Công nghệ không người lái tưởng chừng là lĩnh vực độc quyền của các chủ thể nhà nước thì giờ đây đã được bọn buôn ma túy Mỹ Latin khai thác.

Ba giai đoạn phát triển của tàu ngầm chở ma túy

Theo nghiên cứu của chuyên gia Roberto Uchôa (Brazil) đăng trên tạp chí Small Wars Journal (Mỹ), tàu ngầm chở ma túy là kết quả quá trình đổi mới và thích nghi kéo dài nhiều thập niên của các băng đảng.

Quá trình này được thúc đẩy bởi khái niệm "hiệu ứng bong bóng", nghĩa là khi các cơ quan thực thi pháp luật gây áp lực lên một tuyến đường hoặc một phương pháp buôn lậu, chúng sẽ sử dụng tuyến đường khác hoặc phương pháp khác.

Tàu ngầm chở ma túy có nguồn gốc từ những năm 1980 khi chính quyền Reagan huy động quân đội chống ma túy với ra đa, máy bay, tàu chiến.

Các cảng, sân bay và tuyến hàng không được tăng cường giám sát với các hệ thống như hệ thống giám sát bằng khí cầu TARS. Vận chuyển cocaine từ Colombia sang Mỹ ngày càng rủi ro hơn và ít lợi nhuận hơn. Do đó các băng ma túy Colombia bắt đầu vận chuyển bằng tàu ngầm.

Tàu ngầm chở ma túy đầu tiên được biết đến vào năm 1993. Quá trình phát triển loại tàu này được chia làm ba giai đoạn:

- Giai đoạn thử nghiệm (1990-2004): Đây là quá trình chế tạo thử và sai. Đầu tiên rất thô sơ, thường chỉ là xuồng cao tốc có vỏ bằng sợi thủy tinh. Thế hệ tàu bán ngầm đầu tiên bằng sợi thủy tinh và gỗ trang bị động cơ công suất thấp, phạm vi và năng lực còn hạn chế.

- Giai đoạn nguyên mẫu (2005-2006): Quá trình tạo nguyên mẫu nhanh chóng, năng lực được nâng cao và sử dụng công nghệ tự hành. Thiết kế tàu đồng nhất hơn với chiều cao thấp, khả năng tàng hình cao hơn, hiệu suất hoạt động tốt hơn và kích thước lớn hơn.

- Giai đoạn tiêu chuẩn hóa và hoàn thiện (2007 tới nay): Tàu chạy nhanh hơn (tới 18km/h), đôi khi được làm bằng thép, tải trọng lớn hơn (chở tới 10 tấn).

Các tính năng tiên tiến được sử dụng phổ biến hơn như động cơ diesel kép đến 350 mã lực, lớp chắn chì phía trên giảm dấu hiệu nhiệt, hệ thống định vị phức tạp như GPS, các tính năng chống ra đa và bộ giảm thanh làm mát bằng nước để giảm khả năng phát hiện nhiệt.

Tàu ngầm chở ma túy đã phát triển ngành công nghiệp bí mật. Các xưởng đóng tàu được xây dựng ở các địa điểm xa xôi ẩn giữa rừng già Colombia và Ecuador để tránh bị phát hiện.

Công tác vận chuyển vật liệu như sợi thủy tinh, động cơ, thiết bị định vị và nhiên liệu đến các địa điểm biệt lập này đã cho thấy mức độ tinh vi về tổ chức và khả năng lập kế hoạch của các băng ma túy.

Chi phí đóng một tàu ngầm chở ma túy có thể tốn từ 1-2 triệu USD. Do mức đầu tư tài chính lớn nên chỉ các tập đoàn ma túy mới kham nổi. Chi phí cao có thể được bù đắp bằng lợi nhuận khổng lồ vì một chuyến có thể vận chuyển tới vài tấn ma túy.

Ngành công nghiệp bí mật này đã sản sinh nhiều chuyên gia như "vua tàu bán ngầm" Óscar Moreno Ricardo. Sau khi bị bắt năm 2022, hắn tiết lộ các băng ma túy đã bắt cóc nhiều kỹ sư hải quân có chuyên môn cao để ép họ tham gia đóng tàu ngầm chở ma túy.

