Phát biểu chỉ đạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ đại hội lần này là dấu mốc mở đầu chặng đường phát triển mới của Mặt trận với vị thế mới, mô hình tổ chức mới, yêu cầu nhiệm vụ mới.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đại hội cần xác định rõ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phải làm gì, làm như thế nào để tiếp tục là nơi hội tụ lòng dân, phản ánh ý dân, bảo vệ lợi ích chính đáng của dân, kết nối sức dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Mặt trận không thể mạnh nếu xa dân

Trong phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận Mặt trận các cấp thời gian qua đã nỗ lực kiện toàn tổ chức bộ máy, vận hành theo mô hình mới, bảo đảm ổn định và thông suốt. Các phong trào xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, xóa nhà tạm, cứu trợ thiên tai đạt nhiều kết quả.

Ông nhấn mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là truyền thống tinh thần, mà còn là năng lực phát triển quốc gia. Đồng thời là sức mạnh để khơi thông nguồn lực, giải phóng sức sáng tạo, tạo đồng thuận xã hội, bảo vệ Tổ quốc từ sớm từ xa.

Đoàn kết trong giai đoạn mới là biết tôn trọng những khác biệt hợp pháp, chính đáng, giải quyết hài hòa lợi ích, lấy mục tiêu chung của quốc gia - dân tộc làm điểm tương đồng. Lấy khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc làm ngọn cờ quy tụ.

Song nội dung, phương thức vận động nhân dân có lúc chưa theo kịp thay đổi của đời sống xã hội; một số phong trào còn hình thức; công tác giám sát, phản biện và chuyển đổi số chưa thực sự hiệu quả.

"Mặt trận không thể mạnh nếu xa dân, không thể đổi mới nếu chỉ là lời văn trong nghị quyết. Không thể đại diện cho nhân dân nếu không nghe được tiếng nói thật của nhân dân và nói dân không hiểu. Không thể giám sát, phản biện có chất lượng nếu thiếu bản lĩnh, thiếu dữ liệu, thiếu chuyên gia và thiếu cơ chế theo đến cùng các kiến nghị chính đáng" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Không để ý kiến chính đáng của nhân dân rơi vào im lặng

Trong nhiệm kỳ 2026 - 2031, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải quán triệt sâu sắc quan điểm "Dân là gốc" - nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, phát triển, là nguyên tắc xuyên suốt trong hoạt động của công tác mặt trận.

Hiệu quả công tác mặt trận không chỉ đo bằng số cuộc họp, số văn bản, số phong trào, số lễ phát động, mà phải đo bằng niềm tin của nhân dân, sự hài lòng của nhân dân, mức độ tham gia của nhân dân. Cùng với đó là khả năng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân và kết quả cụ thể trong việc làm cho đời sống nhân dân ngày càng tốt đẹp hơn.

Mặt trận vừa phải đưa chủ trương đúng của Đảng, chính sách đúng của Nhà nước đến với nhân dân, vừa phải đưa tiếng nói, nguyện vọng, sáng kiến, bức xúc chính đáng của nhân dân đến với Đảng, Nhà nước.

Ông yêu cầu phải đổi mới phương thức tập hợp, vận động, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Không thể chỉ vận động bằng hội nghị, văn bản, khẩu hiệu; phải vận động bằng đối thoại, thuyết phục, lợi ích thiết thực, sự gương mẫu, kết quả cụ thể và khả năng giải quyết những vấn đề nhân dân quan tâm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ ra cần nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước. Giám sát phải chọn đúng vấn đề nhân dân quan tâm, xã hội bức xúc, chính sách có tác động lớn đến đời sống người dân.

Phản biện xã hội phải được thực hiện từ sớm, từ xa, ngay trong quá trình hình thành chủ trương, chính sách...

Phản biện cũng không phải để làm khó cơ quan nhà nước, mà để chính sách đúng hơn, sát dân hơn, minh bạch hơn, khả thi hơn, nhân văn hơn.

