Ba thế kỷ nhân loại mơ xe bay - Kỳ 4: Năm 2028, ngồi xe bay vi vu đi làm, đi chơi?

Điều đặc biệt nữa là Tesla công bố sẽ sản xuất đại trà phiên bản thương mại Roadster vào năm 2028. Liệu đó là mốc lịch sử con người có thể ngồi xe bay đi làm, đi chơi hay lại tiếp tục "hứa lèo" như nhiều mẫu xe lai máy bay khác?

Nhiều lời hứa nhưng chưa khách hàng nào được bay thật

Ngược dòng lịch sử, một chuyện khó tin nhưng hoàn toàn có thật là lời hứa thương mại hóa xe bay đã diễn ra cách đây đến 3 thế kỷ, từ tận năm 1841. Đôi bạn kỹ sư người Anh William Samuel Henson và John Stringfellow khi vừa chế tạo chiếc xe bay Aerial động cơ hơi nước đã lập ngay Công ty vận tải hàng không Aerial đầu tiên trên thế giới (Aerial Transit Company).

Dù mẫu thử xe bay chưa hề cất cánh lên trời, giám đốc truyền thông Frederick Marriott đã in quảng cáo Aerial có thể chở khách bay qua Đại Tây Dương đến xứ kim tự tháp. Viễn cảnh thật đẹp nhưng không thành hiện thực.

Nhân loại sang thế kỷ 20, máy bay ra đời, hàng chục mẫu xe bay tiếp tục được sáng chế. Một số thử nghiệm bay thành công, một số chiếc thất bại, nhưng nhiều kế hoạch thương mại hóa, đưa xe bay đến khách hàng sớm được công bố. 

Thậm chí, Constantinos H. Vlachos, nhà sáng chế người Mỹ gốc Hy Lạp phải nằm viện sau vụ nổ khi thử nghiệm mẫu xe bay Tri-Phibian của mình năm 1935, vẫn hùng hồn tuyên bố sẽ sớm bán… 25 triệu chiếc xe biết bay này.

Tất nhiên, cũng như nhiều tuyên bố trước và sau thời điểm đó, tuyên bố của Vlachos chỉ dừng lại ở lời nói hoặc các trang quảng cáo sớm.

20 năm xe bay Transition mới… gần chạm tay khách hàng

Thật ra, trước khi chiếc Tesla Roadster bay lộn ngược ngoạn mục năm 2026, một số mẫu xe bay khác như chiếc Terrafugia Transition đã cất cánh trên bầu trời từ lâu. Kỹ sư Đan Mạch Jens Martin Skibsted, nhà thiết kế Terrafugia Transition và cộng sự đã cho chiếc xe này bay thử nghiệm thành công từ ngày 5-3-2009 trên sân bay Plattsburgh, New York, Mỹ. 

Cùng ngày, The Wall Street Journal đăng ngay phóng sự dài "Ô tô bay thực hiện chuyến bay đầu tiên" bằng câu hỏi tu từ khá thú vị: "Terrafugia - Bạn đang tìm cách giảm thiểu việc đi lại bằng máy bay? Nếu công ty khởi nghiệp công nghệ Terrafugia có trụ sở tại Massachusetts thành công, một ngày nào đó bạn sẽ có thể thực hiện những chuyến bay ngắn bằng ô tô bay của mình…".

Đến ngày 18-11-2010, chính trang của FAA (Cục Hàng không liên bang Mỹ) đã đăng bài: "Máy bay có thể di chuyển trên đường bộ Terrafugia đang tiến gần hơn đến hiện thực". Nội dung viết:

"Tuần này, với việc Terrafugia công bố yêu cầu xin bốn miễn trừ khỏi bộ luật giao thông đường bộ liên bang, mẫu Transition của họ, một loại máy bay có thể di chuyển trên đường bộ, đã tiến thêm một bước gần hơn đến gara của bạn. 

Trên thực tế, nếu mọi việc suôn sẻ, chiếc ô tô bay sản xuất đầu tiên của Terrafugia sẽ rời nhà máy chỉ sau 13 tháng. Đồng sáng lập Carl Dietrich đã trình diễn chiếc ô tô - máy bay thể thao hạng nhẹ nguyên mẫu của họ tại các địa điểm ở Bờ Tây trong tuần này. Trước một nhóm khoảng 50 người tại sân bay Palo Alto ở Palo Alto, California, ông nói rằng "công chúng nói chung rất thích thú với ý tưởng về một chiếc ô tô bay thực tế. Điều đó thật hấp dẫn".

