Rào đàn cá bằng ý thức cộng đồng

Tại đây, khi những nắm thức ăn vừa được thả xuống mặt nước, hàng ngàn con cá từ dưới sông đồng loạt lao lên, mặt nước cuộn sóng, sủi bọt trắng xóa. Những con cá tra, cá he, cá mè vinh... dạn dĩ quẫy sát bờ, tạo nên cảnh tượng đặc biệt giữa lòng đô thị.

Điều đáng chú ý là đàn cá này không được nuôi trong lồng bè hay khu vực có lưới bao quanh. Chúng sống hoàn toàn trên sông Tiền và ở lại nhờ một cách bảo vệ khá đặc biệt: cộng đồng cùng thống nhất không đánh bắt.

Câu chuyện bắt đầu từ ý tưởng tạo một khu vực đủ an toàn để cá có thể sinh sống, sinh sản và quần tụ của ông Lê Hà Luân, khi đó là Bí thư Thành ủy Hồng Ngự, nay là giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp.

Những cụm chà me nước được thả xuống sông, những mảng lục bình được neo giữ tạo bóng mát, dần hình thành nơi trú ngụ cho cá.

Đến dịp lễ Kỳ yên năm 2024, gần 1 tấn cá giống được thả xuống sông. Sau đó, không chỉ số cá được thả ở lại mà nhiều loài cá tự nhiên khác như cá vồ đém, cá dảnh, cá chài... cũng tìm đến quần tụ.

Từ chỗ có người đến cho cá ăn, người dân dần hình thành ý thức bảo vệ đàn cá. Không đánh bắt, không dùng các phương thức tận diệt, cùng nhau giữ môi trường sống cho cá trở thành nguyên tắc được cộng đồng duy trì.

Ông Trương Minh Hải, tổ trưởng tổ cộng đồng, cùng chính quyền và người dân vận động nguồn lực xã hội hóa để duy trì mô hình.

Điểm đặc biệt của mô hình không chỉ nằm ở đàn cá ngày càng đông mà còn ở cách người dân chuyển từ khai thác sang bảo vệ tài nguyên trên chính dòng sông mình sinh sống.

Có thể trở thành điểm nhấn của đô thị Hồng Ngự

Sau khi trực tiếp khảo sát và cho cá ăn, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp Ngô Chí Cường đánh giá cao mô hình bảo tồn dựa vào cộng đồng này. Theo ông Cường, cần nhìn đàn cá không chỉ dưới góc độ một mô hình bảo tồn thủy sản mà phải nghiên cứu để phát huy thành một giá trị lâu dài của đô thị Hồng Ngự.

Một trong những hướng được đặt ra là nghiên cứu đàn cá tra tự nhiên đang sinh trưởng tốt trong điều kiện nước sông chảy để bổ sung nguồn gene cho giống cá tra thương mại.

Nhiều con cá tra tại khu vực này có trọng lượng lớn, từ 5-10kg. Việc nghiên cứu khả năng thích nghi, sinh trưởng của chúng trong môi trường tự nhiên có thể mở ra hướng bổ sung nguồn gene cho ngành cá tra của Đồng Tháp.

Bên cạnh đó, ông Cường yêu cầu nghiên cứu quy hoạch, chỉnh trang khu vực bờ kè An Thạnh để hình thành một điểm đến du lịch gắn với đàn cá tự nhiên.

Hiện khu vực đã có một số cầu gỗ để người dân đứng ngắm và cho cá ăn nhưng hạ tầng còn nhỏ lẻ. Vì vậy cần có quy hoạch tổng thể, vừa bảo đảm không gian sinh sống của đàn cá, vừa tạo cảnh quan và các hạng mục phục vụ người dân, du khách.

Mục tiêu là khi nhắc đến Hồng Ngự, du khách có thêm một hình ảnh đặc trưng: bên dòng sông Tiền, người dân và đàn cá tự nhiên cùng tồn tại trong một không gian đô thị.

Một vấn đề khác được đặt ra là nguồn thức ăn cho đàn cá. Hiện nay người dân chủ yếu mang cơm nguội, bánh mì vụn và các loại thức ăn phù hợp để cho cá ăn. Cách làm này thể hiện sự chung tay của cộng đồng nhưng về lâu dài cần được tổ chức bài bản hơn.

Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp yêu cầu nghiên cứu phương án xã hội hóa nguồn thức ăn, bảo đảm cung cấp thức ăn phù hợp, kiểm soát chất lượng, tránh tác động xấu đến môi trường nước và sức khỏe đàn cá.

Đàn cá trăm tấn trên sông Tiền và câu chuyện lòng dân giữ dòng sông

Giữa dòng sông Tiền nặng đỏ phù sa, hàng trăm tấn cá tự nhiên quy tụ, dạn dĩ đớp mồi, thậm chí du khách có thể 'bồng' cá lên khỏi mặt nước rồi thả xuống như thú cưng.