Những vệt trắng kéo dài phía sau máy bay trên bầu trời được gọi là vệt ngưng tụ, hình thành khi khí thải nóng, ẩm từ động cơ phản lực hòa vào không khí cực lạnh ở độ cao lớn khiến hơi nước ngưng tụ và đóng băng xung quanh các hạt muội từ khí thải, tạo ra các vệt trắng kéo dài.

Không phải mọi vệt ngưng tụ đều tồn tại lâu. Một số biến mất sau vài phút, trong khi những vệt hình thành trong điều kiện khí quyển thích hợp có thể kéo dài hàng giờ, lan rộng thành những lớp mây lớn.

Các lớp mây này giữ lại một phần bức xạ nhiệt phát ra từ Trái đất và tạo hiệu ứng nóng lên toàn cầu. Theo nhóm nghiên cứu, vệt ngưng tụ góp khoảng một phần ba tổng tác động khí hậu của ngành hàng không.

Tuy nhiên, tác động của chúng không giống nhau giữa các chuyến bay, bởi chỉ cần thay đổi độ cao hoặc đường bay một chút, máy bay có thể tránh được những khu vực khí quyển dễ tạo vệt ngưng tụ kéo dài.

Trong thử nghiệm mang tên Operation Blue Skies, Chính phủ Anh phối hợp với Google và nhiều tổ chức nghiên cứu để kiểm chứng khả năng này, theo trang IFLScience ngày 20-8.

Bắt đầu từ tháng 11, các kiểm soát viên không lưu phụ trách vùng trời Shanwick ở phía đông Bắc Đại Tây Dương sẽ sử dụng dự báo do AI hỗ trợ để hướng dẫn phi công tránh những khu vực nhạy cảm với vệt ngưng tụ. Việc điều chỉnh chủ yếu là thay đổi độ cao bay ở mức nhỏ.

Shanwick được chọn làm nơi thử nghiệm đầu tiên vì đây là một trong những tuyến hàng không nhộn nhịp giữa châu Âu và Bắc Mỹ, với hơn 1.000 chuyến bay mỗi ngày. Khu vực này được ước tính liên quan đến khoảng 5% hiện tượng nóng lên do vệt ngưng tụ trên toàn cầu.

Thử nghiệm sẽ kéo dài 30 tháng, trong đó các đợt kiểm tra chủ yếu diễn ra vào mùa đông, mỗi đợt kéo dài 20 - 40 ngày, với tổng kinh phí 5 triệu bảng Anh (6,8 triệu USD).

Cơ quan Khí tượng Anh cũng tham gia xây dựng hệ thống dự báo vệt ngưng tụ. Dữ liệu thu được sẽ được các nhà khoa học tại Đại học Imperial College London và Đại học Cambridge (cùng ở Anh) độc lập đánh giá để xác định mức độ hiệu quả của phương pháp.

Nếu thử nghiệm thành công, phương pháp này có thể mở ra cách thức mới để quản lý đường bay, kết hợp AI và dữ liệu khí tượng nhằm giảm tác động môi trường của ngành hàng không mà không cần thay đổi lớn về máy bay hay nhiên liệu.

Loài người có thể chỉ còn 3 năm là đụng mức Trái đất nóng lên 1,5 độ C

Nếu lượng khí thải nhà kính tiếp tục tăng như hiện nay, Trái đất có thể vượt ngưỡng nóng lên toàn cầu 1,5°C chỉ trong vòng ba năm tới và những tác hại nặng nề của biến đổi khí hậu sẽ xuất hiện ở mọi nơi.