Thông tin được đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM lưu ý tại ngày hội Tự tin vào lớp 10 do báo Tuổi Trẻ phối hợp các đơn vị tổ chức sáng 29-3. 

Ổn định quy chế

Ông Nguyễn Võ Đăng Khoa - Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho biết vài ngày trước, UBND TP.HCM đã chính thức phê duyệt kế hoạch và chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10. Điều này có nghĩa là những nội dung được trao đổi tại ngày hội là thông tin chính thức. Trong thời gian tới, Sở sẽ ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể dựa trên các nội dung này để học sinh theo dõi và thực hiện.

Về thời gian thi, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm nay sẽ diễn ra trong hai ngày 1 và 2-6, sớm hơn khoảng 5 ngày so với các năm trước.

Đối với quy chế tuyển sinh,học sinh có thể yên tâm vì về cơ bản không có thay đổi so với năm 2025. Quy chế vẫn được xây dựng trên nền tảng các thông tư hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo, do đó không có sự điều chỉnh lớn nào ảnh hưởng đến cách thức dự thi hay xét tuyển.

Thí sinh sẽ thi 3 môn bắt buộc gồm toán, ngữ văn và ngoại ngữ. Đối với những học sinh đăng ký vào lớp chuyên hoặc lớp tích hợp, các em sẽ thi thêm bài thi tương ứng với môn chuyên hoặc nội dung tích hợp đã đăng ký.

Về đăng ký nguyện vọng, năm nay học sinh được đăng ký 3 nguyện vọng vào lớp 10 thường. Bên cạnh đó, nếu có nguyện vọng thi vào lớp chuyên, các em có thể đăng ký thêm các nguyện vọng chuyên.

Sau khi TP.HCM thực hiện sáp nhập và mở rộng địa bàn, công tác tuyển sinh cũng được tổ chức theo các khu vực. Vì vậy, học sinh cần tìm hiểu kỹ về khu vực tuyển sinh, điều kiện đi lại và đặc điểm từng trường để đưa ra lựa chọn phù hợp.

Về chế độ ưu tiên, điểm cộng vẫn được thực hiện theo các quy định hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo, không có thay đổi đáng kể. Tổng điểm ưu tiên và khuyến khích không vượt quá mức quy định (khoảng 3,5 điểm).

Về phương thức tính điểm, đối với lớp 10 thường, điểm xét tuyển là tổng điểm của 3 môn toán, ngữ văn và ngoại ngữ, tất cả đều tính hệ số 1. Điều kiện bắt buộc để được xét tuyển là tất cả các bài thi đều phải lớn hơn 0 điểm, nếu có bất kỳ môn nào bị điểm 0 thì thí sinh sẽ không đủ điều kiện xét tuyển.

Đối với lớp chuyên, điểm xét tuyển sẽ được tính bằng tổng điểm 3 môn bắt buộc cộng với điểm bài thi môn chuyên nhân hệ số 2.

Nếu thí sinh đăng ký thi chuyên nhưng không trúng tuyển thì có thể dùng điểm thi để xét tuyển vào lớp 10 thường theo các nguyện vọng đã đăng ký. Kết quả thi chuyên sẽ được công bố trước, giúp học sinh có thời gian cân nhắc và điều chỉnh kế hoạch phù hợp.

Cân nhắc nguyện vọng ngay từ đầu

Một nguyên tắc rất quan trọng trong tuyển sinh là mỗi thí sinh chỉ được trúng tuyển vào một trường duy nhất. Khi đã trúng tuyển ở nguyện vọng ưu tiên cao hơn, thí sinh bắt buộc phải nhập học tại trường đó và không được lựa chọn sang nguyện vọng thấp hơn, kể cả khi đủ điểm.

"Sau khi hết thời gian điều chỉnh nguyện vọng, học sinh sẽ không được thay đổi. Vì vậy, việc đăng ký nguyện vọng cần được cân nhắc kỹ lưỡng ngay từ đầu. Thực tế cho thấy, có những trường hợp học sinh đăng ký theo cảm tính, chưa tìm hiểu kỹ về môi trường học tập, khoảng cách địa lý hoặc điều kiện phù hợp, dẫn đến khó khăn trong quá trình học sau này và không thể điều chỉnh", ông Khoa nhấn mạnh.

