Động đất xảy ra tại Sông Tranh 2, hơn 2.200 người sẽ ứng phóĐộng đất 2,2 độ Richter gần thủy điện Sông Tranh 2 Sông Tranh 2 lại "rung rinh" 3,6 độ Richter

Phóng to

Sơ đồ vị trí xảy ra động đất tại Bắc Trà My ngày 8-6 - Ảnh: Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần

Thực tế, nhiều người dân khu vực này cho rằng hai trận động đất liên tiếp ngày 12-6 và trận động đất xảy ra trước đó vào ngày 8-6 dường như là những “trận động đất mạnh nhất từ trước đến nay” vì “gây rung chuyển mặt đất dữ dội”.

Thời gian quan trắc càng dài, việc dự báo càng chính xác

Đáp lại lo lắng này, TS Xuân Anh khẳng định theo kết quả phân tích từ số liệu truyền về từ các trạm quan trắc, Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần của Viện Vật lý Địa cầu, trận động đất ngày 8-6 có độ lớn 2,9 độ richter và hai trận động đất ngày 12-6 lần lượt có độ lớn 2,7 độ richter, rồi 2,5 độ richter, thấp hơn các trận động đất mạnh nhất đã quan sát thấy xảy ra vào các ngày 22-10-2012 và 15-11-2012 với độ lớn M=4.6 và M=4.7.

Ngoài ra, các trận động đất trước đây là khu vực này thường ghi nhận độ sâu chấn tiêu khoảng 8-10km. Tuy nhiên các trận động đất gần đây có độ sâu chấn tiêu của ba trận động đất gần đây khá nông (5 - 6km), tạo ra tiếng nổ to nên người dân cảm nhận rung lắc mạnh hơn.

TS Xuân Anh cho biết việc cảm nhận một trận động đất không chỉ phụ thuộc vào độ lớn của trận động đất, mà còn phụ thuộc vào khoảng cách đến vị trí xảy ra động đất và điệu kiện nền đất. Vì vậy khi khoảng cách gần và điều kiện nền đất cũng là các nguyên nhân làm cho việc cảm nhận một trận động đất mạnh thêm.

Điều nhiều người đang quan tâm là tại sao các nhà khoa học xác định động đất tại thủy điện Sông Tranh 2 là động đất kích thích và sẽ giảm dần, không xảy ra động đất khi hồ chứa nước đi vào ổn định, nhưng động đất vẫn tiếp tục xảy ra suốt 2-3 năm qua. TS Xuân Anh lý giải thời gian đi vào ổn định phụ thuộc nhiều yếu tố và đặc điểm riêng của từng hồ chứa.

Theo số liệu quan trắc, so với các tháng cuối năm 2012, từ đầu năm 2013 đến nay, “tần suất và độ lớn động đất có xu thế giảm, tuy nhiên chưa có biểu hiện kết thúc”. “Vì vậy, chúng ta cần tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến của hoạt động động đất, trong đó cần chú ý nghiên cứu mối quan hệ giữa động đất và lượng nước hồ chứa thủy điện Sông Tranh 2. Lưu ý là thời gian quan trắc càng dài sẽ giúp cho việc dự báo xu thế hoạt động động đất càng chính xác hơn”, TS Xuân Anh nhấn mạnh.

Hiện tại, Viện Vật lý Địa cầu đã lắp đặt mạng lưới gồm 10 trạm ghi động đất địa phương tại khu vực này đảm bảo cho việc báo tin nhanh, chính xác thông tin động đất ở khu vực Bắc Trà My và lân cận. Theo TS Xuân Anh, số liệu động đất ghi nhận bởi mạng trạm này đã góp phần quan trọng trong việc thông báo đầy đủ, chính xác thông tin động đất ở khu vực Bắc Trà My và lân cận mà thời gian trước đây không thể thực hiện được.

Khó đưa ra dự báo

Bên cạnh công tác quan trắc động đất, các công tác khảo sát địa chất, địa vật lý (GPS, từ Tellua, địa chấn phản xạ… ) nhằm làm sáng tỏ các đứt gãy hoạt động trong giai đoạn hiện đại ở khu vực Bắc Trà My và lân cận đang được Viện Vật lý địa cầu tích cực triển khai. Trong đó, có những số liệu phải đo đạc trong nhiều năm thì mới có ý nghĩa cho việc đánh giá xu thế hoạt động động đất.

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Văn Giảng - chủ tịch hội đồng khoa học Viện Vật lý địa cầu - cho hay đến nay không có kỹ thuật nào báo trước được động đất một cách chính xác.

“Ai cũng muốn có câu trả lời: có xảy ra động đất tiếp theo không, thời điểm xảy ra khi nào, độ lớn cực đại của động đất ra sao… Song ngay những nước phát triển mà phải chịu nhiều thiệt hại về động đất như Nhật Bản cũng chỉ mong có khả năng dự báo động đất trước vài phút để tránh thiệt hại về người mà cũng không thể làm được”, PGS Giảng phân tích.

Theo PGS Giảng, với trường hợp khu vực hồ Thủy điện sông Tranh 2, do cấu tạo địa chất của nó rất đặc biệt mà những nghiên cứu hiện có của VN chưa đủ chi tiết nên càng khó để đưa ra những dự báo về khả năng tiếp tục của động đất kích thích do hồ chứa ở đây diễn biến thế nào.

“Điều cần quan tâm hiện nay là phải duy trì chuỗi số liệu đủ lớn mới có đủ cơ sở để đưa ra những dự báo có tính chính xác cao hơn về những trận động đất tiếp theo. Thiết kế tiền khả thi cho dự án Thủy điện sông Tranh 2 từng đưa dự báo độ lớn cực đại của động đất khu vực này có thể lên tới 5,5 độ richter nhằm làm cơ sở để thiết kế độ bền vững của công trình này.

Tuy nhiên, thông số đó đưa ra từ năm 2003 khi nguồn số liệu còn hạn chế, nên đến nay, chúng tôi phải tiếp tục nghiên cứu để đánh giá độ lớn cực đại động đất khu vực này, làm cơ sở cho những khuyến cáo kịp thời, phù hợp cho những công trình tại đây”, PGS Giảng nói.