Sáng 9-7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự thảo nghị quyết của Quốc hội quy định về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Không truy cứu trách nhiệm hình sự khi nào?

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an - Đại tướng Lương Tam Quang cho biết dự thảo nghị quyết nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng. Đồng thời tạo cơ sở pháp lý bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Nghị quyết dự kiến thực hiện trong 3 năm.

Dự thảo gồm 3 chương, 13 điều. Trong đó có 4 điều quy định chính sách xử lý hình sự, gồm: không truy cứu trách nhiệm hình sự; loại trừ trách nhiệm hình sự với người gặp rủi ro, thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; tạm hoãn truy cứu và miễn trách nhiệm hình sự.

Đáng chú ý dự thảo quy định cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự khi có đủ 6 điều kiện.

Gồm không tham nhũng; vì lợi ích chung; các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước.

Không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã giải quyết dứt điểm các khiếu nại, tố cáo liên quan theo quy định; không gây thất thoát, lãng phí tài sản. Trường hợp có gây thất thoát, lãng phí tài sản đã khắc phục toàn bộ hậu quả.

Người thực hiện hành vi vi phạm đã khai rõ sự việc, góp phần có hiệu quả vào việc phát hiện và xử lý tội phạm.

Dự thảo cũng nêu rõ loại trừ trách nhiệm hình sự với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Trường hợp này được áp dụng nếu hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy định, áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa.

Cũng theo dự thảo, người trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao mà gặp thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ thuộc trường hợp chưa có pháp luật điều chỉnh, hoặc giữa các quy định của pháp luật còn mâu thuẫn nhưng xuất phát từ đòi hỏi cấp thiết của thực tiễn, có cách làm đột phá, giải quyết những điểm nghẽn, thuộc các trường hợp sau, được loại trừ trách nhiệm hình sự.

Gồm không tham nhũng; vì lợi ích chung; các hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, các cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng miễn trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự được quy định tại nghị quyết.

Để bảo đảm tương ứng với việc xử lý hình sự, dự thảo quy định về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang tương ứng với các điều kiện về các chính sách xử lý hình sự.

Tiếp tục rà soát các quy định về miễn, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết đa số ý kiến nhất trí cần thiết ban hành nghị quyết.

Về không truy cứu trách nhiệm hình sự, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu điều kiện "đã khai rõ sự việc, góp phần hiệu quả vào việc phát hiện, xử lý tội phạm". Việc này nhằm bảo đảm không thu hẹp quá mức phạm vi áp dụng chính sách khoan hồng, đồng thời tránh thiếu thống nhất với các trường hợp có tính chất, mức độ vi phạm tương tự.

Về loại trừ trách nhiệm hình sự với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Thường trực Ủy ban cho rằng đây là chính sách mới, có ý nghĩa quan trọng trong khuyến khích đổi mới sáng tạo, chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ đối tượng áp dụng là người gây thiệt hại hay người gặp thiệt hại. Đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa cơ chế này với các quy định hiện hành của Bộ luật Hình sự về loại trừ trách nhiệm hình sự trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ mới.

Cơ quan thẩm tra cũng cho rằng cần cụ thể hóa điều kiện, tiêu chí áp dụng để bảo đảm khách quan, minh bạch, không bị lợi dụng. Đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về miễn trách nhiệm hình sự, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, giảm hình phạt, miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện và xử lý kỷ luật...

Dự kiến trình Quốc hội sửa Bộ luật Hình sự, Luật Đất đai vào đầu tháng 8

Dự kiến kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khai mạc vào ngày 3-8 và bế mạc vào ngày 24-8. Quốc hội sẽ cho ý kiến lần đầu với 4 dự luật, trong đó sửa Bộ luật Hình sự, Luật Đất đai.