Phóng to

Đưa mía vào ép tại Nhà máy đường Cam Ranh

TT - Cách nay một năm, Nhà nước đã chấp nhận bỏ ra hàng ngàn tỉ đồng để giải quyết hậu quả thua lỗ và chuyển đổi sở hữu 32 nhà máy đường thông qua cổ phần hóa, khoán, bán, cho thuê. Đã có cơ chế nhưng...

32 mới được 1!

Công ty Mía đường Cần Thơ là đơn vị đầu tiên được cổ phần hóa sau khi có quyết định 28 của Thủ tướng Chính phủ về xử lý tài chính cho các nhà máy đường. Cổ phiếu của công ty được bán đấu giá với giá khởi điểm 105.000 đồng và đã được bán hết với giá bình quân 116.000 đồng.

Một doanh nghiệp nhà nước có giá trị tài sản lên đến trên 253 tỉ đồng nhưng ở thời điểm cổ phần hóa vốn nhà nước chỉ còn có 6,7 tỉ đồng. Để có thể nắm giữ 30% cổ phần, Nhà nước phải giữ nguyên phần vốn còn lại và gọi thêm vốn từ cán bộ nhân viên, cổ đông bên ngoài. Nhờ vậy sau cổ phần hóa, Công ty cổ phần Mía đường Cần Thơ mới có được số vốn điều lệ 18,7 tỉ đồng.

Ông Nguyễn Thành Long - giám đốc công ty - cho biết lượng đăng ký mua gấp hai lần số cổ phiếu bán ra và giá trúng đấu giá cao hơn giá khởi điểm là nhờ công ty có hướng xử lý dứt lỗ. Tổng cộng công ty lỗ 126 tỉ đồng, được Nhà nước xử lý xóa lỗ 124 tỉ, còn 2 tỉ đồng công ty xóa bằng tiền lãi của năm 2004.

Ông Long cho biết không thể chờ xử lý lỗ rồi mới cổ phần hóa mà phải tiến hành song song. Xác định được các khoản lỗ sẽ được xử lý theo quyết định 28, UBND tỉnh đã mạnh dạn ra quyết định “cắt ngang” các khoản lỗ, xác định giá trị tài sản doanh nghiệp còn lại để cổ phần hóa.

Để làm “sạch” về tài chính cho 32 nhà máy đường chuyển đổi chủ sở hữu, Nhà nước phải áp dụng sáu biện pháp hỗ trợ như xóa thuế còn nợ, cấp bù chênh lệch về tỉ giá, áp dụng lãi suất cho vay tín dụng ưu đãi, giãn nợ ra 15 năm... Kiểm toán nhà nước sẽ xác định rõ vốn đầu tư, nợ, nguyên nhân lỗ, trách nhiệm... Chính phủ chỉ đạo hết năm 2005 phải hoàn tất việc chuyển đổi sở hữu các nhà máy này. Theo Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, phần lớn công ty đang xây dựng phương án chuyển đổi hình thức sở hữu. Có một số công ty khó có thể chuyển đổi như Việt Trì, Bình Dương, Quảng Nam, Trị An vì không đủ nguyên liệu sản xuất.

Với cách làm này, sau cổ phần hóa “ông giám đốc và kế toán trưởng công ty nhà nước phải ngồi lại để tiếp tục xử lý các khoản lỗ, còn công ty cổ phần sẽ hoạt động trên cơ sở giá trị tài sản doanh nghiệp ở thời điểm cổ phần hóa, không còn dây dưa với số thua lỗ cũ” - ông Long nói. Từ nay số phận của Công ty cổ phần Mía đường Cần Thơ thuộc về các cổ đông. Nhà nước không còn phải đau đầu về hiệu quả hoạt động của công ty. Hai nhà máy đường trực thuộc công ty là Phụng Hiệp và Vị Thanh vẫn hoạt động, duy trì việc làm cho trên 900 người lao động và tiêu thụ mía cho hàng ngàn nông dân ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Cho thuê nhà máy?

Công ty Mía đường Khánh Hòa có hai nhà máy đường, trong đó Nhà máy Đường Ninh Hòa sẽ được cổ phần hóa, còn Nhà máy Đường Cam Ranh dự kiến đem cho người lao động của nhà máy thuê. Nhà máy Đường Cam Ranh có công suất 6.000 tấn mía/ngày, lớn thứ hai tại VN, vốn đầu tư trên 700 tỉ đồng. Theo phương án cho thuê đang được xây dựng, người lao động sẽ thuê trong thời gian tương đương với thời hạn cho vay là 15 năm. Bên thuê sẽ có trách nhiệm thay Nhà nước trả các khoản nợ vay cho ngân hàng.

Theo ông Đỗ Thành Liêm - giám đốc Công ty Mía đường Khánh Hòa, thực chất của hình thức cho thuê nhà máy là cho thuê tài chính, khá mới ở VN. Các ngân hàng chủ nợ đồng tình với phương án này vì khi cho thuê nhà máy, khả năng thu hồi vốn sẽ cao hơn là duy trì ở hình thức sở hữu nhà nước nhưng thua lỗ.

Trở ngại lớn nhất của phương án này là vướng ở chủ trương vì Nhà nước mới cho thuê đối với các doanh nghiệp nhà nước vừa và nhỏ, trong khi Nhà máy Đường Cam Ranh có giá trị lên đến vài trăm tỉ đồng. Tuy nhiên, phương án này đã được Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn đồng tình.

Nhiều giám đốc công ty đường than rằng dù có chủ trương của Nhà nước xóa lỗ một lần để thay da đổi thịt các nhà máy đường, nhưng quá trình này vẫn diễn ra khó khăn do cả cơ chế lẫn người thực hiện.

Giám đốc một nhà máy đường ở miền Trung cho biết Bộ Tài chính đã buộc các nhà máy phải sắp xếp lại (cổ phần hóa, bán, khoán, cho thuê) rồi mới áp dụng xử lý tài chính. Trong khi thực tế lại yêu cầu ngược lại là muốn sắp xếp nhanh thì tình hình tài chính phải lành mạnh. Nhà đầu tư rất ngại “treo lỗ để đó”! Giám đốc này đã gọi qui định của Bộ Tài chính là buộc “cái trứng” phải có trước “con gà” và đang làm chậm lại quá trình sắp xếp các nhà máy đường.