Khi Spider-Man xuất hiện lần đầu vào năm 1962, Marvel không xây dựng nhân vật này như một hình mẫu siêu anh hùng hoàn hảo. Peter Parker không phải là người giàu có như Bruce Wayne, cũng không sở hữu sức mạnh gần như vô hạn như Superman.

Trước khi trở thành Spider-Man, Peter chỉ là một học sinh trung học bình thường với những vấn đề rất quen thuộc: bị bắt nạt, gặp khó khăn trong chuyện tình cảm, lo lắng về gia đình và phải tìm cách che giấu thân phận.

Ngay cả khi có được siêu năng lực, cuộc sống của Peter cũng không trở nên dễ dàng hơn. 

Cậu phải học cách kiểm soát sức mạnh, sử dụng khả năng phóng tơ và đối mặt với những hậu quả đến từ việc trở thành người hùng.

Chính điều này tạo nên điểm khác biệt quan trọng của Spider-Man. Nhân vật có thể chiến đấu với những kẻ thù nguy hiểm, nhưng đồng thời vẫn phải lo những chuyện nhỏ nhặt của một người bình thường.

Peter Parker có thể cứu thành phố vào buổi chiều nhưng vẫn có nguy cơ bị trễ học vào sáng hôm sau. Đó là sự gần gũi mà không phải siêu anh hùng nào cũng có.

Spider-Man, Superman và Batman

Để hiểu được ý nghĩa của hình tượng Spider-Man trong lịch sử điện ảnh siêu anh hùng, ta có thể soi chiếu trường hợp của hai nhân vật từng là hai biểu tượng thống trị màn ảnh là Superman và Batman.

Superman đại diện cho hình ảnh người hùng lý tưởng: mạnh mẽ, chính trực, gần như không thể bị đánh bại. Những bộ phim Superman do Christopher Reeve đóng từ cuối thập niên 1970 vẫn được xem là một trong những hình mẫu kinh điển của thể loại này.

Sau đó, Batman trở thành biểu tượng đối lập. Bruce Wayne không có siêu năng lực. Thứ khiến anh trở thành Batman là tiền bạc, trí tuệ, kỹ năng và ý chí. Batman cũng vì thế mà mang màu sắc u tối, cô độc và đại diện cho khát khao của con người khi đối diện mọi nghịch cảnh với cái đầu lạnh.

Spider-Man đứng ở một vị trí đặc biệt giữa hai hình tượng này. Cậu có sức mạnh thể chất vượt trội, có khả năng đu tơ giữa những tòa nhà và mang diện mạo rực rỡ của một siêu anh hùng truyền thống. Nhưng phía sau chiếc mặt nạ lại là một con người dễ tổn thương, thường xuyên hoài nghi bản thân và phải vật lộn với những vấn đề về tâm lý.

Đã đến lúc công nhận Người Nhện của Tom Holland 

Trên màn ảnh, Spidey đã có nhiều phiên bản đáng nhớ. Tobey Maguire tạo nên hình ảnh Peter Parker giàu cảm xúc trong bộ ba phim của Sam Raimi. Andrew Garfield mang đến một Peter có phần nổi loạn và trưởng thành hơn.

Cách đây gần một thập kỷ, khi Spider-Man: Homecoming ra mắt, phần lớn fan Spider-Man vẫn đinh ninh rằng Tom Holland là phiên bản Người Nhện kém xa hai đàn anh. Điều này một phần đến từ "hội chứng vịt con": khán giả luôn có sự ưu ái hơn cho những thứ đã cùng mình trưởng thành. 

Song, fan Marvel giờ đây đã trải qua cuộc hành trình dài với Peter Parker của Tom Holland; quan điểm của nhiều khán giả đã có phần thay đổi.

