Để AI lo giấy tờ, điều dưỡng lo người bệnh

Nhờ AI, điều dưỡng có thể dành nhiều thời gian hơn cho việc quan sát, giao tiếp, trấn an người bệnh và đánh giá lâm sàng - Ảnh: Magnific

Ông Tom Huỳnh, giảng viên ngành Công nghệ thông tin tại Đại học RMIT Việt Nam, nhớ lại: "Chúng tôi bắt đầu nghiên cứu với một câu hỏi rất đơn giản - các mô hình ngôn ngữ lớn có thể thực sự hỗ trợ điều dưỡng ở những khâu nào và cần những cơ chế bảo vệ nào trước khi áp dụng các mô hình này vào môi trường chăm sóc sức khỏe thực tế?".

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí European Journal of Cardiovascular Nursing phân tích cách các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có thể hỗ trợ hoạt động điều dưỡng thông qua việc tăng nhận thức cho người bệnh, lập hồ sơ lâm sàng, hỗ trợ thông tin, tin học y tế và hỗ trợ xã hội.

Công trình này cũng xem xét những rủi ro và biện pháp bảo đảm cần thiết để triển khai công nghệ này một cách có trách nhiệm.

AI làm "cơ phó" và rủi ro "ảo giác"

Theo ông Tom, giá trị lớn nhất của LLM nằm ở khả năng giúp điều dưỡng giảm bớt các công việc hành chính để tập trung chăm sóc người bệnh.

"Công nghệ này có thể hỗ trợ soạn thảo hoặc dịch tài liệu giáo dục sức khỏe, tóm tắt các hồ sơ dài, sắp xếp tài liệu lâm sàng và chuẩn bị các danh mục kiểm tra.

LLM cũng có thể hỗ trợ hoạt động đào tạo liên tục, các nhiệm vụ nghiên cứu và phương pháp học tập dựa trên tình huống dành cho sinh viên điều dưỡng".

Vị giảng viên RMIT xem LLM như một "cơ phó" vì công nghệ này có thể hỗ trợ các công việc thường ngày và giúp sắp xếp thông tin, nhưng người chịu trách nhiệm vẫn phải là nhân viên y tế.

Tuy mang lại nhiều cơ hội, AI cũng có những hạn chế, tiêu biểu như có thể tạo ra những câu trả lời nghe rất thuyết phục nhưng lại không chính xác về mặt thực tế, được gọi là "ảo giác AI".

"Ngôn ngữ trôi chảy rất dễ bị nhầm lẫn với kiến thức đáng tin cậy. Một LLM có thể diễn đạt rất mạch lạc, tự tin, thậm chí thể hiện sự đồng cảm, nhưng vẫn đưa ra câu trả lời sai. Đây là một vấn đề nghiêm trọng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe vì mọi người có thể tin vào cách diễn đạt trước khi kiểm chứng thông tin" - theo ông Tom.

Lộ trình triển khai từng bước cho y tế Việt Nam

Thay vì vội vàng đưa AI vào bệnh viện, ông Tom cho rằng Việt Nam nên theo đuổi lộ trình triển khai từng bước, dựa trên bằng chứng khoa học.

Theo ông, Việt Nam sở hữu đội ngũ nghiên cứu AI tài năng, các trường đại học đổi mới sáng tạo và nhiều cơ sở y tế sẵn sàng thử nghiệm công nghệ mới. Tuy nhiên, mức độ sẵn sàng không chỉ phụ thuộc vào việc một mô hình AI có thể tạo ra văn bản trôi chảy hay không.

Để có thể tích hợp AI an toàn vào hoạt động chăm sóc sức khỏe thường nhật, Việt Nam cần xây dựng các bộ dữ liệu y khoa bằng tiếng Việt chất lượng hơn, thực hiện đánh giá độc lập, tăng cường các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư và an ninh mạng, xác định rõ trách nhiệm nghề nghiệp, đào tạo nhân lực và thu thập thêm bằng chứng lâm sàng thực tế.

"Việt Nam có thể bắt đầu với các ứng dụng có rủi ro thấp như đào tạo nhân viên, hỗ trợ soạn thảo các tài liệu hành chính không nhạy cảm và cung cấp thông tin cho người bệnh dưới sự kiểm chứng của bác sĩ hoặc điều dưỡng.

Các ứng dụng hỗ trợ lập hồ sơ có thể được triển khai sau khi có hệ thống bảo mật và các đánh giá trong bối cảnh Việt Nam.

Còn những ứng dụng hỗ trợ ra quyết định lâm sàng chỉ nên được xem xét sau khi trải qua quá trình thử nghiệm cẩn trọng và đánh giá của cơ quan quản lý" - ông Tom nói.

Nghiên cứu cũng phản ánh cam kết của RMIT Việt Nam trong việc ứng dụng các công nghệ mới để giải quyết những thách thức thực tiễn thông qua hợp tác quốc tế.

Công trình quy tụ các nhà nghiên cứu từ Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Trung văn Hồng Kông (Trung Quốc), Trung tâm Nghiên cứu AI thuộc Viện Nghiên cứu Hon Hai tại Đài Loan (Trung Quốc) và Đơn vị Nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford tại Việt Nam.

Chương trình nghiên cứu tổng thể do Phó giáo sư Arthur Tang, Phó khoa phụ trách Nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, Khoa Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ, Đại học RMIT Việt Nam, dẫn dắt.

Hướng đến tương lai, nhóm nghiên cứu kỳ vọng Việt Nam sẽ được biết đến không phải là quốc gia ứng dụng AI trong y tế nhanh nhất, mà là quốc gia triển khai công nghệ này một cách có trách nhiệm và công bằng.