Chủ nhân “Thung lũng hoa đào Đà Lạt" qua đờiMầm táo Fuji đến Đà LạtĐà Lạt: di dời “Thung lũng hoa đào”Xóa sổ “thung lũng hoa đào”?Đà Lạt: Thung lũng hoa đào thoát "án tử"?

Phóng to

Nghệ nhân Mười Lời và hoa "đào má hồng"

Duyên nợ hoa đào

23 tuổi, Mười Lời từ Đại Lộc, Quảng Nam khăn gói vào Đà Lạt lập nghiệp, rời cây lúa, cây mì bắt đầu với nghề trồng rau củ và hoa. Mười Lời thấy mình có duyên với nghề trồng hoa nên đã theo học hỏi kinh nghiệm trồng, chăm sóc, lai ghép... cho đến khi vang danh nghệ nhân. “Gần đây thấy sách vở, báo chí nói nhiều về cây đào Nhật Tân ở Hà Nội tôi mê lắm và luôn mơ ước làm sao để đưa loài hoa đào nổi tiếng này vào sống cùng cây đào Đà Lạt” - ông nói.

Năm 1997, ông Mười Lời lặn lội ra Hà Nội và được các nhà khoa học giới thiệu đến làng hoa đào Nhật Tân để học hỏi kinh nghiệm. Ông được các nghệ nhân ở đây tặng khoảng 200 mầm hoa đào Nhật Tân nên vội quay về Đà Lạt bắt tay vào việc lai ghép những mầm đào Nhật Tân lên cành đào Đà Lạt rồi… nín thở chờ đợi. 17 tháng sau, những cây đào lai ghép ấy đã đơm hoa.

Tết năm 2000, ông Mười Lời đã trình làng một loài hoa mới: “đào má hồng" - sản phẩm lai ghép giữa hoa đào Nhật Tân, Hà Nội và cây đào lông Đà Lạt. Những cành đào Nhật Tân - Đà Lạt vẫn nở rộ. Liễu đào thì hoa đúp, màu đỏ lợt, cành yếu như tơ liễu, bích đào màu đỏ đậm, cánh dày, cành khỏe khoắn…

Phóng to

Giáo sư - viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng nhận xét: “Nghệ nhân Mười Lời chiết ghép nhân vô tính loài hoa đào Hà Nội trên cây đào Đà Lạt thành công đã tạo nên một loài đào mới nối thủ đô Hà Nội với xứ ngàn hoa Đà Lạt". Từ đó, hoa đào Mười Lời trở thành thương hiệu riêng của ông và cứ vào dịp cuối năm âm lịch, người người từ khắp nơi tìm đến thung lũng hoa đào Đà Lạt để ngắm hoa, đặt mua một cành cho những ngày Tết. Anh Nguyễn Thanh Hà, ở Gò Vấp, TP.HCM, từ Hà Nội vào Sài Gòn được mấy năm nay, cho biết hoa đào ở đây có màu sắc đẹp và lạ nên năm nào anh cũng mua về cho đỡ nhớ nhà.

Thế giới ở trong vườn

Vuông đất rộng khoảng 6.000m² ở thung lũng hoa đào Đà Lạt của ông Mười Lời đã có trên 100 loài hoa trái có “quốc tịch" từ khắp nơi trên thế giới và trong nước như mận Mỹ, mận Úc, mận Tam Hoa, sapô Mexico, chanh ngọt Úc, đào necterine Úc, quýt Địa Trung Hải...

Bất cứ các loài cây có xuất xứ ở đâu, khi lai ghép ông cũng “nắn" để cây đơm hoa, kết trái phù hợp theo thời vụ ở Đà Lạt và nhu cầu của con người. Tỉ lệ lai ghép thành công đạt đến mức bất ngờ: trên 80%. Cây mận Tam Hoa ở miền Bắc chỉ ra trái vào khoảng tháng 4 nhưng khi Mười Lời trồng ở Đà Lạt thì mới tháng 12, những trái mận Tam Hoa trĩu cành đã bắt đầu chuyển màu sang phơn phớt tím.