Peter của Tom Holland có nét vụng về, ngượng ngùng nhưng đầy nhiệt huyết. Cậu đã đưa nhân vật trở về gần với hình ảnh cậu học sinh mà truyện tranh từng xây dựng. Spider-Man của Tom Holland có thể chiến đấu với những kẻ thù nguy hiểm, nhưng đồng thời vẫn bối rối trước những vấn đề tình cảm và cuộc sống.

Trong Spider-Man: Brand New Day, Peter không còn là cậu học sinh ngây thơ của Homecoming. Sau những biến cố của No Way Home, anh phải sống trong một thế giới nơi mọi người đã quên mất danh tính thật của mình, bao gồm cả MJ.

Sự cô độc này khiến Peter trở thành một phiên bản trưởng thành hơn của nhân vật. Anh không còn đơn thuần phải học cách trở thành Spider-Man. Anh phải tìm hiểu mình là ai khi không còn những người thân thuộc bên cạnh. 

Spider-Man, người hùng của những mâu thuẫn

Một nghịch lý thú vị của Spider-Man là nhân vật càng trở nên mạnh mẽ thì cuộc sống cá nhân càng trở nên khó khăn, đây cũng là lý do fan Marvel tại Việt Nam đặt cho anh cái biệt danh dễ thương là "Nhện nhọ".

Peter có thể đánh bại những kẻ thù mà người bình thường không thể đối đầu. Nhưng anh không thể dùng sức mạnh để giải quyết những vấn đề như mất mát, tình yêu hay sự cô độc.

Sức hấp dẫn của Spider-Man còn nằm ở khả năng phản chiếu những bất an của xã hội. Siêu năng lực của Peter không khiến anh miễn nhiễm với sợ hãi. Ngược lại, mỗi lần mất kiểm soát sức mạnh, thất bại trước một kẻ thù hoặc đánh mất một người quan trọng, Peter lại phải tự hỏi liệu mình có đủ khả năng tiếp tục hay không.

Đó là điều khiến Spider-Man gần gũi với khán giả. Nhân vật không đại diện cho một con người luôn biết mình phải làm gì. Anh đại diện cho một người vẫn cố gắng làm điều đúng đắn ngay cả khi bản thân đang hoang mang.

Từ những trang truyện đầu tiên đến Spider-Man: Brand New Day và loạt phim Spider-Verse, Peter Parker liên tục phải trả lời cùng một câu hỏi: Spider-Man thực sự là ai?

Là Peter Parker hay là người hùng đeo mặt nạ? Là một chàng trai muốn có cuộc sống bình thường hay một người có trách nhiệm với cả thành phố?

Là một người lạc quan tin rằng mọi chuyện sẽ tốt đẹp hay một con người luôn mang theo những tổn thương?

Có lẽ Spider-Man được yêu thích vì không bao giờ đưa ra một câu trả lời đơn giản. Nhân vật này vừa là siêu anh hùng vừa là người bình thường, vừa mạnh mẽ vừa dễ tổn thương, vừa có thể bay qua những tòa nhà chọc trời vừa bị mắc kẹt trong cuộc sống rối rắm như tơ vò của mình.

Sau hơn 60 năm, thế giới đã có vô số siêu anh hùng mới. Nhưng Spider-Man vẫn đứng vững bởi sức mạnh lớn nhất của nhân vật chưa bao giờ nằm ở những sợi tơ hay siêu sức mạnh mà ở khả năng khiến khán giả nhìn thấy chính mình phía sau chiếc mặt nạ.

Peter Parker có thể là một siêu anh hùng, nhưng trước hết, anh vẫn là một con người đang cố gắng tìm đường đi giữa những thất bại, mất mát, tình yêu và trách nhiệm. Và miễn là những câu chuyện ấy vẫn còn quen thuộc với chúng ta, Spider-Man có lẽ vẫn sẽ còn được yêu thích rất lâu nữa.

Phép màu Hollywood trở lại

Chỉ trong một tháng vừa qua, hai bom tấn Spider-Man: Brand New Day và The Odyssey đã mang về tổng cộng 3,3 tỉ USD doanh thu phòng vé trên toàn cầu.