Đặc biệt phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện; không để kiến nghị của Mặt trận chỉ dừng lại ở báo cáo, không để ý kiến chính đáng của nhân dân rơi vào im lặng", ông nói thêm.

Ông yêu cầu xây dựng Mặt trận hiện đại, tổ chức thông suốt, cán bộ gần dân, chuyển đổi số thực chất, có tầm nhìn dài hạn. Chuyển đổi số phải tạo ra phương thức mới để Mặt trận gần dân hơn, nghe dân rộng hơn, phản hồi dân nhanh hơn, giám sát việc giải quyết kiến nghị của dân minh bạch hơn.

Cần vận hành hiệu quả các nền tảng số để nhân dân có thể phản ánh, kiến nghị, góp ý mọi lúc, mọi nơi; phát triển Cổng Mặt trận số 24/7, tổ chức "Tháng nghe dân nói", triển khai Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh...

Phát triển nền tảng Mặt trận số

Trong phát biểu khai mạc, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài nêu rõ đại hội là sự kiện chính trị xã hội quan trọng, nhận được sự quan tâm sâu sắc của các tầng lớp nhân dân trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài. Đây cũng là đại hội đầu tiên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hoạt động theo mô hình mới, khẳng định vị thế và phương thức hoạt động mới của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Trình bày dự thảo báo cáo chính trị trình đại hội, về phương hướng, mục tiêu và chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ 2026 - 2031, Phó chủ tịch - Tổng thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga nhấn mạnh xác định tăng cường vai trò nòng cốt chính trị của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đồng thời tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân, phát huy sức mạnh nội sinh, khát vọng phát triển đất nước, thúc đẩy thi đua học tập, lao động sáng tạo.

Cùng với đó, tiếp tục đổi mới toàn diện về tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động theo hướng thực chất, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở, gần dân, sát dân, đồng hành cùng nhân dân.

Thực hành dân chủ, giám sát và phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng và Nhà nước, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động của Mặt trận...

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đặt ra mục tiêu chung và 15 chỉ tiêu cụ thể có tính định lượng cao, đồng thời, triển khai 3 nhiệm vụ đột phá. Gồm hoàn thiện cơ chế; đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động của hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp. Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội theo hướng chủ động, từ sớm, từ xa. Xây dựng đội ngũ cán bộ mặt trận chuyên nghiệp, tâm huyết, đủ năng lực đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Về chương trình hành động nhiệm kỳ 2026 - 2031, bà nêu, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xây dựng 7 chương trình. Trong đó có đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Xây dựng Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045. Đổi mới công tác tuyên truyền, tập hợp, vận động các tầng lớp nhân dân. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển nền tảng Mặt trận số, tiếp nhận - phản hồi kiến nghị của người dân và triển khai việc đánh giá độc lập Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh...

Bên cạnh đó sẽ phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng thí điểm mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa ở các địa phương trong cả nước.

* Ông ĐINH QUANG TÍCH (phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM):

Có lòng tâm huyết với dân, khối đại đoàn kết sẽ ngày càng bền chặt

Ở khu phố chúng tôi, công tác mặt trận thời gian qua đã được thực hiện rất tích cực.

Điển hình như đợt lũ lụt miền Trung, ngay từ sớm, ban công tác mặt trận khu phố đã triển khai phát động quyên góp nguồn tiền và hàng hóa trong các hội nhóm nội bộ. Chỉ sau 4 ngày phát động, khu phố đã kêu gọi được hơn 100 triệu đồng và 2,1 tấn hàng hóa gửi đến đồng bào miền Trung khắc phục bão lũ. Có thể thấy được công tác chăm lo, nghĩa tình vì người khó khăn của những người làm mặt trận luôn được ý thức rất cao.

