Bất cứ khi nào nhân viên ra khỏi kho lên bộ phận văn phòng, đi vệ sinh, nghỉ trưa... đều bị sờ nắn lục soát khắp người; khi ra về soát giỏ cá nhân nhưng chưa bao giờ thấy hàng hóa của công ty trong người chúng tôi.

Ngoài ra, hết 8 giờ làm việc, trưởng bộ phận yêu cầu tăng ca mà không thông báo trước và ra lệnh bảo vệ cổng không cho phép ai ra khi chưa có lệnh... Xin hỏi các việc làm nêu trên của công ty có vi phạm pháp luật không?

(Bạn đọc)

- Tư vấn của Việc làm Online:

Theo quy định tại Điều 71 Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2001 thì “Công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về "tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm”, đồng thời “nghiêm cấm mọi hình thức truy bức, nhục hình, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của công dân”. Điều 37 Bộ luật dân sự cũng quy định “Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ”.

Nếu công ty bạn cho bảo vệ lục soát, sờ nắn người lao động là công ty đã vi phạm pháp luật theo các quy định nêu trên. Cụ thể hơn, nếu công ty có hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người lao động thì công ty sẽ bị xử phạt với mức tiền phạm từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng theo quy định khoản 2 Điều 21 Nghị định 113/2004/NĐ-CP ngày 16-4-2004 của Chính phủ Quy định xử phạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật lao động.

Theo quy định tại Điều 69 Bộ luật lao động thì “Người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận làm thêm giờ, nhưng không quá bốn giờ trong một ngày, 200 giờ trong một năm, trừ một số trường hợp đặc biệt được làm thêm không được quá 300 giờ trong một năm do Chính phủ quy định, sau khi tham khảo ý kiến của Tổng liên đoàn lao động Việt Nam và đại diện của người sử dụng lao động”.

Do đó nếu trong nội quy công ty không quy định về việc tăng ca đột xuất mà công ty vẫn ép buộc người lao động tăng ca là công ty đã vi phạm pháp luật lao động.

Trong trường hợp trong nội quy công ty quy định về việc tăng ca đột xuất thì cũng chỉ được tăng ca trong một các trường hợp sau: “Xử lý sự cố trong sản xuất; Giải quyết công việc cấp bách không thể trì hoãn; Xử lý kịp thời các mặt hàng tươi sống, công trình xây dựng và sản phẩm do yêu cầu nghiêm ngặt của công nghệ không thể bỏ dở được; Giải quyết công việc đòi hỏi lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao mà thị trường lao động không cung ứng đầy đủ, kịp thời được” (khoản 2 Điều 5 Nghị định 195/CP ngày 31-12-1994 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi - đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 109/2002/NĐ-CP ngày 27-12-2002).

Do đó, nếu công ty có những hành vi vi phạm nêu trên, để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của mình, các bạn có thể khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp huyện nơi công ty đóng trụ sở hoặc khiếu nại đến Chánh Thanh tra lao động cấp Sở để xử phạt công ty đồng thời buộc công ty chấm dứt hành vi vi phạm đối với các bạn.

* Tôi làm việc tại một công ty nước ngoài có hơn 300 nhân viên nhưng không có tổ chức công đoàn. Chúng tôi thường xuyên tăng ca mỗi ngày từ 1,5 giờ đến 2 giờ mà không được thông báo trước và cũng không thanh toán tiền làm thêm.

Khi tôi hỏi trưởng nhân sự vì sao công ty không có tổ chức công đoàn và thỏa ước lao động tập thể để thỏa thuận những điều khoản làm việc và trợ cấp cụ thể bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động, trưởng nhân sự trả lời công ty này không cần phải có tổ chức công đoàn.

Chúng tôi làm việc trong điều kiện kho lạnh 17 - 22⁰C, khiêng vác hàng hóa nặng lên tới vài chục tấn một ngày, kho bảo quản vaccine 2-8⁰C. Khi tôi hỏi về trợ cấp độc hại, bệnh nghề nghiệp thì cũng được công ty trả lời là môi trường làm việc và công việc không có gì độc hại nên không trả khoản đó.

Xin hỏi tất cả những trả lời trên của trưởng nhân sự công ty có đúng không? Tôi có thể tìm hiểu những vấn đề trên ở bộ luật nào, có thể mua ở nhà sách nào?

(Trần Thị Thu Hằng)

- Theo quy định tại Nghị định 96/2006/NĐ-CP ngày 14-9-2006 của Chính phủ Hướng dẫn thi hành Điều 153 Bộ luật Lao động về Ban Chấp hành Công đoàn lâm thời tại doanh nghiệp thì “Doanh nghiệp được thành lập, chậm nhất sau sáu tháng kể từ ngày bắt đầu hoạt động, công đoàn địa phương hoặc công đoàn ngành (bao gồm Liên đoàn Lao động tỉnh, thành phố trực thuộc Tổng Liên đoàn; công đoàn ngành Trung ương, công đoàn tổng công ty trực thuộc Tổng Liên đoàn; Liên đoàn Lao động quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, công đoàn ngành địa phương, công đoàn các khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao; công đoàn tổng công ty và công đoàn cấp trên trực tiếp của cơ sở khác… (sau đây gọi là công đoàn cấp trên) có trách nhiệm thành lập tổ chức công đoàn cơ sở theo quy định của Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn và Điều lệ Công đoàn Việt Nam để đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động và tập thể lao động (khoản 1 Điều 3 Nghị định 96/2006/NĐ-CP).

Do đó bạn và tập thể người lao động có quyền kiến nghị yêu cầu công đoàn cấp trên chỉ định Ban chấp hành công đoàn lâm thời để đại diện, bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động và tập thể người lao động nếu quá thời hạn 6 tháng kể từ ngày công ty bạn được thành lập mà vẫn chưa có tổ chức công đoàn (khoản 2 Điều 3 Nghị định 96/2006/NĐ-CP).

Khi công ty thành lập tổ chức công đoàn cơ sở hoặc ban chấp hành công đoàn xong thì công ty nước ngoài nơi bạn làm việc có nghĩa vụ xây dựng thỏa ước lao động tập thể theo quy định của pháp luật lao động.

Để có thể xác định được công việc các bạn đang làm có phải là công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hay không thì ngoài thông tin đã cung cấp ở trên, các bạn cần phải cung cấp thêm một số thông tin như: lĩnh vực bạn các bạn đang làm việc (ví dụ: nông nghiệp, y tế, luyện kim, thủy sản…), tên nghề hoặc công việc các bạn đang làm...