Phóng to

Hỏi: Con trai tôi học lớp 8, ngoan và học giỏi. Tôi và cháu thường xuyên trò chuyện với nhau nên tôi đã nghĩ mình đã rất hiểu cháu. Gần đây, cháu đột nhiên nói với tôi là cháu muốn viết nhật ký và xin tôi mua cho cháu một cuốn sổ thật đẹp.

Tôi tán thành vì nghĩ là điều đó tốt cho môn văn vốn không được xuất sắc cho mấy của cháu. Cháu có phòng riêng nhưng phòng và tủ đều không có khóa. Cháu đã bắt tôi hứa không được đọc nhật ký của cháu, tôi cũng đồng ý và nghiêm túc thực hiện điều ấy được một tháng.

Thế nhưng gần đây, trong một lần dọn phòng cho cháu, tôi đã quyết định đọc lén nhật ký của cháu, chỉ muốn biết cháu suy nghĩ gì để có thể giúp đỡ uốn nắn con kịp thời. Nhật ký cháu viết rất linh tinh, nhưng khá bất ngờ là có một chi tiết nhỏ khiến tôi biết cháu có nói dối tôi. Đọc xong, tôi rất phân vân, không biết xử sự ra sao? Có nên nói với cháu là tôi biết cháu nói dối. Việc tôi đọc nhật ký của cháu lá đúng hay không? (T.H., Q.11, TP.HCM)

Chị T.H. mến,

Qua thư, tôi hiểu chị có một mối quan hệ rất tốt với con trai mình, không chỉ như một người mẹ mà còn như một người bạn. Chính vì thế, con trai chị mới tin tưởng nói với chị về cuốn nhật ký và tin tưởng vào lời hứa sẽ không đọc vào nhật ký của chị.

Theo tôi, việc chị đọc lén nhật ký của con trai về lý thuyết là có vẻ không đúng, nhưng ở vai trò người mẹ thì cũng không phải là một sai phạm ghê gớm. Chị đang là người giáo dục, dạy dỗ cháu, nên việc chị muốn hiểu được hết mọi suy nghĩ của cháu để kịp thời uốn nắn là lý do để có thể cảm thông cho hành động trên, với nghĩa là lấy mục đích bào chữa cho phương tiện vậy!

Điều quan trọng ở đây là chị xử sự như thế nào, sau khi biết được những bí mật mà con trai không muốn cho chị biết. Hãy nhớ lấy mục đích của mình: đọc để hiểu con mà xử sự. Chữ hiểu này không đồng nghĩa với những hành động thô thiển như là mắng, moi móc những chi tiết mà chị biết được từ nhật ký của con. Hiểu là cách hướng con mình đang phát triên, những sự quan tâm, yêu ghét hay đời sống riêng của con trong gia đình, nhà trường, bạn bè.

Con chị có một chuyện nho nhỏ nói dối chị, chuyện đó có lẽ không quan trọng lắm, nên chị còn bình tĩnh được. Trẻ con đôi khi cũng có những điều nói dối nho nhỏ mà chúng cho là những bí mật riêng của mình, chị hãy thông cảm với cháu. Nếu bây giờ chị có nói với cháu là chị đã đọc..., cháu sẽ chỉ thấy bị tổn thương vì chị xâm phạm vào bí mật đời tư của mình, chứ không thể nhìn thấy lỗi lầm của mình. Chị hãy kềm chế và tìm hướng từ từ giải quyết điều ấy.

Việc viết nhật ký của con trẻ thực sự là việc làm rất tốt. Nó không chỉ giúp rèn luyện văn chương, mà còn mang đến cho trẻ ở lứa tuổi đang phát triển một người bạn tâm tình kín đáo. Cháu được có một khoảng để nhìn lại, đối diện và kiểm điểm mình đã làm gì trong ngày là một sự hỗ trợ tốt cho sự phát triển nhân cách của trẻ. Có thể những điều chị cho là linh tinh, vô bổ thì với cháu lại rất quan trọng. Đó là một trong những yếu tố mà chị chưa được hiểu rõ cháu.

Biết để thông cảm, nhưng chị cũng hãy khéo léo gợi cho con biết cách viết nhật ký một cách có ích nhất cho tâm hồn mình. Hãy nhắc khéo con về một cuốn truyện hay, một bộ phim hay con vừa xem, có thể viết lại một hai dòng suy nghĩ của mình, hướng cháu tới những cái nhìn sâu xa hơn về mọi việc xung quanh để cháu có cảm xúc mà ghi nhớ...

Chị cũng hay quen dần với việc con trai chị là một con người đang phát triển và có một thế giới riêng của mình. Hãy dạy dỗ quan tâm đến cháu để cháu có thể tự nguyện chia sẻ thế giới ấy với chị và chị luôn có chỗ đứng trong thế giới ấy. Tôn trọng thế giới riêng của con và tin tưởng con, chị sẽ không phải tò mò trước những trang nhật ký riêng của cháu nữa.

Thạc sĩ Trương Xuân Lan