Tư duy tăng trưởng kinh tế cũng rất rõ ràng rằng Việt Nam không thể tiếp tục tăng trưởng theo cách hiện nay. Có thể nói đã có sự “bẻ lái” theo mệnh lệnh cuộc sống.

Theo tôi, tính đột phá của Hội nghị Trung ương 3 thể hiện ở việc cảnh báo thẳng các nguy cơ ảnh hưởng đến quá trình tái cấu trúc kinh tế như “tư duy nhiệm kỳ”, tư tưởng cục bộ, bệnh thành tích, chủ quan duy ý chí hay “lợi ích nhóm”. Dân gian vẫn nói, chuyên gia vẫn nói nhưng khi Tổng bí thư kết luận, đưa thành nghị quyết là một việc hoàn toàn khác.

Thời gian qua, vô tình hay hữu ý, nhiều quyết định của chúng ta đã có những yếu tố tác động của lợi ích nhóm khiến một bộ phận được lợi và một bộ phận lớn khác chịu thiệt thòi, thấy rõ nhất là chính sách đất đai. “Lợi ích nhóm” đã tác động vào việc hoạch định chính sách, cơ chế. Ví dụ trong lĩnh vực khai khoáng, điều hành xăng dầu... người dân đang hỏi có lợi ích nhóm không? Không có lợi ích nhóm sao bộ trưởng hỏi thì bảo lỗ, lỗ bao nhiêu bảo không biết, rồi sau đó khi có quyết định đưa đoàn đi kiểm tra thì lại bảo là lãi? Hay việc cho quyền chuyển đổi theo kiểu “bán” dự án một cách dễ dãi, dẫn tới vừa mua giá thấp đã bán giá cao. Về hình thức có vẻ đúng: ai không làm được thì bán. Nhưng cái cơ chế đó đã đủ chặt chẽ để áp chế những người chủ trương lấy đất của nông dân, sau đó bán lại với giá trên trời? Cầm tay day trán, chỉ ra vụ việc cụ thể không dễ nhưng người dân đầy bức xúc.

Nay sự lên án, lo lắng có phần “thầm lặng” của xã hội đã được Tổng bí thư nói tới. Một khi Tổng bí thư đã xác định thì chắc chắn nó phải có nguy cơ, có thực tế cần phải tính toán xử lý.

Giới chuyên gia vẫn nói có ba cấp độ của sự trì trệ: thứ nhất là thực tế người dân phản ảnh, đề đạt nhưng lãnh đạo không đồng tình; thứ hai là lãnh đạo nghe, đồng tình ít nhiều nhưng không đưa vào nghị quyết; thứ ba là đưa vào nghị quyết nhưng chưa chắc làm và làm chưa chắc đã đúng như nghị quyết. Việc tái cấu trúc nền kinh tế có thể nói đã qua được hơn hai bước. Nhưng tôi cũng cho rằng thực hiện không dễ vì nó rất không đơn giản và cần kiên trì nhiều năm. Tuy nhiên, lần này tôi thấy kết luận Hội nghị Trung ương 3 đã giao Ban cán sự Đảng Chính phủ cụ thể hóa, trình Quốc hội để thực thi. Đảng lãnh đạo toàn diện, nay đã yêu cầu Ban cán sự Đảng Chính phủ và Quốc hội phải quán triệt tinh thần đổi mới của Đảng. Việc cần làm cũng rất cụ thể, nên tôi tin việc thực hiện sẽ nghiêm.

Tất nhiên, không chỉ nghiêm mà việc thực hiện nghị quyết phải thống nhất, có sự kiểm tra, giám sát thường xuyên của Nhà nước và người dân. Theo tôi, nếu cần có thể thay thế những cán bộ không có tư duy đổi mới, chọn cán bộ mới, mẫn cán hành động đúng mệnh lệnh đổi mới từ cuộc sống - như cách chúng ta đã làm những năm 1980.