So sánh về số vụ tai nạn lao động có người chết, số người chết, số người bị thương nặng, số vụ tai nạn có từ hai người chết trở lên trong năm ngoái đều tăng so với năm 2009. Ngay sau tuần lễ này là vụ tai nạn kinh hoàng làm 18 người chết ở mỏ đá lèn Cờ, Nghệ An đầu tháng 4.

Ngày 3-5, trao đổi về chuyện năm nào cũng dành một tuần cho an toàn lao động mà người chết vì tai nạn lao động cứ tăng, một lãnh đạo về an toàn lao động nói rằng do chế tài xử phạt liên quan đến mất an toàn lao động còn thấp quá, cao nhất mới đến mức 30 triệu đồng, còn những hành vi nho nhỏ như người lao động không mặc áo bảo hộ chỉ bị xử phạt 200.000 đồng, bằng tiền đi chợ một ngày của một bà nội trợ thành thị khi thời giá đắt đỏ như hiện nay.

Khi nói về những vụ tai nạn nghiêm trọng như vụ việc ở mỏ đá lèn Cờ, vị lãnh đạo này nói trước khi có vụ tai nạn, thanh tra đã đến kiểm tra rồi, xử phạt rồi. “Tai nạn nhiều chẳng qua là không đủ thanh tra để phạt” - ông này “nhận định”.

Xem lại báo cáo về tình hình tai nạn lao động năm ngoái có những con số xót lòng. Xử lý các vụ tai nạn lao động nghiêm trọng rất chậm, trong 554 vụ tai nạn lao động có chết người vào năm ngoái, Bộ Lao động - thương binh và xã hội, cơ quan chủ trì quản lý nhà nước về an toàn lao động, mới nhận được biên bản điều tra 173 vụ, tương đương 30%. Trong đó chỉ có 3 vụ “nghiêm trọng” bị đề nghị truy tố (một vụ nạn nhân mới 16 tuổi).

Trong ba loại nguyên nhân dẫn đến tai nạn lao động nhiều, có loại nguyên nhân từ cơ quan quản lý nhà nước. Cục An toàn lao động, Bộ Lao động - thương binh và xã hội thừa nhận văn bản, quy định về an toàn lao động có đủ nhưng thiếu chế tài ràng buộc khiến doanh nghiệp, người lao động không chấp hành cũng không sao. Vì lý do này, chỉ có... 5,5% doanh nghiệp báo cáo về tình hình tai nạn lao động, khiến số vụ tai nạn lao động trên thực tế gấp ba lần báo cáo. Hai lý do còn lại là vừa do chủ sử dụng lao động, vừa do người lao động.

Nói đến đây mới thấy thật khó để xử lý tình trạng mất an toàn lao động. Quy định đầy đủ nhưng cũng chỉ là để đấy. Mỗi khi có vụ tai nạn lao động nghiêm trọng, báo chí lại “phát hiện” rằng điều kiện an toàn lao động rất tệ, tai nạn là tất yếu. Nhưng tại sao những “phát hiện” này không được ngăn chặn từ trước khi tai nạn xảy ra, hay là do thiếu thanh tra, thiếu chế tài? Nói đến đây mới thấy tâm đắc lời ông Phạm Công Hà, nguyên phó văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, rằng lo nhất là nguy cơ vô cảm trước nỗi đau vì tai nạn quá nhiều.

Ban hành được quy định có nghĩa là ban hành được chế tài, còn nỗi lo thanh tra thiếu, thật ra nước ta 87 triệu dân, đâu có thiếu người. Lo ở đây là nỗi lo có sự vô cảm.