Bước đi tiên phong

Chương trình hợp tác được triển khai kéo dài đến trong 10 năm theo mô hình nghiên cứu đa trung tâm tại  Bệnh viện Lão khoa Trung ương và các bệnh viện thuộc Hệ thống Bệnh viện đa khoa Tâm Anh tại Hà Nội và TP.HCM.

Dự án nghiên cứu ứng dụng công nghệ xét nghiệm dấu ấn sinh học trong máu tiên tiến hàng đầu thế giới nhằm phát hiện sớm và đánh giá theo dõi tiến triển của bệnh Alzheimer cùng các rối loạn thoái hóa thần kinh liên quan.

Trong đó, đặc biệt quan trọng là nghiên cứu triển khai phương pháp xét nghiệm biomarkers. Đây là phương pháp xét nghiệm máu công nghệ hiện đại hàng đầu và mới được thực hiện tại các trung tâm khoa học thần kinh, bệnh viện lớn trên thế giới, giúp phát hiện các dấu ấn sinh học của Alzheimer từ rất sớm và trong suốt quá trình điều trị hoặc bệnh tiến triển, dễ thực hiện, độ chính xác cao và có khả năng áp dụng trong việc chẩn đoán sớm cho cộng đồng để phát hiện sớm, kiểm soát sớm bệnh Alzheimer.

Hợp tác này được đánh giá là mô hình công - tư tiêu biểu, góp phần cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về chuyển dịch từ điều trị bệnh sang dự phòng, phát hiện sớm, quản lý sức khỏe suốt vòng đời. Đồng thời thúc đẩy y học chính xác và chuyển đổi số trong y tế theo các nghị quyết chiến lược quốc gia.

TS.BS Nguyễn Ngô Quang - Cục trưởng Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế - đánh giá cao tinh thần sẵn sàng đồng hành, đầu tư cho khoa học, trách nhiệm xã hội của  Bệnh viện đa khoa Tâm Anh.

"Thực tế không có nhiều đơn vị y tế ngoài công lập sẵn sàng tham gia và đầu tư cho nhiệm vụ mang tính nghiên cứu dài hạn. Tuy nhiên nếu không nghiên cứu thì chúng ta sẽ không thể có dữ liệu khoa học để phát triển", ông Quang nói.

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Tuổi thọ trung bình đạt khoảng 73 tuổi, song người dân có tới gần 14 năm sống chung với bệnh tật, nhiều người mắc đồng thời từ 3-6 bệnh mạn tính.

Quá trình già hóa nhanh kéo theo sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm, trong đó Alzheimer và sa sút trí tuệ đang trở thành thách thức lớn đối với hệ thống y tế, kinh tế và xã hội.

Các nghiên cứu cho thấy nước ta có khoảng 4% - 8% người trên 65 tuổi mắc sa sút trí tuệ, tỉ lệ tăng nhanh theo tuổi. Con số thực tế có thể cao hơn do khả năng chẩn đoán sớm còn hạn chế.

Hiện Alzheimer chủ yếu được chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng và các trắc nghiệm đánh giá nhận thức, trong khi triệu chứng giai đoạn đầu thường mơ hồ, dễ nhầm lẫn với suy giảm trí nhớ sinh lý do tuổi tác.

Các phương pháp chẩn đoán khác như xét nghiệm dịch não tủy có độ chính xác cao nhưng chi phí lớn, xâm lấn và khó triển khai rộng trong cộng đồng.

Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu và ứng dụng các dấu ấn sinh học (biomarker) trong máu được xem là bước đột phá mang tính "cách mạng" trong chẩn đoán sớm Alzheimer do dễ thực hiện, kết quả chính xác cao, có thể áp dụng rộng rãi với chi phí thấp nhờ phương pháp lấy máu đơn giản như đi khám sưc khỏe.

Các biomarker như p-tau217, Amyloid beta 1-42 và các tỉ số sinh học liên quan cho phép phát hiện bệnh trước khi có triệu chứng lâm sàng, dự báo tốc độ tiến triển bệnh, theo dõi đáp ứng điều trị..

GS.TS Phạm Thắng - Cố vấn cao cấp Bệnh viện Lão khoa Trung ương - cho biết: "Với một biomarker ở trong máu thực hiện xét nghiệm đơn giản chỉ mấy phút có thể biết 20 năm nữa người ta có bị bệnh Alzheimer hay không". 

Đây là điều kiện quan trọng để hướng tới triển khai tầm soát Alzheimer cộng đồng hoặc đóng góp các dữ liệu khoa học cho cơ quan y tế xây dựng các chiến lược quốc gia trong việc tầm soát, dự phòng và quản lý bệnh, giảm những tác động nghiêm trọng của bệnh với kinh tế, xã hội.

Nghiên cứu các dấu ấn sinh học

Theo kế hoạch hợp tác, hai bên sẽ triển khai nghiên cứu các dấu ấn sinh học trong máu phục vụ chẩn đoán sớm Alzheimer; theo dõi dọc tiến triển bệnh từ suy giảm nhận thức chủ quan, suy giảm nhận thức nhẹ đến Alzheimer lâm sàng.

Đồng thời xây dựng và vận hành ngân hàng sinh học phục vụ nghiên cứu lâu dài. Toàn bộ hoạt động nghiên cứu tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đạo đức, bảo mật dữ liệu và pháp luật hiện hành.

Trong lĩnh vực điều trị, hai bên hợp tác triển khai các nghiên cứu lâm sàng, nghiên cứu can thiệp nhằm đánh giá hiệu quả, độ an toàn của các phương pháp điều trị hiện hành, đồng thời tiếp cận các liệu pháp mới theo xu hướng y học chứng cứ và y học cá thể hóa.

Các chương trình đào tạo, trao đổi chuyên môn và cập nhật tiến bộ khoa học sẽ được tổ chức nhằm nâng cao năng lực nguồn nhân lực lão khoa và thần kinh học.

Ở lĩnh vực chăm sóc và quản lý bệnh, hợp tác hướng tới xây dựng mô hình quản lý bệnh lâu dài, giảm tải cho hệ thống y tế tuyến trên, nâng cao chất lượng sống người cao tuổi, giảm gánh nặng chăm sóc cho gia đình, thông qua các ứng dụng các nền tảng công nghệ số như hồ sơ sức khỏe điện tử chuyên biệt, ứng dụng di động…

Bệnh viện Tâm Anh đồng đăng cai diễn đàn Quốc tế về hiến, ghép tạng

Trong khuôn khổ Hội nghị Quốc tế về hiến, ghép tạng, các chuyên gia đã chia sẻ và đề xuất một số giải pháp phát triển hệ thống hiến - ghép tạng tại Việt Nam.