Chuyến gặp gỡ cuối cùng với Chủ tịch Hồ Chí Minh năm ấy, bà Marta Rojas kính tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh một khay nhỏ bằng đồng, và nó cũng trở thành quà tặng quốc tế cuối cùng biếu Bác.

Tại trưng bày chuyên đề "Chủ tịch Hồ Chí Minh - Tổng tư lệnh Fidel Castro: Nghĩa tình son sắt đặc biệt" nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh Tổng tư lệnh Fidel Castro (13-8-1926 - 13-8-2026) và 66 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Cuba (2-12-1960 - 2-12-2026) tại Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch (Hà Nội), kỷ vật này cùng nhiều kỷ vật thể hiện mối quan hệ thắm thiết Việt Nam - Cuba được giới thiệu tới công chúng.

Trưng bày do Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch phối hợp với Đại sứ quán Cuba tại Việt Nam tổ chức, khai mạc ngày 4-8.

“Đặc ân lịch sử vô cùng to lớn”

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes cho biết Marta Rojas là nhà báo chiến trường kỳ cựu của Cuba. Sau thắng lợi của Cách mạng Cuba, Marta Rojas tham gia Ủy ban Cuba Đoàn kết với miền Nam Việt Nam.

Bà đã nhiều lần sang thăm miền Nam Việt Nam, đến tận những nơi chiến sự vẫn đang diễn ra ác liệt, sát cánh cùng quân giải phóng miền Nam Việt Nam trong suốt 10 năm chiến tranh chống Mỹ của nhân dân Việt Nam.

Bà vinh dự được phỏng vấn nhiều lãnh đạo Việt Nam thời bấy giờ và đăng tải trên báo chí Cuba những bài phóng sự, ký sự, phỏng vấn ghi nhận cuộc đấu tranh anh dũng của nhân dân Việt Nam.

Đặc biệt, bà “có đặc ân lịch sử vô cùng to lớn” khi được phỏng vấn Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những thời điểm cuối cùng của Người.

“Đối với chúng tôi, đó là sự kiện mang ý nghĩa trọng đại. Việc Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cuộc phỏng vấn cho nhà báo Marta Rojas cho thấy tình đoàn kết đặc biệt của nhân dân hai nước cũng như tình cảm sâu đậm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với nhân dân Cuba”, Đại sứ Rogelio Polanco Fuentes nói.

Ông cho biết bài phỏng vấn Chủ tịch Hồ Chí Minh tháng 7-1969 sau đó được xuất bản trên báo Granma mà tác giả làm chủ nhiệm.

Cuba mong muốn trong tương lai có thể biên tập và xuất bản ở hai nước một cuốn tiểu sử chi tiết về nữ nhà báo Marta Rojas. Cuốn sách sẽ ghi lại mối duyên nợ đặc biệt giữa bà với Việt Nam, cũng như những ký ức về cuộc gặp gỡ xúc động với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Về chiếc khay bà biếu Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm và phỏng vấn cuối cùng với Người, Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch cho biết nhà báo Marta Rojas đã biếu Bác Hồ khi đoàn của bà được Bác tiếp đón ở phòng nghỉ giải lao Bộ Chính trị. Sau đó Bác ốm và căn phòng trở thành buồng hội đồng bác sĩ họp chữa bệnh cho Bác.

Bác rất yêu thích chiếc khay quà tặng, như một sự trân trọng tình cảm của nhân dân Cuba dành cho Việt Nam. Lúc đầu Bác dùng làm cái gạt tàn thuốc lá. Sau đó, vì điều kiện sức khỏe, Bác ngừng hút thuốc lá theo chỉ dẫn của bác sĩ, nên chuyển công dụng cho chiếc khay thành cái đựng ghim, đặt trên bàn làm việc, nơi Người thường ngồi họp với Bộ Chính trị.

Còn đó chiếc bàn Tổng tư lệnh Fidel Castro tặng Bác Hồ

Ngoài chiếc khay, trưng bày còn giới thiệu nhiều hiện vật kể câu chuyện xúc động về mối tình các lãnh đạo và nhân dân Cuba dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng nhân dân Việt Nam.

Đó là chiếc bàn tròn Chủ tịch Cuba Fidel Castro tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh tháng 9-1964 được Bác để ở phòng ngủ nhà 54. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh thường sử dụng chiếc bàn này trong sinh hoạt đời thường cũng như làm việc.

Sự hiện diện của chiếc bàn trong đời sống thường nhật của Người thể hiện tình cảm sâu sắc, tình đồng chí gắn bó thân thiết giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Fidel Castro, thể hiện tình đoàn kết anh em giữa nhân dân hai nước Việt Nam và Cuba.

Thêm hiện vật đáng chú ý khác là chiếc khay đá hình thuyền là quà tặng của Tổng thống Cuba Osvaldo Dorticós Torrado tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi qua ông Lê Thanh Nghị mang về tháng 11-1967.

Khay đá hình thuyền được Chủ tịch Hồ Chí Minh dùng để đựng bút, thước kẻ trong những năm tháng Người sống và làm việc ở ngôi nhà sàn trong Khu Phủ Chủ tịch (1958-1969). Chiếc khay này được để trên bàn làm việc tầng 1 ngôi nhà sàn.

Phòng trưng bày còn có một tờ Tạp chí Cuba đặc biệt, xuất bản tháng 6-1967 do tập thể cán bộ, công nhân viên tạp chí kính tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh với lời đề tặng: “Tặng nhân dân Việt Nam anh em anh hùng từ những người lao động của Tạp chí Cuba”.

Đây là số tạp chí dành riêng giới thiệu về Việt Nam anh hùng qua con mắt của người nước ngoài gồm những bài viết về miền Nam Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh chống Mỹ cứu nước.

Trong số tạp chí này, phóng viên ảnh Cuba Roberto Salas viết về cuộc gặp gỡ giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và 3 nhà báo Cuba.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc quyển tạp chí và giữ gìn trong ngăn kéo phòng làm việc tầng 2 nhà sàn. Bên cạnh đó là những lá thư, điện chúc mừng Bác Hồ gửi tới các đồng chí lãnh đạo Cuba và nhân dân Cuba anh em.

Trong đó có lá thư Bác gửi nhân dân Cuba ngày 1-6-1960, với câu nói nổi tiếng về tình cảm của nhân dân hai nước vẫn thường được nhắc lại:

“Tuy hai nước chúng ta cách nhau bằng vạn dặm, nhân dân Việt Nam luôn luôn gần gụi nhân dân Cuba anh em trong cuộc đấu tranh anh dũng chống chủ nghĩa đế quốc Mỹ giữ gìn độc lập của Tổ quốc, tự do của nhân dân”.

Chủ tịch Cuba nói nước này cần thay đổi khẩn cấp, coi Việt Nam là hình mẫu mở cửa

Chủ tịch Cuba nói nước này cần thay đổi khẩn cấp để vượt qua khủng hoảng, cho rằng Việt Nam là hình mẫu cho việc mở cửa ra thế giới.