịch "Ánh sáng văn hóa hè”, mà khởi nguồn từ ĐH Sư phạm, ban đầu chỉ tập trung vào việc xóa mù chữ tại các huyện ngoại thành TP, và được thực hiện bằng nguồn quỹ dành cho việc xóa mù chữ của Sở Giáo dục - đào tạo. Khi tôi chuyển từ Trường ĐH Kinh tế TP.HCM về làm chủ tịch Hội SV TP, chiến dịch này cũng hết nhiệm vụ do TP đã hoàn thành việc xóa mù chữ.

Nhưng tình nguyện đã trở thành nhu cầu của một bộ phận SV lúc ấy. Mặt khác, tôi thấy nếu đi suốt một tháng mà chỉ có việc ôn tập, dạy chữ thôi cũng phí, trong khi thực tế nhiều bạn sau giờ lên lớp còn cùng người dân làm được nhiều việc khác. Được giao phụ trách hè, tôi ngồi lại với anh em để tìm ra phương thức hoạt động mới, với mong muốn các bạn không chỉ tham gia bằng sự tự nguyện mà còn áp dụng được kiến thức chuyên ngành được đào tạo vào thực tế.

Nhiều ý kiến cho rằng chiến dịch phải toát lên được ý là SV đóng góp làm cho đời xanh hơn vì SV vốn bay bổng, lãng mạn. Mùa hè xanh chính thức ra đời và ra quân lần đầu năm 1997. Sau những năm đầu diễn ra tại TP.HCM, năm 2000 lãnh đạo TP cho phép mở rộng đến hai tỉnh Bến Tre, Trà Vinh; rồi 2001 đi lên mặt trận Tây nguyên, sau đó là các tỉnh miền Trung. Đến nay thì sang cả hai nước bạn Lào và Campuchia.

* Đâu là điều anh cảm nhận rõ nhất trong suốt nhiều năm gắn bó với phong trào tình nguyện?

- Tôi thích nhất khi đi thăm chiến sĩ, nghe chính các bạn tự tin khẳng định mình đã trưởng thành hơn khi đi chiến dịch. Càng đi vào những nơi xa xôi, các bạn càng cảm nhận được rõ hơn sự khó khăn của đất nước mình, nhiều người dân còn sống một cuộc sống nghèo khổ để ý thức phấn đấu vươn lên hơn nữa. Có thể ngay tại thời điểm ấy, các bạn chưa hình dung hay tự đặt ra cho mình nhiệm vụ lớn lao gì đối với sự phát triển của đất nước, nhưng chỉ cần mỗi bạn tự ý thức hơn trong việc học, rèn luyện nhân cách của mình đã là thành công rồi.

Có thể nói chúng ta đã là người thiết kế, góp phần tạo ra một lớp SV trưởng thành về nhân cách, suy nghĩ. Vì hơn ai hết, mỗi chiến sĩ không chỉ tham gia phong trào để được rèn luyện, cống hiến và trưởng thành, mà còn là đồng tác giả tạo ra những cái mới và hưởng thụ cái mới ấy.

* Từ năm 2005, Mùa hè xanh tìm được phương thức mới là đội hình chuyên. Tuy nhiên, cũng có nhiều nhận định cho rằng Mùa hè xanh bắt đầu trở nên "già” và dường như đang đứng lại...

- TP.HCM luôn tự hào là nơi khởi nguồn của nhiều phong trào lớn cả nước, trong đó có phong trào tình nguyện. Có một quy luật tất yếu là khi không tìm ra cái mới chắc chắn một lúc nào đó phong trào sẽ đi vào lối mòn và chựng lại. Tôi thấy đâu đó dường như còn xuất hiện những hoạt động kiểu "đến hẹn lại lên". Là người nhiều năm gắn với phong trào, theo dõi từng bước đi của phong trào, tôi thấy có hai điều muốn nói:

Thứ nhất, nên có đánh giá lại những kết quả trong thời gian qua, đồng thời thu nhận thêm ý kiến của các thủ lĩnh thanh niên để tìm bước đi thích hợp cho phong trào. Chẳng hạn mình nên xuất phát ở suy nghĩ mình là người gầy dựng phong trào, ươm mầm cho phong trào tình nguyện ở nơi đến chứ không chỉ đi làm thay họ. Do đó, chiến dịch có thể thu hẹp địa bàn lại để tăng tính chủ động cho địa phương chứ không phải bỏ hẳn.

Thứ hai, phải tăng "hàm lượng chất xám" khi thiết kế phong trào. Một số hoạt động còn nặng về tính cộng đồng mà chưa dương cao ngọn cờ trong việc chiếm lĩnh tri thức. Thanh niên lên rừng xuống biển là đúng rồi, nhưng cũng phải là lực lượng tiên phong trong việc chiếm lĩnh tri thức, những đỉnh cao khoa học công nghệ. Ví dụ các chiến dịch tình nguyện có thể đi vào vấn đề môi trường của TP hiện nay. Không chỉ là chuyện tổng vệ sinh, quét rác, mà là tham gia các dự án góp phần cùng TP giải quyết vấn đề môi trường ngày càng ô nhiễm chẳng hạn.