Còn hoa quỳnh chỉ nở trong khoảng 2 giờ vào ban đêm (mùa hè) nhưng khi ghép vào cây thanh long, ông Mười Lời đã tạo thành một giống hoa mới: hoa Nhật Quỳnh với đặc điểm là hoa nở vào mùa xuân, trong khoảng 2 tháng với nhiều màu sắc như hồng, trắng, đỏ, vàng đậm, vàng nhạt…

Phóng to

Cây chanh ngọt của Úc

Phóng to

Cây hoa đào có 4 màu

Hoa Mười Lời được nhiều người yêu, thì ông Mười Lời cũng được nhiều người thương mến. Nhiều loại cây và hoa ở thung lũng hoa đào Đà Lạt hiện có đã bén duyên địa phương nhờ những tấm lòng bè bạn của ông Mười Lời. Một giáo sư ở Đại học Nông nghiệp 1 Hà Nội đi công tác nước ngoài về đã tặng ông mầm cây đào necterine Úc, một cặp vợ chồng Việt kiều ở Nha Trang mà ông chưa quen biết đã mang lên Đà Lạt tặng vài giống hoa đẹp mới tìm mua được ở Nhật Bản, trong đó có cây magnolia là loại cây có hoa màu hồng phấn rất đẹp, tương tự như hoa sứ nhưng cánh hoa búp và to hơn.

Mới đây ông Mười Lời đã lai ghép thành công giống táo Fuji của Nhật Bản trên cây táo Đà Lạt. Đây là quà tặng của một lão nông người Nhật tên Yahagi Mitsuo thông qua sự “mai mối“ của các nhà khoa học, nhà báo Việt Nam với mong muốn mai đây những cây táo Fuji - một trong những giống táo ngon nổi tiếng trên thế giới được trồng nhiều ở vùng Yamagata, Nhật Bản - sẽ phát triển tốt trên cao nguyên Lang Bian, Việt Nam.

Vẫn còn thung lũng hoa đào

Anh Bùi Văn Tuyên, con trai trưởng ông Mười Lời, kể: "Lúc sinh thời ba tôi thường dặn dò các các con: nếu mai kia ông có về với tổ tiên thì mấy anh em nên dồn sức chăm sóc thung lũng hoa đào ngày một phong phú hơn, đẹp hơn để ngày càng có nhiều loài cây trái, hoa mới quý hiếm đưa ra cho mọi người trồng. Chúng tôi sẽ tập trung sức để duy trì và tiếp tục những công việc mà cụ đã và đang làm". Ông Nguyễn Văn An, người giúp việc cho ông Mười Lời từ gần 5 năm qua, nhớ lại: "Ông Mười thường nói với tôi rằng hoa nở rồi sẽ tàn, nhưng tâm hồn mình thì phải luôn tươi trẻ để được làm những việc gì mà mình thích...".

Ông An nói thêm: "Ông Mười Lời rất gần gũi và hòa nhã với mọi người, đặc biệt là không giấu nghề nên trong thời gian qua ông đã truyền cho tôi nhiều bí quyết trong việc lai ghép, chăm sóc các loài cây trong vườn. Nếu gia đình có yêu cầu, tôi sẽ tiếp tục làm những công việc còn dở dang và truyền lại những kinh nghiệm mà lúc sinh thời ông Mười Lời đã chỉ dạy". Với những tấm lòng như vậy, hi vọng thung lũng hoa đào Đà Lạt sẽ mãi mãi là điểm đến của nhiều nhà khoa học, sinh viên, những người yêu hoa từ khắp nơi dù rằng người sáng lập vườn hoa, cây trái độc đáo này đã đi xa, rất xa.

Từ ngày 6 đến 10-8 đã có hàng trăm lượt người từ khắp nơi đến viếng ông Mười Lời tại tư gia ở 11/5 Lữ Gia, Đà Lạt, nhiều nhà khoa học, văn nghệ sĩ, nhà báo từ khắp nơi gửi điện hoa chia buồn. Đặc biệt, giáo sư Vũ Khiêu từ Hà Nội đã gửi điện hoa và hai câu đối mang nhiều ý nghĩa đến gia quyến ông Mười Lời: Non nước ngậm ngùi, tri kỷ mười phương tình nghĩa nặng Gió mây thăm thẳm, anh đào vạn nẻo lệ hoa rơi. Phóng to