Người dân chúng tôi tin rằng nếu Mặt trận nhiệm kỳ mới thực sự chọn đúng những người có tâm, có tầm và có lòng tâm huyết với dân thì khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ ngày càng bền chặt. Đặc biệt ở TP.HCM, mỗi người dân chúng tôi cũng phấn đấu hết mình, giám sát chặt chẽ đội ngũ này để luôn tự hào về một TP văn minh - hiện đại - nghĩa tình.

* Ông HỒ NGỌC THIỆN (Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Bình Khánh, TP.HCM):

Gần dân hơn trên không gian số

Trong thời đại ngày nay, mọi hoạt động của khu phố, khu dân cư đều được thực hiện trên các nhóm mạng xã hội, mọi thứ dần được số hóa. Do vậy đội ngũ làm công tác mặt trận không chỉ cần gần dân bằng phương thức truyền thống mà còn phải gần dân trên không gian số. Từ đó chúng tôi kỳ vọng xây dựng được các kênh tương tác trực tuyến thông suốt.

Nhiệm kỳ mới chúng tôi kỳ vọng vào một đội ngũ không chỉ gần dân, hiểu dân mà còn phải đủ bản lĩnh, năng lực, nhất là trong làm chủ công nghệ để thực hiện được vai trò giám sát và phản biện xã hội, theo đuổi kết quả đến cùng, để niềm tin của người dân đặt thực sự vào đúng người, đúng việc.

Dân thụ hưởng là thước đo

Tại phiên khai mạc, Phó chủ tịch thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM Trương Thị Bích Hạnh đã có ý kiến tham luận với chủ đề lấy sự thụ hưởng của nhân dân làm nền tảng xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Bà nêu rõ trong quá trình triển khai nhiệm vụ, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc TP luôn thực hiện phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng". Trong đó "dân thụ hưởng" được xem là thước đo đánh giá hiệu quả của các phong trào, các cuộc vận động và các hoạt động chăm lo an sinh xã hội.

Mặt trận Tổ quốc TP đã chủ động phối hợp rà soát đề xuất nhiều chính sách an sinh thiết thực, hướng trực tiếp đến người dân và phát huy mạnh mẽ cơ chế phối hợp với UBND, HĐND TP rà soát đồng bộ, đề xuất ban hành mới các chính sách phát triển kinh tế - xã hội... Đồng thời xem xét chính sách có tính ưu việt nhất của ba địa phương TP.HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương (cũ), qua đó chọn chính sách cao nhất, sự thụ hưởng cao nhất của người dân để hợp nhất và ban hành mới.

Đến nay đã có 23 chính sách liên quan sự thụ hưởng của nhân dân, an sinh xã hội được ban hành sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp của TP.HCM sau sáp nhập. Nhiều chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc đã được triển khai như hỗ trợ 100% cho trẻ em mồ côi, hỗ trợ học phí từ mầm non đến các bậc học, hỗ trợ 100% bảo hiểm y tế cho người từ 65 - 75 tuổi, và hỗ trợ bảo hiểm y tế cho học sinh...

Thời gian tới Mặt trận TP.HCM sẽ tiếp tục đồng hành cùng TP trong các nhiệm vụ trọng tâm như chuyển đổi số; xây dựng khu dân cư đoàn kết, nghĩa tình, tự quản, an toàn; tham gia giải quyết các vấn đề dân sinh, môi trường, an ninh trật tự và nâng cao chất lượng sống của người dân. Tiếp tục xác định mọi hoạt động phải hướng về cơ sở, lấy người dân làm trung tâm và lấy sự hài lòng, sự thụ hưởng của nhân dân làm mục tiêu cao nhất. Đây là một trong những nền tảng quan trọng để xây dựng thế trận lòng dân vững chắc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Không để ý kiến chính đáng của nhân dân rơi vào im lặng

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện, không để kiến nghị của Mặt trận chỉ dừng lại ở báo cáo, không để ý kiến chính đáng của nhân dân rơi vào im lặng.