Buổi bình minh của tàu ngầm không người lái

Ban đầu tàu ngầm chở ma túy hoạt động chủ yếu ở Thái Bình Dương chở ma túy từ Colombia sang Trung Mỹ và đến Mỹ.

Thập niên vừa qua, các băng ma túy thực hiện bước ngoặt chiến lược là lập đầu cầu chở ma túy xuyên Đại Tây Dương bằng tàu ngầm. Sau nhiều năm nghi ngờ, tháng 11-2019 châu Âu đã thu giữ được chiếc tàu ngầm chở ma túy đầu tiên vượt Đại Tây Dương trong chiến dịch Marea Negra (Thủy triều đen).

Tàu loại bán ngầm dài 22m bằng sợi thủy tinh, chở 3.068kg cocaine trị giá hơn 150 triệu USD khởi hành từ Brazil qua gần 6.500km băng Đại Tây Dương đến bờ biển Galicia (Tây Ban Nha).

Suốt hành trình dài một tháng, thủy thủ đoàn ba người phải đối phó điều kiện sống khắc nghiệt vì tàu ngầm chật chội, tối tăm lại ẩm ướt và mất vệ sinh. Thức ăn chỉ toàn đồ hộp, thanh năng lượng và đồ uống giữ tỉnh táo.

Họ phải dùng túi để đi vệ sinh. Do tiếp xúc thường xuyên với độ ẩm và hơi nhiên liệu độc hại nên cơ thể họ đầy vết loét. Họ dùng điện thoại vệ tinh thông thường và la bàn để định vị.

Hầu hết tàu ngầm đều thuộc loại tàu bán ngầm tự hành (SPSS) với buồng lái và ống xả động cơ nhô lên mặt nước. Tàu di chuyển độ sâu 2m đủ để mắt thường không nhìn thấy và ra đa khó phát hiện.

Do phụ thuộc động cơ diesel, lâu lâu tàu phải nổi lên để thông gió khoang lái và thải khói. Đây là lúc tàu dễ bị phát hiện nhất. Cuối tháng 3-2021, tàu bán ngầm chở ma túy đầu tiên đóng tại châu Âu bị phát hiện tại Málaga (Tây Ban Nha).

Sự kiện hải quân Colombia bắt giữ tàu ngầm không người lái điều khiển từ xa vào tháng 7-2025 là bước ngoặt quan trọng về công nghệ và chiến lược của các băng ma túy Mỹ Latin. Tàu của Băng vùng Vịnh (Colombia) bị bắt gần Santa Marta. Do tàu không chở hàng nên có thể đang trong giai đoạn thử nghiệm và đã tích hợp nhiều chức năng tiên tiến như sau:

- Chỉ huy và kiểm soát (C2): Yếu tố quan trọng nhất là hệ thống điều khiển. Tàu ngầm được trang bị ăng ten vệ tinh Starlink.

- Động cơ và thiết kế tàng hình: Tàu ngầm được thiết kế với hình dạng thủy động lực học để tạo khả năng tàng hình. Hình dạng này làm giảm vệt sóng trên mặt nước và hấp thu tín hiệu ra đa thấp.

- Khả năng và tầm hoạt động: Tàu ngầm nguyên mẫu này chở tới 1,5 tấn cocaine và tầm hoạt động từ 800-1.280km nhưng chắc chắn các mẫu mới hơn sẽ có khả năng cao hơn.

-------------------------

Hiện nay các băng ma túy Mỹ Latin đã biết sử dụng vũ khí và chiến thuật của chiến tranh hiện đại. Ngoài tàu ngầm không người lái, chúng còn phát triển UAV và thiết bị nổ tự chế dành cho UAV.

Kỳ tới: UAV lắp thiết bị nổ tự chế

Đồng tiền đẫm máu từ ma túy Mỹ Latin - Kỳ 6: Biến tiền ma túy thành tiền điện tử

Vào tháng 6-2024, Bộ Tư pháp Mỹ đã công bố cáo trạng đối với đường dây do Edgar Joel Martinez-Reyes cầm đầu tại Los Angeles. Đường dây này chủ yếu rửa tiền cho băng ma túy Sinaloa khét tiếng ở Mexico thông qua con đường mua tiền điện tử.