Sự quan tâm đó đã dẫn đến việc loại máy bay hàng không dân dụng mới này nhận được sự chú ý chưa từng có từ giới truyền thông. Ví dụ, tạp chí Time đã vinh danh Transition là một trong 50 phát minh tốt nhất năm 2010. Và Hammacher Schlemmer đã đưa Transition lên trang bìa của catalog Giáng sinh của họ. Các nghiên cứu về nhận diện thương hiệu cho thấy 50% phi công đã nhận biết được tên Terrafugia...".

Cuối bài viết còn cho biết giá dự kiến Transition sẽ dưới 250.000 đô la. Nhưng số lượng đơn đặt hàng tồn đọng lên đến 90 chiếc, những người mua mới có thể phải chờ đợi vài năm mới nhận được một chiếc…

Mặc dù tiến trình phát triển và thương mại hóa chiếc xe bay diễn ra suốt 20 năm kể từ thập niên thứ nhất của thế kỷ 21 vẫn chưa hoàn tất, Transition vẫn là một trong những mẫu thành công nhất về mặt kỹ thuật. Nó đã nhiều lần phóng trên đường rồi bay thử và hạ cánh êm ái như chiếc máy bay trước ống kính truyền thông. Trong đó, nguyên mẫu sản xuất đã ghi nhận 212 giờ bay, hoàn thành 317 lần cất cánh và hạ cánh.

Về thiết kế, xe bay Transition đã qua nhiều lần cải tiến và cũng nhiều lần làm truyền thông dậy sóng. Tháng 10-2018, NBC News lại xuất hiện bài "Dự án Terrafugia Transition có thể chấm dứt thời gian chờ lâu dài cho những chiếc ô tô bay". Bài báo đã gây sốc khi cho rằng chiếc xe này sẽ bán ra thị trường vào năm 2019 với giá dự kiến 400.000 đô la (tăng gần gấp đôi giá dự kiến năm 2010).

Với phiên bản mẫu thử 2018, chiếc xe bay Transition có hai ghế ngồi gồm cả người lái, trần bay lên gần 3.300m, động cơ hybrid điện bốn xi-lanh đạt tốc độ bay 160km/h… Đặc biệt, NBC News cũng phân tích Transition trải qua nhiều lần thử nghiệm bay thành công, nhưng đừng mong nó dễ dàng thoát được kẹt xe vì vẫn cần chạy đến sân bay.

Chưa bay thử nghiệm xong, đã lỗi thời?

Đồng thời, bài báo của NBC News cũng dẫn lời Richard Anderson, giáo sư kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Đại học Hàng không Embry-Riddle ở Daytona Beach, Florida: "Thế giới đã thay đổi trong suốt thời gian họ nghiên cứu chế tạo chiếc xe đó". 

Trong khi Terrafugia vẫn miệt mài hoàn thiện Transition thì các hãng khác đã thử nghiệm đến taxi bay không người lái. Và có thể chiếc xe bay Transition chỉ còn thị trường ngách, nhỏ hơn hẳn tham vọng hồi năm 2010.

Đáp lại, Terrafugia cho biết họ đang phát triển phương tiện chở khách cất cánh và hạ cánh thẳng đứng (VTOL) riêng của mình, tên gọi là TF-2 có thể cất cánh như một máy bay có người lái. 

Một bước ngoặt năm 2021, Cục Hàng không liên bang Mỹ (FAA) đã cấp giấy chứng nhận hoạt động cho phiên bản xe bay thể thao hạng nhẹ của công ty Terrafugia Transition, mở ra hy vọng cho phương tiện cất cánh sớm nhất vào năm 2022.

Tuy nhiên, ngoài các phi công bay thử nghiệm, đến giờ vẫn chưa có khách hàng nào được nhận chiếc Transition để vi vu trên bầu trời lướt qua đầu các đám đông khổ sở vì kẹt xe bên dưới.

Như vậy, liệu lời hứa của Tesla giao xe bay Roadster cho khách hàng vào năm 2028 có thể thành hiện thực?

---------------------------------------------

Kỳ tới: Roadster chưa đến khách hàng đã "mãnh hổ nan địch quần hồ"?

Ba thế kỷ nhân loại mơ xe bay - Kỳ 3: Sáng chế xe bay thế kỷ 20 và những tai nạn thảm khốc

Trung tuần tháng 10-2026, siêu tỉ phú Elon Musk khiến người yêu xe trầm trồ với chiếc Tesla Roadster nhào lộn trên không. Tuy nhiên, thực tế nhiều chiếc xe bay đã được sáng chế ở thế kỷ 20, khi siêu tỉ phú Mỹ còn chưa ra đời.