Sách tranh không phải công cụ giáo dục hay kết nối duy nhất, mà là "vật trung gian" khơi gợi những cuộc trò chuyện giữa các thành viên trong gia đình. 

Từ góc nhìn của một người nghiên cứu và sáng tác sách tranh, tác giả Quỳnh Hương cho rằng điều quan trọng không nằm ở việc rút ra bài học sau mỗi cuốn sách, mà ở những tương tác và ký ức chung được tạo nên trong quá trình đọc cùng trẻ.

Sách tranh giúp trẻ học thông qua tương tác

Theo Quỳnh Hương, nhiều nghiên cứu tâm lý học hiện đại cho thấy trẻ em không phải là "người lớn thu nhỏ". Trẻ học hiệu quả nhất thông qua vui chơi và tương tác, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều.

Chính vì vậy, sách tranh có nhiều lợi thế khi khuyến khích trẻ quan sát, đặt câu hỏi và bày tỏ suy nghĩ. Đôi khi cách trẻ nhìn nhận một nhân vật hay xử lý một tình huống hoàn toàn khác với ý đồ của tác giả, nhưng cũng chính điều đó giúp người lớn hiểu hơn về tính cách và cách tư duy của trẻ.

Dẫn ví dụ từ những cuốn với chủ đề di cư do biến đổi khí hậu, Quỳnh Hương cho biết ban đầu chị lo ngại trẻ nhỏ khó tiếp cận nội dung. Tuy nhiên, thông qua hệ thống hình ảnh và cách kể chuyện của tác giả, họa sĩ minh họa, nhiều em vẫn hiểu được câu chuyện, thậm chí thảo luận khá sâu về các nhân vật.

Theo chị, điều đó cho thấy sách tranh có thể giúp trẻ tiếp cận những chủ đề tưởng chừng khó hiểu nếu được xây dựng bằng ngôn ngữ và hình ảnh phù hợp.

Không nên bắt con sống lại tuổi thơ của cha mẹ

Một nội dung được nhiều người tham dự quan tâm là việc lựa chọn sách cho trẻ. Quỳnh Hương cho biết bản thân từng rất yêu thích những bộ truyện như Trạng Tí, Thần đồng Đất Việt hay Cô Tiên Xanh. Tuy nhiên, chị cho rằng không nên vì ký ức tuổi thơ của cha mẹ mà áp đặt con cái cũng phải yêu thích những tác phẩm ấy.

Theo chị, bối cảnh xã hội, môi trường học tập và quan niệm giáo dục trẻ em hiện nay đã có nhiều thay đổi.

Nữ tác giả dẫn lại ý kiến của một số phụ huynh cho rằng các nhân vật như Trạng Tí hay Trạng Quỳnh được xây dựng quá "khôn lỏi", đề cao sự lanh lợi đến mức không còn phù hợp với định hướng giáo dục hiện đại.

"Dĩ nhiên điều đó không có nghĩa những bộ sách này không còn giá trị", chị nói, đồng thời cho rằng mỗi thời kỳ sẽ có những nhu cầu giáo dục khác nhau. Thay vì cố gắng đưa con trở về tuổi thơ của mình, cha mẹ nên lựa chọn những cuốn sách phù hợp với trải nghiệm của trẻ hôm nay.

Điều quan trọng không phải là rút ra bài học

Theo Quỳnh Hương, nhiều phụ huynh vẫn nghĩ đọc sách phải đọc từ đầu đến cuối, hoặc mỗi cuốn sách đều phải mang đến một bài học rõ ràng. Trong khi đó, sách tranh lại cho phép người đọc linh hoạt hơn rất nhiều.

"Có khi hai chú cháu chỉ ngồi nhìn một quả dưa hấu trong tranh suốt 30 phút và nói chuyện về nó. Với nhiều người, đó có thể là một buổi đọc sách không hiệu quả. Nhưng với mình, đó là khoảng thời gian rất có giá trị vì mục tiêu cuối cùng là dành thời gian chất lượng cho nhau", chị kể.

Quỳnh Hương nhấn mạnh việc đọc sách ở trường và đọc sách trong gia đình có mục tiêu khác nhau. Nếu ở trường, giáo viên thường dành thời gian cuối buổi để học sinh chia sẻ bài học rút ra, thì trong gia đình, mục tiêu quan trọng hơn là duy trì văn hóa đọc và nuôi dưỡng mối quan hệ giữa cha mẹ với con cái, giữa ông bà với các cháu.

"Cuốn sách chỉ là một sợi dây kết nối. Nó không phải thể loại tốt nhất hay công cụ quyền năng nhất. Điều quan trọng là cách chúng ta sử dụng nó để tạo ra sự gắn kết trong gia đình", chị nói.

Hội sách thiếu nhi TP.HCM 2026 đưa văn hóa đọc đến chung cư, khu dân cư

Hội sách thiếu nhi TP.HCM lần 6 với chủ đề 'Em vui đọc sách, học bao điều hay' được phát động tại các khu dân cư, chung cư trên địa bàn thành phố, mang sách và nhiều hoạt động trải nghiệm đến gần hơn với trẻ em, gia đình và người lao động.