
Các phần cơi nới tại một khu nhà tập thể cũ. Tuổi thọ thực tế của công trình phụ thuộc vào chất lượng xây dựng và bảo trì - Ảnh: DNCC
Con số "50 năm" thường được nhắc tới mỗi khi bàn về niên hạn chung cư đến từ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư (QCVN 04:2021/BXD), ban hành kèm Thông tư 03/2021/TT-BXD của Bộ Xây dựng.
Điểm d khoản 2.3.1 của quy chuẩn yêu cầu tuổi thọ thiết kế kết cấu đối với nhà chung cư, trong đó nhà chung cư hỗn hợp tối thiểu 50 năm. Đây là chỉ tiêu kỹ thuật dành cho người thiết kế, không phải điều khoản về quyền tài sản.
Mức 50 năm cũng không dành riêng cho chung cư. Quy chuẩn về phân cấp công trình (QCVN 03:2022/BXD) chia tuổi thọ thiết kế thành bốn mức, trong đó phần lớn công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật thuộc mức không nhỏ hơn 50 năm.
Mức thấp hơn dành cho công trình tạm (dưới 25 năm) hoặc công trình chịu xâm thực mạnh như môi trường biển (từ 25 năm). Mức cao nhất, không nhỏ hơn 100 năm, dành cho công trình có giá trị kiến trúc hoặc ý nghĩa biểu tượng như bảo tàng, nhà hát quốc gia.
Tuổi thọ thiết kế và tuổi thọ thực tế
Pháp luật xây dựng tách bạch hai khái niệm. Bên cạnh thời hạn sử dụng theo thiết kế, Nghị định 06/2021/NĐ-CP định nghĩa tuổi thọ công trình thực tế là "khoảng thời gian công trình được sử dụng thực tế, đảm bảo các yêu cầu về an toàn và công năng sử dụng".
Chữ "tối thiểu" trong quy chuẩn cho thấy 50 năm là ngưỡng sàn khi tính toán kết cấu, không phải hạn chót của tòa nhà. Công trình được thi công đúng thiết kế, bảo trì đúng chu kỳ có thể tiếp tục được dùng an toàn sau mốc này; ngược lại, công trình thiếu bảo trì có thể xuống cấp sớm hơn.
Tại hội thảo "Chiến lược phát triển và đầu tư bất động sản sau Nghị quyết 21 và những cập nhật chính sách" ngày 22-9, TS Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho rằng chung cư có hai loại niên hạn: niên hạn theo thiết kế của công trình và niên hạn sử dụng thực tế, hai con số này có thể chênh lệch nhau.
Theo ông, cần phân biệt rõ thời hạn sử dụng của công trình với quyền sở hữu tài sản của người dân.
PGS.TS Trần Chủng, nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, từng lưu ý "không thể máy móc sử dụng số năm để nói về giới hạn sử dụng một công trình xây dựng". Theo ông, đạt số năm thiết kế không có nghĩa là tòa nhà phải phá dỡ.
"Chỉ có bảo trì thật chuyên nghiệp thì các giá trị về chất lượng chung cư mới được giữ gìn", ông nói.

Công trình hết niên hạn thiết kế phải được kiểm định trước khi quyết định tiếp tục sử dụng - Ảnh: DNCC
Niên hạn gắn với kiểm định, không mất quyền sở hữu
Luật Nhà ở hiện hành (Điều 58) xác định thời hạn sử dụng nhà chung cư theo hồ sơ thiết kế và thời gian sử dụng thực tế theo kết luận kiểm định. Khi tòa nhà hết thời hạn theo hồ sơ thiết kế, UBND cấp tỉnh phải chỉ đạo kiểm định, đánh giá chất lượng công trình.
Nếu tòa nhà chưa thuộc trường hợp phải phá dỡ, kết luận kiểm định phải nêu rõ thời gian được tiếp tục sử dụng.
Định hướng tại dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) cũng tiếp tục khẳng định nguyên tắc gắn niên hạn công trình với bảo đảm quyền tài sản. Nhà hết thời hạn theo hồ sơ thiết kế được kiểm định và gia hạn sử dụng theo pháp luật về xây dựng.
Chỉ khi không bảo đảm an toàn và không thể gia cố, cải tạo, sửa chữa để tiếp tục sử dụng, tòa nhà mới phải phá dỡ.
Dự thảo cũng đặt trách nhiệm theo chiều ngược lại. Nhà chưa hết thời hạn nhưng hư hỏng, có nguy cơ sập đổ phải được sửa chữa, khắc phục để bảo đảm thời hạn sử dụng theo hồ sơ thiết kế.
Luật Nhà ở hiện hành cũng không quy định thời hạn sở hữu căn hộ. Nói cách khác, hết thời hạn sử dụng theo thiết kế chỉ là mốc kiểm tra an toàn công trình, không phải thời điểm chấm dứt quyền sở hữu của người mua nhà.
Người mua nhà cần lưu ý gì?
Với người mua căn hộ đầu tiên ở các khu đô thị mới, thông tin đáng chú ý trong hồ sơ vì vậy là chất lượng thiết kế, thi công và kế hoạch bảo trì, vận hành tòa nhà.
Trước khi xuống tiền, người mua nên xem xét kỹ năng lực chủ đầu tư qua các dự án đã bàn giao và hồ sơ pháp lý như giấy phép xây dựng, đơn vị thiết kế, nhà thầu thi công, đơn vị giám sát, thời hạn sử dụng theo thiết kế và chế độ bảo hành.
Bên cạnh đó, phương án quản lý, vận hành sau bàn giao cũng cần được quan tâm từ đầu: đơn vị nào vận hành tòa nhà, phí dịch vụ bao nhiêu, thu chi có được công khai không và khoản kinh phí bảo trì 2% giá trị căn hộ được bàn giao, quản lý thế nào.
Con số 50 năm, nói cách khác, là cam kết tối thiểu của người thiết kế đối với kết cấu; tòa nhà sử dụng được bao lâu nằm ở cách nó được xây dựng, bảo trì và vận hành trong những năm sau đó.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận