Bình Nhưỡng sẽ tiếp tục phóng vệ tinh mới?CHDCND Triều tiên xác nhận phóng tên lửa thất bạiPhản ứng các nước về vụ phóng tên lửaVì sao vụ phóng tên lửa của Bình Nhưỡng thất bại?

Phóng to

Người Hàn Quốc đốt hình nộm tên lửa trong cuộc biểu tình phản đối vụ phóng tên lửa của CHDCND Triều Tiên tại Seoul hôm 13-4 - Ảnh: Reuters

“Vệ tinh quan sát Trái đất đã không thể đi vào quỹ đạo. Các nhà khoa học và chuyên gia đang tìm hiểu nguyên nhân của thất bại này” - Hãng thông tấn KCNA và Truyền hình quốc gia CHDCND Triều Tiên công khai thông báo sau bốn giờ im lặng. Theo Bộ Chỉ huy phòng không Bắc Mỹ (Norad), tên lửa Unha-3 phóng đi từ cơ sở Tongchang-ri chỉ bay trên không trung 2 phút, vượt qua quãng đường khoảng 120km, trước khi nổ tung. Đây được xem là một bước thụt lùi, bởi so với vụ thử tên lửa năm 2009, tên lửa của Bình Nhưỡng đã bay được tới hơn 2.000km trước khi rơi xuống Thái Bình Dương.

Theo Yonhap, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc mô tả tên lửa đã vỡ thành hai mảnh sau tiếng nổ, rồi tiếp tục vỡ thành hơn 20 mảnh vụn. Tàn tích tên lửa rơi xuống Hoàng Hải, vùng biển giữa bán đảo Triều Tiên và Trung Quốc. Norad khẳng định không có mảnh vỡ tên lửa nào rơi xuống đất liền.

AFP dẫn lời chuyên gia Marcus Noland thuộc Viện Kinh tế quốc tế (Mỹ) bình luận vụ phóng tên lửa đã dẫn tới kết quả “tồi tệ thứ hai”. “Tồi tệ nhất là việc tên lửa rơi xuống Trung Quốc” - chuyên gia Noland cho biết. Nhà phân tích Baek Seung Joo thuộc Viện Phân tích quốc phòng Hàn Quốc nhận định đối với Bình Nhưỡng, thất bại này là “đáng xấu hổ”.

Sẽ sớm thử hạt nhân?

Lên tiếng về phản ứng của Việt Nam trước việc CHDCND Triều Tiên phóng vệ tinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lương Thanh Nghị nêu rõ: “Việt Nam luôn mong muốn một bán đảo Triều Tiên hòa bình ổn định và thịnh vượng. Chúng tôi bày tỏ sự quan ngại về diễn biến tình hình liên quan việc Triều Tiên phóng vệ tinh vừa qua. Chúng tôi một lần nữa nhấn mạnh tính cần thiết của việc tuân thủ nghiêm túc các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, đặc biệt là nghị quyết 1874 vì hòa bình, ổn định trong khu vực và trên thế giới”. Ông cũng cho biết Việt Nam tiếp tục “quan tâm, theo dõi sát” diễn biến tình hình trên bán đảo Triều Tiên.

Trả lời phỏng vấn Tuổi Trẻ, giáo sư Carl Thayer thuộc Học viện Quốc phòng Úc đánh giá vụ phóng tên lửa của Bình Nhưỡng có nhiều mục tiêu. Thứ nhất là nỗ lực tuyên truyền để khẳng định vị thế và quyền lực của nhà lãnh đạo trẻ Kim Jong Un. Thứ hai là nhằm kỷ niệm ngày sinh nhật lần thứ 100 của cố chủ tịch Kim Nhật Thành. Nhưng “màn pháo hoa” chào mừng ngày trọng đại này đã thất bại và trở thành cuộc khủng hoảng đầu tiên mà ông Kim Jong Un sẽ phải đối mặt. Hôm qua, ông Kim Jong Un đã được bầu làm chủ tịch Hội đồng quốc phòng.

Giáo sư Thayer nhận định nếu quả thật Bình Nhưỡng thử tên lửa đạn đạo chứ không phải là phóng vệ tinh như Mỹ, Nhật, Hàn Quốc cáo buộc, thì thất bại thứ sáu ngày 13 là bằng chứng cho thấy Bình Nhưỡng chưa phát triển thành công công nghệ tên lửa đạn đạo. CHDCND Triều Tiên đã phát triển tên lửa từ nhiều thập niên qua nhằm phục vụ nhu cầu quốc phòng và xuất khẩu.

