Phóng to

Thầy giáo trẻ Khánh Phong với đam mê viết sách và sưu tầm kỷ vật về Bác trong đồng bào dân tộc -Ảnh: Đ.C.

TT - Thầy giáo trẻ dạy văn của Trường THPT A Lưới (Thừa Thiên - Huế) Trần Nguyễn Khánh Phong (32 tuổi) được nhiều người biết đến nhờ "bảo tàng" lưu giữ các vật dụng của đồng bào Tà Ôi...

Ít ai biết thầy Phong còn là người đam mê viết sách và sách chỉ dành tặng.

Rau rừng, nước suối với đam mê

Khánh Phong thường "cắt rừng" đi "lượm" truyện cổ, những truyền thuyết xa xưa của đồng bào để viết sách. Với vốn tiếng dân tộc khá sõi sau gần 10 năm gắn bó với đồng bào, nghỉ hè, nghỉ tết là dịp để Phong đi cùng đam mê của mình. "Thời tiết tốt, những nơi gần gần thì đạp xe, hơi vất vả một tí nhưng tiết kiệm được một phần kinh phí để in sách" - Phong bảo.

Cứ vậy, hành trang mang theo của Khánh Phong trong mỗi chuyến đi là một cuốn sổ to tướng cùng chiếc xe đạp, máy ghi âm, máy ảnh và nhất là mấy gói mì tôm. "Đi và ăn ở với đồng bào nhiều nên bà con xúc động lắm, ăn uống bà con nấu nước cho mình pha mì lại còn cho cả rau rừng rất ngon để ăn kèm" - Phong tâm sự.

Lương giáo viên làm sao in sách được? "Nhịn ăn tiêu một tí và thuyết phục các nhà tài trợ có lòng với vốn văn hóa cổ" - Phong vui vẻ cho biết. Để nhận được trợ cấp, Phong thuyết phục các "nhà đầu tư”: sách viết ra để lưu giữ các giá trị văn hóa; gửi tặng các viện nghiên cứu, trường học, thư viện và dùng cho giảng dạy chứ không hề bán… Công ty TNHH Về Nguồn (Huế) đã hỗ trợ 20 triệu đồng để in 1.000 cuốn. Những đầu sách khác do Quĩ Thụy Điển - Việt Nam phát triển hợp tác và trao đổi văn hóa tài trợ... Từ năm 2002-2007, Khánh Phong cho ra đời năm đầu sách: Truyện cổ Tà Ôi, Chàng Phuật Nà, Được mang họ Bác Hồ, Người Tà Ôi (chuyên luận) và Apok Sâu A Rau Konh (truyện).

Phong còn lân la đến tận các xã của Đakrông (Quảng Trị), gặp những già làng, trưởng bản hay những đội văn công phục vụ kháng chiến ngày xưa để nghe kể truyện cổ, thơ cổ của đồng bào, về nhân vật anh hùng trong thần thoại... Sau chuỗi ngày ăn suối ngủ rừng, với vốn cổ lận lưng kha khá, Phong bắt tay vào công việc viết sách.

Đi tìm kỷ vật về Bác Hồ

Trần Nguyễn Khánh Phong đang lưu giữ trong tay những kỷ vật đồng bào Tà Ôi đã khắc họa về chân dung vị lãnh tụ mà họ chưa một lần gặp mặt, nhưng xin tự nguyện mang họ Hồ để tỏ lòng kính phục. Và mỗi kỷ vật Phong đang lưu giữ lại là những câu chuyện cảm động. Nâng niu bức điêu khắc bằng đá có tạc hình Bác Hồ, Phong nhớ lại: "Mình đã đổi một bộ sách giáo khoa, 20 cuốn vở và đóng học phí cho con ông Lê Xuân Rắc ở xã Hồng Quảng để đổi lấy bức tượng đá”.

Theo Phong, bức tượng đá được làm năm 1971 khi một đoàn cán bộ hành quân qua A Lưới nghỉ chân tại đây. Trong đoàn, một người nghệ sĩ đã tạc bức tượng Bác tặng đồng bào Tà Ôi. Một bức tượng gỗ khác với nét chạm trổ thô sơ mà Phong đang lưu giữ là bức tượng mà khi nghe tin Bác mất, ông Quỳnh Hoàng, nguyên là một cán bộ, đã khắc chạm tưởng nhớ Người. Cầm một hũ muối cũ, Phong kể: "Từ năm 1965, đồng bào ở A Lưới trong nhà đều có hũ đựng muối của Bác gửi tặng nên bà con cất giữ rất cẩn thận cho tới ngày nay".

Trong số những kỷ vật về Bác, bức tranh vải in hình Bác được Khánh Phong tâm đắc nhất. Phong cho biết bức tranh này được ông Quỳnh Rơi (xã Tà Rụt, huyện Đakrong, tỉnh Quảng Trị) tặng. Ông Rơi từng là cựu chiến binh người Cơ Tu. Đồng bào ở đây ngưỡng mộ Bác Hồ nên họ làm những ống nứa như ống đựng nước rất chắc chắn và kín để lưu giữ hình Bác. "Thời đó đồng bào sợ bị địch phát hiện có ảnh Bác Hồ nên cất giấu rất kỹ càng" - Phong cho biết. Ngoài ra trong tay Phong hiện có bộ danh sách những người mang họ Bác Hồ của 20 xã ở A Lưới do chính anh tự sưu tầm và cuốn Nhật ký trong tù được các cựu HSSV Huế viết bằng tay năm 1971 tặng đồng bào Tà Ôi…