Người nghiện uống methadone tại điểm điều trị nghiện ở quận 8, TP.HCM - Ảnh: Vũ Thủy

Sau ba ngày khảo sát tại TP.HCM, ngày 27-8, ông Phong cho biết sẽ rà soát trách nhiệm của một số ngành về việc xây dựng, ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện các nghị định về cai nghiện ma túy để tháo gỡ bế tắc trong công tác cai nghiện.

Không biết chính xác số người nghiện

Chiều cùng ngày, đoàn giám sát của Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội đã làm việc với Sở Lao động - thương binh và xã hội (LĐ-TB&XH) TP.HCM về công tác cai nghiện ma túy.

Theo báo cáo của Sở LĐ-TB&XH, tính đến tháng 7-2014, toàn TP có 17 cơ sở cai nghiện ma túy, đang tập trung quản lý và cai nghiện cho 7.470 người nghiện.

Các tổ công tác cai nghiện đã quyết định cho 45 người cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng. Số người sau cai đang quản lý thực tế tại địa phương là 3.461 người.

Về các số liệu nói trên, ông Lê Văn Khánh - trưởng phòng chính sách 06 Cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Bộ LĐ-TB&XH) - đặt vấn đề:

“Trước đây, có giai đoạn TP.HCM từng đưa gần 30.000 người nghiện vào cai tập trung ở các trung tâm, trường trại. Vậy thì hiện nay con số nghiện chính xác của TP là bao nhiêu? Nếu cộng số đang cai tập trung, số cai tại cộng đồng và số sau cai như trong báo cáo thì phải chăng tình hình đang khả quan hơn?”.

Trước câu hỏi này, cả Sở LĐ-TB&XH TP và Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội TP đều không đưa ra được câu trả lời.

Ông Nguyễn Văn Dũng - cán bộ văn phòng Công an TP.HCM - thông tin: về tình hình rà soát ma túy, tính đến cuối tháng 5-2014, toàn TP có 19.213 người nghiện, đó là chưa tính hơn 5.700 người cai nghiện tập trung đã trốn trại từ năm 2003. Trong đó, người nghiện không có việc làm, có việc làm không ổn định chiếm trên 75%.

“Số liệu thống kê là như vậy nhưng đánh giá này vẫn còn sót lọt nhiều, nhất là về số nghiện ma túy tổng hợp” - ông Dũng thừa nhận.

Theo ông Dũng, số lượng người nghiện lang thang, không có chỗ ở ổn định chiếm tỉ lệ cao nên công tác quản lý gặp khó. Mặc dù Công an TP.HCM đưa ra số liệu chỉ có khoảng 18% số người nghiện thống kê được là đang nghiện ma túy tổng hợp, nhưng nhiều ý kiến cho rằng con số này không thuyết phục.

Ông Đặng Minh Sự - trưởng phòng pháp chế Sở LĐ-TB&XH, người có nhiều năm công tác ở Trung tâm tiếp nhận đối tượng xã hội Bình Triệu - thẳng thắn nói: “Thực tế phải có đến 80% người nghiện đang sử dụng ma túy tổng hợp.

Trực tiếp làm công việc tiếp xúc với các đối tượng ở trung tâm, qua biểu hiện, qua lời khai của họ thì biết chắc họ sử dụng ma túy tổng hợp, nhưng nếu đòi hỏi phải có cơ sở bằng chứng cụ thể thì chúng tôi chịu”.

Nguyên nhân khó xác định người nghiện đang sử dụng ma túy tổng hợp là vì que thử loại ma túy này có giá thành cao, phải nhập từ nước ngoài, trong khi hầu hết các cơ sở, trung tâm đều chỉ có que thử để phát hiện nghiện heroin.

Bà Tiêu Thị Thu Vân, chánh văn phòng Ủy ban Phòng chống AIDS TP, cung cấp thêm: “Giá thành của một thanh thử heroin là 10.000 đồng (cho một lần thử), trong khi đó thanh thử ma túy tổng hợp có giá 80.000 đồng”.

Methadone: có tiền, chưa có thuốc

Tại buổi giám sát sáng 27-8 ở Sở Y tế TP.HCM, bà Tiêu Thị Thu Vân cho biết năm 2014 TP đã tăng thêm 7 tỉ đồng để mua methadone, đồng thời triển khai xây dựng thêm các điểm phục vụ điều trị methadone tại hầu hết các quận, huyện.

Dự kiến cuối năm nay toàn TP sẽ có khoảng 13 điểm phục vụ cai nghiện bằng methadone để đáp ứng yêu cầu tăng số người điều trị lên 8.000 người vào năm 2015. Tuy nhiên, đến nay số người nghiện được điều trị methadone vẫn chỉ có khoảng 1.600 người.

Ông Đặng Thuần Phong đặt vấn đề vì sao công tác xã hội hóa, mở rộng điều trị methadone ở TP.HCM đến nay vẫn chưa thực hiện dù đã có đề án từ năm 2012. Lý giải điều này, bà Tiêu Thị Thu Vân cho biết hiện nay TP gặp khó khăn về nguồn thuốc và cơ sở vật chất.

Theo bà Vân, việc mở rộng điều trị cần phải chuẩn bị thêm cơ sở vật chất, nhân sự. Trong khi đó, việc đầu tư mỗi điểm phục vụ điều trị methadone tốn khoảng 200 triệu đồng.

Mặc dù đã có kinh phí mua thuốc và TP đang đấu thầu để mua nhưng đây không phải là một loại thuốc thông thường mà là một chất gây nghiện thay thế nên cơ chế, thủ tục phức tạp, thời gian kéo dài.