Trong hôm nay (4-1) người dùng mạng xã hội Facebook tại Việt Nam bất ngờ phát hiện các fanpage như VTV24 hay Theanh 28 Entertainment... biến mất, không thể tìm thấy trên nền tảng, sự việc này xảy ra sau khi nhiều fanpage bất ngờ bỏ ảnh đại diện.

Thời điểm hiện tại, đơn vị quản lý fanpage vẫn chưa đưa ra nguyên nhân về sự việc.

Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu chỉ ra ba nguyên nhân dẫn đến vụ việc trên.

Nguyên nhân thứ nhất là tình trạng lạm dụng cơ chế bảo vệ bản quyền. Một số người dùng đã sử dụng các báo cáo DMCA giả, đồng thời gửi yêu cầu xác nhận bản quyền hàng loạt đối với hình ảnh, video. Trước nguy cơ rủi ro pháp lý, Facebook thường áp dụng biện pháp ẩn hoặc gỡ nội dung trước, sau đó mới tiến hành kiểm tra, xác minh.

Thứ hai là việc báo cáo thủ công có tổ chức. Thay vì sử dụng công cụ tự động, các nhóm trên mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin tập hợp nhiều tài khoản thật cùng lúc gửi báo cáo đối với một trang hoặc một nội dung. Khi nhận được số lượng lớn báo cáo trong thời gian ngắn, hệ thống sẽ đánh dấu mức độ rủi ro cao và kích hoạt các biện pháp kiểm soát.

Cuối cùng, các thuật toán của Facebook được siết chặt hơn từ đầu năm nay, đặc biệt nhạy cảm với những trang có lượng người theo dõi lớn, nội dung được tái sử dụng nhiều lần hoặc hình ảnh, video không thể hiện rõ nguồn gốc.

Từ những yếu tố trên có thể thấy, đây không phải là lỗi kỹ thuật của hệ thống, mà là việc các điểm yếu trong cơ chế kiểm soát của Facebook đang bị khai thác.

Trước vụ việc trên, tại những nhóm kín, nhiều tài khoản nhận report nhằm đánh sập các fanpage theo yêu cầu, ông Hiếu đánh giá đây vừa có thể là hành động thật với mục đích kiếm tiền, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo.

"Với những nhóm hoạt động thật, mô hình thường khá giống nhau: thu tiền trước, hướng dẫn cách gửi báo cáo vi phạm bản quyền và huy động nhiều tài khoản thật cùng lúc tham gia report một trang hoặc nội dung cụ thể.

Mục đích của các hoạt động này chủ yếu nhằm gây thiệt hại cho đối thủ cạnh tranh, tống tiền chủ trang hoặc cung cấp các “dịch vụ trọn gói” theo mô típ đánh - gỡ - rồi tiếp tục chào mời cứu fanpage.

Theo ghi nhận trên thị trường ngầm, chi phí cho các dịch vụ này không hề rẻ. Những đợt “đánh nhẹ” hoặc thử phản ứng của trang có thể dao động vài trăm nghìn đồng, trong khi việc nhắm tới các trang lớn có thể lên tới vài triệu, thậm chí vài chục triệu đồng", ông Hiếu chia sẻ.

Bên cạnh đó, không ít nhóm chỉ mang tính chất lừa đảo. Các đối tượng này nhận tiền rồi lập tức chặn liên lạc, không có khả năng thực hiện report thực sự như cam kết. Điều này khiến nhiều chủ trang vừa đối mặt rủi ro bị tấn công, vừa có nguy cơ mất tiền oan, chuyên gia chia sẻ thêm.

Trước vụ việc trên, chuyên gia an ninh mạng đưa ra lời khuyên, trước hết cần tránh các phản ứng mang tính hoảng loạn.

Việc giữ nguyên ảnh đại diện, ảnh bìa của trang là cần thiết, thay vì vội vàng xóa hoặc thay đổi hàng loạt. Chủ trang nên rà soát lại toàn bộ nội dung đã đăng, đặc biệt là hình ảnh, video có nguy cơ vi phạm bản quyền hoặc các nội dung được đăng lại từ nguồn khác.

Song song đó, các biện pháp bảo mật cần được tăng cường. Việc bật xác thực hai lớp (2FA), xác minh danh tính đối với các tài khoản quản trị, đồng thời giới hạn lại quyền của admin và editor sẽ giúp giảm nguy cơ bị lợi dụng hoặc xâm nhập.

Ngoài ra, nên chủ động sao lưu, lưu trữ toàn bộ những nội dung quan trọng để phòng trường hợp xảy ra sự cố ngoài ý muốn.

Ở chiều ngược lại, người dùng cũng được khuyến cáo không nên tìm đến các dịch vụ “report ngược” hay “cứu page cấp tốc” được quảng cáo tràn lan, bởi tiềm ẩn nhiều rủi ro, thậm chí có dấu hiệu lừa đảo.

Việc tham gia các nhóm kín không rõ nguồn gốc, hoặc xóa hàng loạt nội dung trong trạng thái hoang mang cũng có thể khiến trang bị hệ thống đánh giá là hoạt động bất thường, làm tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.

Đối với tài khoản cá nhân, nguy cơ bị khóa ngay lập tức thường thấp hơn so với các fanpage. Tuy nhiên, các tài khoản này vẫn có thể đối mặt với nhiều biện pháp hạn chế từ nền tảng, như bị giới hạn tính năng, yêu cầu xác minh (checkpoint), hoặc thậm chí bị khóa tạm thời nếu có liên quan đến các trang hoặc nhóm đang bị báo cáo vi phạm.

Trong khi đó, các nhóm trên Facebook, kể cả nhóm kín, không nằm ngoài phạm vi bị report. Khi bị đánh giá có rủi ro, quản trị viên nhóm có thể bị hạn chế quyền quản lý, bị yêu cầu xác minh danh tính hoặc bị áp dụng các biện pháp kiểm soát khác từ hệ thống.

Loạt fanpage lớn đồng loạt mất ảnh đại diện, chuyên gia nói gì?

Sau khi nhiều fanpage lớn bất ngờ không còn ảnh đại diện, chuyên gia an ninh mạng đã có những chia sẻ về sự việc.