Trao đổi với Tuổi Trẻ, Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ Nguyễn Anh Tuấn nói rõ về vai trò của chính quyền cấp xã trong việc quy hoạch, kiến tạo phát triển phù hợp điều kiện, đặc điểm địa phương.

Quy hoạch sát thực tiễn, phát huy lợi thế xanh của địa phương

* Quy hoạch có vai trò dẫn dắt định hướng phát triển. Theo ông, vai trò, thuận lợi của chính quyền cơ sở trong việc hoạch định phát triển địa phương như thế nào?

- Hiện nay, chính quyền cơ sở là cấp có thẩm quyền tổ chức rà soát, lập, điều chỉnh quy hoạch chi tiết và quy hoạch phân khu trong địa giới quản lý, đồng thời chuẩn bị các nguồn lực để thực thi, triển khai hiệu quả quy hoạch.

Khi chính quyền cấp xã sát dân, nắm rõ địa bàn sẽ hiểu rõ nhất đặc điểm, lợi thế... về địa hình, cảnh quan, tiềm năng về các mặt kinh tế - văn hóa - lịch sử - xã hội - đô thị, các nguồn lực của cộng đồng cư dân thì mới hoạch định, kiến tạo phát triển địa phương bền vững. 

Lúc đó việc hoạch định không phải là áp đặt từ trên xuống, mà trở thành không gian "đồng suy nghĩ, đồng kiến tạo" giữa chính quyền, chuyên gia, doanh nghiệp và người dân. Khi đó địa phương có thể dung hòa các mối quan tâm, lợi ích cộng đồng, xây dựng văn hóa đồng thuận, hợp tác liên ngành và có giải pháp tổ chức triển khai quy hoạch phù hợp.

* Cụ thể, với xã Bình Mỹ thì có những nguồn lực, thuận lợi nào để hoạch định?

- Xã Bình Mỹ hợp nhất có những đặc điểm riêng, những dấu ấn văn hóa riêng của những cộng đồng cư dân từ nhiều đời đến khai khẩn, định cư bên sông Sài Gòn, thuộc vùng đất Củ Chi giàu truyền thống cách mạng. Đây là những giá trị cộng đồng, là vốn xã hội cần gìn giữ và phát huy trong quá trình hoạch định và quản lý phát triển.

Xã cũng có thuận lợi lớn từ hạ tầng giao thông kết nối vùng là vành đai 3 đi qua, gần điểm giao kết nối cao tốc TP.HCM - Mộc Bài tại xã Phú Hòa Đông giúp xã tận dụng lợi thế khi nằm trên hành lang logistics Đông Tây xuyên Á. Hơn nữa, cùng lợi thế đường sông giúp xã Bình Mỹ kết nối hành lang logistics thủy bộ, phát triển theo định hướng "bám sông, vươn biển" của TP.HCM.

Xã có quỹ đất nông nghiệp lớn với 3.380ha (chiếm 62% diện tích tự nhiên) cùng nguồn tài nguyên môi trường sinh thái chất lượng như không khí trong lành, nguồn nước sạch; cùng hệ thống khoảng 190 tuyến kênh rạch liên thông với hơn 17km sông Sài Gòn tạo nên hệ sinh thái bản địa, đa dạng hệ thực vật. Với thế mạnh và nguồn lực về trồng trọt và chăn nuôi giúp xã tham gia hệ sinh thái nông nghiệp đô thị. 

Hệ tài nguyên này giúp xã có lợi thế cạnh tranh, bao gồm hệ sinh thái sức khỏe, nông nghiệp - dịch vụ đô thị, xây dựng thương hiệu nông sản sạch, gắn với kinh tế sáng tạo... để phát triển các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế bạc; là điểm dừng chân trải nghiệm, điểm đến để sống, làm việc, du lịch và chăm sóc sức khỏe của người dân thành phố và du khách trong và ngoài nước.

Phát triển bền vững, giữ bản sắc cộng đồng

* Bình Mỹ chuẩn bị chuyển thành phường. Ông có thể khái quát định hướng chuyển mình thành đô thị cũng như phát triển bền vững của Bình Mỹ trong thời gian tới?

- Những phân tích trên cho thấy xã có điều kiện để hoạch định cho tương lai phát triển xanh, bền vững gắn với bảo vệ tài nguyên môi trường, nhất là bảo vệ tài nguyên (nước, môi trường, đất đai…) sông Sài Gòn ở thượng nguồn. Việc này không chỉ là bảo vệ tương lai phát triển bền vững cho cộng đồng xã Bình Mỹ, mà còn cho cả cộng đồng dọc theo sông Sài Gòn hướng về phía hạ lưu, khu vực trung tâm thành phố.

