* TP.HCM sắp vào đỉnh điểm dịch sốt xuất huyết

Phóng to

Quá tải bệnh nhân sốt xuất huyết tại Viện Các bệnh truyền nhiễm và nhiệt đới quốc gia - Ảnh: Thúy Anh

Ông Vũ Sinh Nam - phó cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường, Bộ Y tế - nhận định:

- Nguyên nhân của SXH tăng cao một phần do tính chu kỳ của dịch, khoảng 10 năm/lần. VN từng ghi nhận những vụ dịch lớn vào các năm 1987, 1998 và nay là 2009. Trong những năm 1998-2007, dịch chủ yếu xảy ra tại khu vực ĐBSCL (chiếm đến 80-90%). Nhưng đến nay diễn biến dịch tễ của SXH đã thay đổi. SXH không chỉ xảy ra ở phía Nam nữa mà đã lan ra miền Bắc. Trong đó, Hà Nội hiện đang là điểm nóng.

* Thưa ông, từ nhiều năm nay Hà Nội vẫn tồn tại virus và muỗi truyền bệnh, nhưng tại sao năm nay lại cao bất thường như vậy?

- Theo tôi, những năm qua vẫn có muỗi truyền bệnh, có khối cảm thụ (người), nhưng chưa có sự xâm nhập rộng rãi của virus trong đàn muỗi truyền bệnh. Do nhiều năm không có dịch lớn, tỉ lệ người có miễn dịch thấp dẫn đến số người nhạy cảm với SXH rất cao. Khi có muỗi nhiễm virus truyền bệnh là dịch bùng phát.

Tại phía Bắc, mới chỉ có khoảng 5-10% người dân có kháng thể với SXH. Trong khi tại các tỉnh thành phía Nam, tỉ lệ này lên đến 70-85%. Ngoài ra, việc diệt bọ gậy còn chưa triệt để. Vì vậy, việc phát hiện, xử lý triệt để nguồn truyền bệnh là vô cùng quan trọng. Không chỉ ngành y tế mà chính người dân rất cần chủ động, tích cực diệt bọ gậy. Vì muỗi và bọ gậy là do chính người dân "nuôi" trong các dụng cụ chứa nước tồn tại trong các hộ gia đình.

* Nhưng dịch SXH tăng cao bất thường tại Hà Nội có phải do virus gây bệnh đã biến đổi?

- Virus gây SXH tại Hà Nội hiện vẫn là virus Dengue 1 (D1), nằm trong số 4 type virus gây SXH. Nếu cùng lúc cả 4 type virus gây SXH lưu hành, khi đó tình hình dịch sẽ diễn biến phức tạp hơn.

Tại phía Bắc, mới chỉ có khoảng 5-10% người dân có kháng thể với SXH. Trong khi tại các tỉnh thành phía Nam, tỉ lệ này lên đến 70-85%.

Trước đây, người ta cho rằng virus D2 có khả năng gây bệnh nặng nhất. Nhưng thực tế không hoàn toàn như vậy. Ngay cả với SXH do virus D1, nếu không được điều trị kịp thời cũng vẫn rất nguy hiểm. Hiện chưa có cơ sở khoa học khẳng định sự biến đổi của virus này.

* Vì sao nhiều bệnh nhân có biểu hiện như SXH nhưng lại không phát hiện thấy virus gây bệnh SXH? Trong khi đó, có thông tin trong cộng đồng lo ngại về việc xuất hiện thêm một loại muỗi mới có khả năng truyền SXH, gây khó khăn trong việc kiềm chế dịch lây lan?

- Theo chúng tôi được biết tại Hà Nội có khoảng 30% số mẫu được xét nghiệm cho kết quả dương tính với virus gây SXH. Hiện tượng này có thể lý giải: ngoài SXH do virus Dengue gây nên còn có thể có bệnh nhân sốt do virus Chikungunya. Bệnh do muỗi vằn Aedes albopictus truyền có biểu hiện giống SXH.

Bộ Y tế đã giao cho Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur điều tra xác minh sự tồn tại của virus này. Cả hai loại muỗi truyền bệnh này đều có mặt tại Hà Nội, chúng đều đã được biết đến và có hóa chất diệt. Vì vậy, người dân không nên hoang mang. Hiện chưa có loại muỗi lạ nào xuất hiện. Nhưng người dân cần nâng cao ý thức phòng bệnh. Hiện nay, văcxin phòng SXH mới đang trong giai đoạn thử nghiệm.

