Thay vì tiếp tục chảy theo hướng tây như thông thường, khu vực này dưới Thái Bình Dương lại chuyển sang chảy mạnh về phía đông, đi ngược xu hướng vốn được xem là ổn định hàng chục năm qua, theo trang ScienceAlert ngày 26-5.

Phát hiện được công bố sau khi nhóm nghiên cứu, do nhà địa vật lý Frederik Dahl Madsen thuộc Đại học Edinburgh (Anh) dẫn đầu, phân tích dữ liệu vệ tinh từ năm 1997 đến 2025.

Dữ liệu đến từ các phép đo từ trường Trái đất - "dấu vết" giúp giới khoa học quan sát các chuyển động sâu hàng nghìn kilomet dưới bề mặt hành tinh. Từ trường này đóng vai trò sống còn, giúp bảo vệ khí quyển và chắn phần lớn bức xạ vũ trụ nguy hiểm từ không gian.

Trước đây các nhà khoa học cho rằng phần lớn dòng chảy trong lõi ngoài khá ổn định và chủ yếu dịch chuyển theo hướng tây.

Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy vào năm 2010, một vùng lớn dưới Thái Bình Dương đã đột ngột tách khỏi mô hình này. Sau năm 2012, dòng chảy hướng đông ngày càng mạnh hơn và đạt cực đại vào khoảng năm 2020 trước khi có dấu hiệu suy yếu trở lại.

Điều đáng chú ý là hiện tượng này không phải một xoáy nhỏ cục bộ mà chiếm khoảng 5% diện tích dòng chảy bề mặt của lõi ngoài. Các nhà nghiên cứu mô tả nó giống một con sóng lớn trong đại dương kim loại nóng chảy dưới lòng đất.

Nguyên nhân chính xác của sự đảo chiều hiện vẫn chưa rõ nhưng nhiều dấu hiệu cho thấy khoảng năm 2010 có thể đã xảy ra biến động lớn bên trong Trái đất.

Vào cùng giai đoạn đó, chu kỳ thay đổi nhỏ về độ dài ngày của Trái đất, vốn lặp lại khoảng 5,8 năm, cũng bị gián đoạn. Một số dữ liệu địa chấn còn cho thấy lõi trong có thể đã thay đổi hành vi chuyển động.

Ngoài ra, các vệ tinh từng ghi nhận nhiều cú sốc địa từ vào năm 2017, tức những biến đổi đột ngột trong từ trường Trái đất được cho là bắt nguồn từ hoạt động hỗn loạn sâu trong lõi hành tinh. Giới nghiên cứu nghi ngờ các hiện tượng này có liên hệ với nhau.

Các chuyên gia nhấn mạnh hiện tượng trên không gây nguy hiểm trực tiếp cho con người. Tuy nhiên, việc hiểu rõ hoạt động bên trong lõi Trái đất sẽ giúp cải thiện khả năng dự báo biến động từ trường và thời tiết không gian - yếu tố có thể ảnh hưởng đến vệ tinh, hệ thống liên lạc và lưới điện toàn cầu.

Nghiên cứu cũng cho thấy các lớp sâu bên trong Trái đất có thể năng động và phức tạp hơn nhiều so với nhận thức trước đây của giới khoa học.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Studies of Earth's Deep Interior.

Rác vũ trụ tràn ngập, đe dọa từ trường Trái đất

Các vệ tinh chết đang khiến không gian tràn đầy rác thải. Chẳng mấy chốc, con người sẽ thải ra lượng tro kim loại tương đương ít nhất một tháp Eiffel vào tầng điện ly mỗi năm, gây hại đến từ trường Trái đất.