Việc chuyển xã thành phường chính là chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn sang cơ cấu kinh tế đô thị. Tầm nhìn của tôi là Bình Mỹ trở thành một đô thị sức khỏe, xanh, dịch vụ - công nghệ cao và là một trung tâm phát triển bền vững của khu vực Tây Bắc TP.HCM. Tận dụng hạ tầng kết nối để phát triển cụm đô thị dịch vụ logistics, dựa trên kết nối giao thông đa phương thức, gồm đường thủy, bộ và ưu tiên phát triển mô hình đô thị TOD. 

Cùng với đó phát triển du lịch cộng đồng và du lịch văn hóa lịch sử, du lịch sức khỏe, khai thác hiệu quả quỹ đất để phát triển nông nghiệp đô thị, các khu đô thị sinh thái, các khu nông nghiệp công nghệ cao trên nền hạ tầng xanh đa chức năng với mô hình "đô thị nông nghiệp", "đô thị vườn". 

Tôi mong muốn con em Bình Mỹ lớn lên bên dòng sông, kênh xanh mát và trong lành, vẫn nhìn thấy những vườn trái cây trĩu quả, nhưng đồng thời có cơ hội làm việc trong những ngành dịch vụ và công nghệ ngay tại quê hương. 

* Ông có thể chia sẻ một số dự án xã đã, sẽ triển khai theo định hướng trên?

- Về đầu tư công, xã đã ghi vốn đầu tư cho 15 dự án sửa chữa, cải tạo, xây mới các công trình y tế, giáo dục, đổi mới sáng tạo và công viên đa chức năng kết hợp phát triển du lịch.

Trong đó đáng chú ý là 2 dự án công viên đa chức năng theo dọc bờ sông để kích hoạt, thu hút kinh tế dịch vụ, du lịch. Hai dự án vừa giúp điều tiết nguồn nước, gia tăng đa dạng sinh học, vừa kết nối thủy - bộ, thu hút du khách vào tham quan các vườn trái cây, chèo xuồng, đạp xe đạp hít thở không khí trong lành, tham quan di tích công trình lịch sử, văn hóa bản địa, sử dụng các dịch vụ đô thị vườn… tại Bình Mỹ.

Bên cạnh đó, xây dựng và phát triển mạng lưới không gian đổi mới sáng tạo cộng đồng sẽ là hạt nhân để người dân tham gia đóng góp ý kiến, giải pháp sáng tạo; các chuyên gia, doanh nghiệp, cộng đồng thường xuyên đến để tổ chức các hoạt động chuyển giao công nghệ, trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ khởi nghiệp, năng lực triển khai thí điểm các mô hình mới, các thử nghiệm bảo vệ môi trường, xử lý rác thải, các mô hình giữ gìn an ninh trật tự, an toàn cháy nổ, cứu nạn cứu hộ...

Tại các điểm ấp, xã đang hoạch định và phát triển các mô hình sáng tạo cộng đồng, gắn kết với trung tâm văn hóa cộng đồng tại trung tâm xã. Điển hình, không gian đổi mới sáng tạo cộng đồng tại ấp An Hòa được người dân và doanh nghiệp địa phương chung tay xây dựng tại làng trái cây, là nơi tổ chức nhiều sự kiện giao lưu khách du lịch, chuyên gia, tọa đàm chuyên đề về marketing, tạo cảnh quan sân vườn...

* Để chính quyền cấp xã hoạt động hiệu quả hơn nữa, ông đóng góp, kiến nghị gì để hoàn thiện cơ chế, chính sách trong bối cảnh TP.HCM đang xây dựng Luật Phát triển đô thị, quy hoạch tổng thể? 

- Đề xuất thành phố hoàn thiện quy định phân cấp, phân quyền, để cấp phường, xã có đủ thẩm quyền, chủ động về quy hoạch, định hướng phát triển phù hợp thực tiễn địa phương. 

Trong đó, chú trọng tạo ra cơ chế tự chủ của địa phương về quản lý, sử dụng tài chính, huy động các nguồn lực hợp pháp, vận dụng các mô hình hợp tác trong và ngoài nước, những cơ chế tài chính, đầu tư thông minh... phục vụ cho sự phát triển bền vững, đột phá, gắn liền với trách nhiệm của người đứng đầu.

Tôi cũng góp ý bổ sung các định nghĩa, làm rõ các khái niệm, nội hàm các hình thái phát triển địa phương như khái niệm về vành đai xanh, hành lang xanh, hạ tầng xanh đa chức năng, hạ tầng dịch vụ, khu đô thị nông nghiệp dịch vụ tích hợp... vào các khung pháp lý liên quan, để  cấp cơ sở triển khai mô hình quản trị phát triển tích hợp và bền vững. 

Du khách thích thú chèo xuồng, đi ca nô, hái trái cây, làm bánh cùng người dân Bình Mỹ

Ngày 24-6, xã Bình Mỹ (TP.HCM) khai mạc chương trình du lịch cộng đồng năm 2026 với hàng trăm người tham gia. Nhiều du khách thích thú khi trải nghiệm chèo xuồng, đi ca nô, hái trái cây, làm bánh và khám phá đời sống vùng ven sông Sài Gòn cùng người dân địa phương.