Có tiền, có quyền?

Hu Bin tại tòa án - Ảnh: Xinhua

TTO - Khi một tay đua xe giàu có đâm chết một thanh niên trẻ vào tháng 5 vừa qua, một cuộc tranh luận về bình đẳng giai cấp đã bùng lên tại Hàng Châu, một trong những thành phố thịnh vượng nhất Trung Quốc.

Xem mạng người như cỏ rác!

Kẻ gây tai nạn là Hu Bin, 20 tuổi, con trai cưng của một gia đình thương gia giàu sở hữu nhiều ôtô và nhà mặt phố ở Hàng Châu (tỉnh Triết Giang). Còn nạn nhân là Tan Zhuo, 25 tuổi, kỹ sư viễn thông, đến từ một vùng nông thôn tỉnh Hồ Nam, nơi bố mẹ anh chắt chiu từng đồng để thực hiện giấc mơ vào đại học ở Hàng Châu của con trai. Điều đáng nói là Tan Zhuo gặp nạn khi đang đi trên lối qua đường dành cho người đi bộ.

Một ngày sau tai nạn, một tờ báo lá cải địa phương đã giật tít: “Các cậu ấm con nhà giàu biến đường phố thành đường đua F1”. Sự việc lập tức gây bất bình trong công chúng.

Nỗi bất bình càng dâng cao khi những hình ảnh sau vụ tai nạn, xảy ra khoảng 8g tối 7-5, được tung lên Internet: Hu Bin ngồi bên trong chiếc Mitsubishi đỏ bóng lộn, cách đó không xa là xác nạn nhân bê bết máu; trong khi đó đám bạn của Hu vừa phì phèo thuốc lá vừa đùa giỡn lúc cảnh sát và xe cấp cứu lao tới hiện trường.

Những bức hình trên đã gây giận dữ nơi cộng đồng mạng, kéo theo một cuộc tranh luận về bình đẳng giai cấp được hàng triệu người hưởng ứng.

Dưới sức ép của công chúng, ngày hôm sau cảnh sát Hàng Châu phải tổ chức một cuộc họp báo nói rằng khi tai nạn xảy ra, Hu Bin chạy với tốc độ chỉ 68 km/giờ (các nhân chứng nói Hu đã lái xe ở tốc độ cao hơn nhiều, đủ để bị truy tố hình sự). Cảnh sát cũng phủ nhận cáo buộc xe của Hu đã được sửa bất hợp pháp để chạy nhanh hơn.

Cho rằng vụ việc bị che đậy, cư dân mạng Trung Quốc đăng nhiều bài viết phản đối. “Hãy nhìn cách các bậc cha mẹ nhà giàu giải quyết rắc rối của con trai họ!”, một blogger viết. Khoảng 14.000 bình luận đã được gửi đến blogger nói trên, phân tích tốc độ và tư thế rơi của thi thể nạn nhân sau khi bị xe đâm; số khác nói gia đình Hu đã nhờ mối quan hệ quen biết để giảm nhẹ tội cho con.

Trong khi đó ngoài đời thật, các sinh viên ĐH Triết Giang đã gửi một bức thư ngỏ cho lãnh đạo tỉnh yêu cầu mở cuộc điều tra mới về cái chết của Tan Zhuo, cựu sinh viên trường này.

Tối cùng ngày, hàng trăm sinh viên và người dân đã tụ tập tại hiện trường tai nạn, thắp nến cầu nguyện cho nạn nhân, đặt hoa và nến dọc vỉa hè. Sáng hôm sau, cảnh sát bắt giữ Hu Bin để điều tra thêm.

Đến ngày 11-5, ngày đám tang nạn nhân, hơn 1.000 người đã xếp hàng trên đường đưa tiễn anh. Tối đó cảnh sát Hàng Châu ra một thông cáo cam kết sẽ điều tra kỹ lưỡng vụ tai nạn.

Tiền mua được tất cả?

Một tuần sau tai nạn, cảnh sát địa phương tổ chức một cuộc họp báo thứ hai, lần này họ thừa nhận đánh giá tốc độ lái xe của Hu Bin lúc đầu là sai, đúng ra là gấp đôi (tức 136km/giờ) và thừa nhận động cơ xe đã bị làm lại!

Tuy nhiên diễn biến này chỉ càng làm tăng thêm nghi ngờ rằng gia đình Hu Bin đã dùng mối quan hệ quen biết để bao che cho con trai. Gia đình Hu sau đó đã đồng ý bồi thường cho cha mẹ nạn nhân khoản tiền 165.000 USD.

Lửa giận của công chúng lại bùng lên vào giữa tháng 7, sau khi một tòa án tuyên Hu 3 năm tù giam, một bản án được xem là quá nhẹ. Cư dân mạng tiếp tục nói cha mẹ Hu dùng tiền mua pháp luật nhưng nhà chức trách Trung Quốc kịch liệt bác bỏ.

Cha nạn nhân, ông Tan Yue, đã lớn tiếng chỉ trích phán quyết của tòa. “Người dân Hàng Châu tức giận với những đứa trẻ nhà giàu thế hệ thứ hai đua xe trên đường phố. Chính phủ không thể bảo đảm an toàn cho họ ngay cả khi họ đi qua đường. Và việc cố gắng kiểm soát giới truyền thông chỉ càng khiến người dân thêm giận dữ”, ông nói.

Cùng với nhiều người khác, ông tỏ ý nghi ngờ kẻ ra tòa và đang thụ án không phải là Hu. Gia đình của Hu, thông qua luật sư, đã từ chối bình luận thông tin này nhưng chính quyền Hàng Châu sau đó đã công bố một đoạn băng video cho thấy Hu đang tâm sự với các phóng viên và giáo viên về nỗi ân hận của mình sau tai nạn.

Cảnh sát cũng bắt đầu trấn áp những người “tung tin đồn”. Ngày 24-8, Tân Hoa xã đưa tin cảnh sát Hồ Bắc đã bắt giữ Xiong Zhongjun, người viết blog về vụ tai nạn và cũng là người đặt nghi vấn về việc Hu có thật sự đang ở tù hay không.

Trước sự việc này, một blogger đặt câu hỏi: “Ai là người phá vỡ an ninh và yên bình công cộng? Cảnh sát hay blogger?”.

Không có câu trả lời.

Trước khi qua đời, Tan Zhuo là một câu chuyện thành công của người Trung Quốc hiện đại, một tấm gương con nhà nghèo nỗ lực làm việc và học tập để có được công việc mà nhiều người mơ ước. Anh từng đoạt giải ba kỳ thi Olympic toán cấp tỉnh dành cho học sinh trung học, và là sinh viên xuất sắc chuyên ngành viễn thông của ĐH Triết Giang. Sau khi ra trường anh được tuyển vào một công ty viễn thông của Israel với mức thu nhập khoảng 14.640 USD, tức gấp bảy lần thu nhập trung bình năm ở Trung Quốc. Anh đã gửi tiền về quê giúp gia đình và đang dự định mua một căn nhà cho cha mẹ. Hu Bin thì ngược lại: lớn lên gần Hồ Tây, nơi có nhiều nhà hàng sang trọng, nhiều cửa hiệu thời trang và cửa hàng trưng bày ôtô, đang là sinh viên năm hai ngành giáo dục thể chất tại một trường sư phạm. Mê ôtô nên Hu hay tụ tập với nhóm thanh niên đua xe bất hợp pháp ở Hàng Châu.

TƯỜNG VY (Theo Global Voices Online, The Wall Street Journal)