* Thưa ông, một số bệnh nhân SXH nhập viện khi bệnh trong tình trạng nặng do trước lúc nhập viện bị chẩn đoán bỏ sót “loại trừ SXH”. Tình trạng này có được khắc phục?

- Thông thường, nếu xét nghiệm tìm kháng thể SXH phải chờ đến ngày thứ 5 kể từ khi có sốt, hoặc phân lập virus trong máu bệnh nhân 1-3 ngày đầu.

Hiện nay, các bác sĩ điều trị vẫn dựa vào chẩn đoán lâm sàng, theo dõi kết quả xét nghiệm công thức máu, theo dõi chỉ số tiểu cầu để có hướng chẩn đoán, điều trị SXH. Bộ Y tế đã ban hành phác đồ chẩn đoán điều trị bệnh này.

Hiện tại, một số nước trong khu vực (như Singapore) và một số cơ sở trong nước đã sử dụng phương pháp xét nghiệm mới, giúp tìm kháng nguyên của virus SXH ngay trong 1-3 ngày đầu khi có biểu hiện bệnh. Việc này giúp rất nhiều cho chẩn đoán, điều trị SXH sớm. Ban điều hành SXH quốc gia đang trình đề xuất cho phép sử dụng xét nghiệm này rộng rãi hơn.

* Bệnh “tay chân miệng” ở trẻ tăng mạnh Theo thống kê của ngành y tế TP.HCM, từ đầu năm đến nay có 8 bệnh nhân SXH tử vong (cả trẻ em và người lớn), bình quân mỗi tháng có 1 người chết vì SXH, nhiều gấp đôi so với cùng kỳ năm 2008. Trao đổi với PV báo Thanh Niên, bác sĩ Nguyễn Đắc Thọ, phó giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM, cảnh báo: “Hiện chưa phải là đỉnh điểm của dịch SXH mà SXH sẽ tăng rất mạnh vào khoảng cuối tháng 9, bước qua tháng 10. Do vậy, các gia đình cần hết sức lưu ý phòng bệnh từ thời điểm này trở đi”. Tại khoa SXH của Bệnh viện (BV) Nhi Đồng 1 hôm qua có 90 bệnh nhi mắc SXH nằm viện. Bác sĩ Lê Bích Liên, trưởng khoa SXH, cho biết: “Những ngày đầu tuần vừa qua, số trẻ mắc SXH nhập viện tăng mạnh, có hôm tại khoa có đến hơn 100 trẻ mắc SXH nằm viện. Phần lớn trẻ ở TP.HCM, nhưng những ca nặng lại là bệnh nhi chuyển từ các tỉnh lên do vào viện trễ”. Bác sĩ Liên cũng lưu ý SXH còn xảy ra nhiều và kéo dài đến tháng 11, 12. Tương tự, bác sĩ Trần Thị Thúy, phó khoa nhiễm BV Nhi Đồng 2, cho biết trong ngày 11-9 tại khoa nhiễm của BV có 60 bệnh nhi SXH nằm viện, trong đó có 5 bệnh nhi trong tình trạng nặng (SXH độ III, độ IV), phần lớn trẻ nặng là ở các tỉnh chuyển lên. Bên cạnh SXH, bệnh “tay chân miệng” cũng đang gia tăng đáng kể ở trẻ em. Mấy ngày qua, bệnh nhân “tay chân miệng” vào BV Nhi đồng 1 tăng gấp 3-4 lần. Ngày 11-9, trong số 160 bệnh nhi nằm ở khoa nhiễm - thần kinh của BV có đến 60 bệnh nhi mắc bệnh “tay chân miệng”. Đáng lưu ý, có 50/60 bệnh nhi ở tình trạng nặng phải theo dõi sát. Bác sĩ Trương Hữu Khanh, trưởng khoa nhiễm - thần kinh, cho biết: “Mấy ngày nay bệnh “tay chân miệng” đột nhiên tăng cao, phần lớn trẻ nặng là ở các tỉnh, do đưa đến bệnh viện trễ. Cái khó trong lúc này là người nhà rất dễ lẫn lộn giữa 3 bệnh cúm A/H1N1, SXH và tay chân miệng”.