Với thất bại nghiêm trọng này, có khả năng Bình Nhưỡng sẽ thử bom hạt nhân lần thứ ba, như hồi năm 2009, nhằm lấy lại uy tín. “Với việc Mỹ đã ngừng chương trình viện trợ lương thực, Bình Nhưỡng không có gì để mất - giáo sư Thayer khẳng định - Hơn nữa, vị thế của các quan chức theo đường lối cực đoan tại Bình Nhưỡng sẽ càng được củng cố”.

Theo Seoul, Bình Nhưỡng hiện sở hữu 6-8 quả bom hạt nhân plutonium và đang sản xuất một quả bom uranium. Chuyên gia Marcus Noland cũng đánh giá trước vụ thử tên lửa, việc thử hạt nhân chỉ là “khả năng”, nhưng nay đã là “điều chắc chắn”. Ông cho rằng Bình Nhưỡng sẽ đẩy nhanh việc thử vũ khí hạt nhân “vào thời điểm sớm nhất”. Báo Korea Herald đưa tin Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cũng lo ngại CHDCND Triều Tiên có thể có hành động gây hấn ở biên giới.

Thế giới phản ứng

Theo Reuters, sau khi Bình Nhưỡng phóng tên lửa, hàng loạt quốc gia bao gồm Mỹ, Hàn Quốc, Nhật, Liên minh châu Âu (EU), Nga... đều chỉ trích Bình Nhưỡng là “gây hấn” và vi phạm nghị quyết Liên Hiệp Quốc. Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ trích CHDCND Triều Tiên đang “chỉ tự cô lập thêm, chỉ phí tiền cho vũ khí và các màn tuyên truyền trong khi người dân đang ngày càng đói khổ”.

Ngoại trưởng Hàn Quốc Kim Sung Hwan đe dọa Seoul sẽ “có những biện pháp phản ứng thông qua sự phối hợp quốc tế”. Đêm 13-4, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã họp khẩn để bàn về vụ phóng tên lửa. Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki Moon mô tả hành vi của Bình Nhưỡng là “đáng bị lên án” và kêu gọi CHDCND Triều Tiên “không thực hiện thêm hành động gây hấn nào” để tránh gây thêm căng thẳng trong khu vực.

RIA Novosti đưa tin Nga, Trung Quốc và Ấn Độ đều kêu gọi các bên trong khu vực tránh gây căng thẳng và nỗ lực nối lại đàm phán sáu bên về vấn đề hạt nhân Triều Tiên. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov khẳng định Matxcơva phản đối việc quốc tế muốn tăng cường cấm vận Bình Nhưỡng, bởi “cấm vận sẽ chẳng giải quyết được vấn đề gì”. Với phản ứng từ Nga và Trung Quốc, khó có khả năng Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc sẽ thông qua một biện pháp trừng phạt nào mới đối với Bình Nhưỡng.

Một số nhà quan sát dự báo kể cả Mỹ cũng sẽ “kiên nhẫn có chiến lược” hoặc chờ xem bước đi kế tiếp của Bình Nhưỡng. Trang Asia Times dẫn lời nhà phân tích quốc phòng Kim Tae Woo thuộc Viện Thống nhất Hàn Quốc dự báo Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc sẽ chỉ ra nghị quyết lên án vụ phóng tên lửa và tiếp tục thắt chặt các biện pháp trừng phạt đã áp dụng đối với Bình Nhưỡng. “CHDCND Triều Tiên sẽ phản ứng mạnh với tuyên bố của Hội đồng Bảo an và có thể sẽ sử dụng nó làm cớ để thử vũ khí hạt nhân” - chuyên gia Kim cảnh báo.

Trung Quốc không được báo trước Trung Quốc, đồng minh chính của CHDCND Triều Tiên, là nước cuối cùng có phản ứng sau khi đã giữ im lặng suốt sáu giờ sau khi Bình Nhưỡng phóng vệ tinh. Theo AFP, sự phản ứng chậm trễ này không khỏi cho thấy sự lúng túng của Bắc Kinh trước sự việc này. Ngày 13-4, Bắc Kinh thừa nhận không hề nhận bất cứ thông tin gì từ CHDCND Triều Tiên trước khi Bình Nhưỡng phóng tên lửa. “Trung Quốc đã không hề được Bình Nhưỡng cho biết gì cả trước và sau khi phóng tên lửa mang vệ tinh” - Tân Hoa xã ngày 13-4 dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lưu Vi Dân tuyên bố. Trước đó, Bắc Kinh chỉ lên tiếng kêu gọi “giữ bình tĩnh” và “kiềm chế “khi khẳng định đã “lưu tâm đến phản ứng của các bên liên quan”. Ông Lưu Vi Dân kêu gọi các bên liên quan duy trì “liên lạc và đối thoại” nhằm đảm bảo hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên và khu vực.