Đại khái tuy mùa hè nóng nực nhưng bà con ngủ được yên giấc, khác với mùa thu và mùa đông, nước về đầy thủy điện Sông Tranh 2, cứ động đất liên miên. Nửa khuya đang ngủ nghe đất đai nhà cửa rung rinh, cứ phải vác mền gối chạy ra khỏi nhà!

Phóng to

Người miền Trung sợ thủy điện còn hơn sợ cọp; bởi mỗi thủy điện gần như là 1 “vương quốc”. Vương quốc ấy vẫn nằm trong lãnh thổ nhất định của tỉnh nhưng các nhà quản lý vương quốc chẳng nghe ai, từ chính quyền địa phương cấp tỉnh tới lãnh đạo các Bộ Công Thương và Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn. Ngay đến chữ ký của họ trong bản cam kết, họ cũng chẳng cần biết. Điển hình là thủy điện Đăk My 4.

“Vương quốc” này đã ký cam kết với chính quyền tỉnh Quảng Nam và 2 bộ hữu quan rằng sẽ xả nước đúng theo lịch đã phân công để nông dân trồng lúa và tưới tiêu hoa màu. Thế nhưng đến kỳ hạn, họ không chấp hành dù Đăk My 4 tích cả 100 triệu mét khối nước. Trước đó, tỉnh Quảng Nam đã yêu cầu họ tích nước lại, đợi xả nước ra phục vụ cho sản xuất nông nghiệp nhưng họ vẫn không nghe, cứ xả nước chạy turbine để phát điện như thường! Cái đó kêu bằng khi cần thì hổng xả, khi xả thì hổng cần.

Việc làm sai trái và vô tổ chức của vương quốc thủy điện Đăk My 4 có nguy cơ làm mất trắng 3.000 hecta lúa mùa và trên 5.000 hecta hoa màu khác của bà con nông dân. Tỉnh Quảng Nam đã có phản ứng mạnh mẽ về hành vi vô tổ chức này của thủy điện Đăk My 4. Hy vọng rằng vương quốc nghe ra tiếng than khổ của bà con nông dân giữa mùa hạn hán, không đến nỗi phải đàn gảy tai… lừa. Ấy là vì con lừa nổi tiếng bướng bỉnh, lì hơn con trâu.

Vương quốc thủy điện Sông Bung 4 (huyện Nam Giang, Quảng Nam) thì lại tự tung tự tác một cách khác. Thủy điện này đóng xa TP Tam Kỳ - thủ phủ của tỉnh Quảng Nam, nên tự cho mình cái quyền “tổ chức cán bộ” rất dị kỳ toi! Ấy là trong đội ngũ lao động ở đây, thủy điện có đến 241 người Trung Quốc, trong đó có 125 người có phép lao động và tạm trú, 116 người là… dân lậu. Những nhân vật làm chui này trình độ không cao minh hơn chuyên gia và công nhân Việt Nam, nhưng hưởng lương lớn hơn, không đóng thuế thu nhập, chính quyền địa phương không quản lý được họ. Thủy điện Sông Bung 4 giấu chuyện này hay quá, cho đến khi tỉnh Quảng Nam buộc thủy điện phải giải trình thì mới lòi chành té bứa ra cách “tổ chức cán bộ” tào lao ấy.

Nhiều người nước ngoài sang đất nước ta núp bóng dưới hộ chiếu du lịch nhưng đã tiến hành các hoạt động làm ăn phi pháp và mờ ám. Không hiểu trình độ tay nghề các đại ca ấy cao minh đến cỡ nào mà vương quốc Sông Bung 4 làm ô che lá chắn cho họ trong một thời gian dài như vậy? Phen này thì các vị lãnh đạo Sông Bung 4 ngậm nhằm một cái hột cóc khá bự; không hiểu sẽ nói sao cho lọt lỗ tai về cách dung dưỡng lao động làm chui.

Phải nói cho công bằng là các thủy điện khác ở Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Gia Lai, Đăk Lăk chấp hành khá tốt hợp đồng xả nước cho nông dân sản xuất trong mùa hè này. Tuy nhiên, mẫu số chung của các thủy điện ở miền Trung là đặt quyền lợi kinh tế cục bộ của nhà máy mình lên trên; coi quyền lợi của bà con nông dân nhẹ như cái lông thiên nga. Đây mà đến mùa bão lũ, nước lòng hồ tràn trề nghê ngói, họ sẽ xả ào ạt cho nhà cửa, hoa màu, vườn tược của bà con nông dân chìm trong biển nước; bất chấp lời khuyến cáo của chính quyền địa phương phải xả theo khối lượng quy định.

Cho nên, thủy điện nào chưa trở thành vương quốc trong mùa hạ thì sẽ là vương quốc trong mùa đông. Ông thủy điện Đăk My 4 ở Quảng Nam có quyền phát biểu xanh dờn: “Ta đã thành vương quốc, các ngươi sẽ thành vương quốc”. Nếu đúng như rứa thì bà con nông dân sẽ rất khốn khổ. Để xem, đơn vị nào sẽ “trị” được các vương quốc thủy điện đây?

Phóng to Tuổi Trẻ Cười số 476 ra ngày 15/05/2013 hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này.