Theo ông Khoa, hiện nay, TP.HCM triển khai đăng ký nguyện vọng theo hình thức trực tuyến. Mỗi học sinh sẽ được cấp tài khoản riêng để thực hiện đăng ký. Do đó, các em cần chủ động tìm hiểu kỹ thông tin về các trường, bao gồm vị trí, điều kiện học tập, chương trình đào tạo trước khi đưa ra quyết định.

Đặc biệt, theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, học sinh khi bước vào lớp 10 sẽ phải lựa chọn các tổ hợp môn học phù hợp với định hướng cá nhân. Những môn học này sẽ theo các em trong suốt 3 năm THPT và gắn liền với định hướng thi tốt nghiệp cũng như xét tuyển đại học sau này. Vì vậy, việc chọn trường không chỉ dựa vào điểm số mà còn phải xem xét các tổ hợp môn mà trường tổ chức có phù hợp với định hướng phát triển của bản thân hay không.

"Trong suốt kỳ thi, sẽ không có cơ chế ưu tiên riêng mọi thí sinh đều dự thi theo đúng quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Vì vậy, bên cạnh việc chuẩn bị tốt kiến thức, các em cần chú ý giữ gìn sức khỏe, đến điểm thi đúng giờ để tránh những tình huống đáng tiếc có thể xảy ra", thầy Khoa nhấn mạnh.

Xét tuyển đối với trường chuyên ra sao?

Ông Nguyễn Võ Đăng Khoa thông tin thêm sau sáp nhập, TP.HCM có 4 trường THPT chuyên trực thuộc Sở GD-ĐT TP.HCM. Đó là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, THPT chuyên Hùng Vương (Bình Dương cũ) và THPT chuyên Lê Quý Đôn (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ). Cả 4 trường này đều tuyển thí sinh trên cả nước trong năm học 2026-2027.

Điều kiện dự tuyển là học sinh hoàn thành chương trình THCS năm học 2025-2026, trong độ tuổi quy định. Ngoài ra, kết quả đánh giá rèn luyện và đánh giá học tập cả năm học của các lớp 6, 7, 8 từ khá trở lên, riêng năm lớp 9 phải là tốt.

Trong đó, thí sinh sẽ thi 4 bài thi tự luận, bao gồm 3 bài thị không chuyên gôm toán, ngữ văn (thời gian làm bài 120 phút/môn), ngoại ngữ (ngoại ngữ 1 đang học tại trường, thời gian làm bài 90 phút); 1 bài thi chuyên theo đúng môn đăng ký dự thi (thời gian làm bài 150 phút).

Riêng thí sinh dự thi môn chuyên là các môn ngoại ngữ có thể chọn môn ngoại ngữ dự thi đúng với ngoại ngữ chuyên Anh, Nhật, Trung...

Điểm xét tuyển vào lớp chuyên là tổng điểm các môn gôm ngữ văn, toán, ngoại ngữ và cộng với điểm môn chuyên nhân hệ số 2. Điểm các môn được chấm ở thang điểm từ 0 - 10 điểm, điểm lẻ đến 0,25 điểm. Điểm liệt đối với thí sinh thi môn chuyên là có bài thi điểm nhỏ hơn hoặc bằng 2.

Ths Nguyễn Mạnh Cường, chuyên viên Phòng Giáo dục Thường xuyên - Nghề nghiệp và Đại học, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, cho biết nếu học sinh tự tin mình đủ giỏi để vào trường chuyên, có thể đặt nguyện vọng vào đây nhưng cần trao đổi với phụ huynh, thầy cô và quan trọng nhất là phải hiểu bản thân, đặc biệt là học lực.

Các em có thể lên website của trường THPT công lập mà mình có nguyện vọng thi vào, thậm chí cuối tuần phụ huynh có thể chở con đến tận trường để hỏi thêm thông tin. "Hỏi thật kỹ rồi hẵng đặt nguyện vọng, và cần dựa vào các thông tin chính thống từ nhà trường, thầy cô", Ths Cường nói.

Nhiều lựa chọn nếu không vào trường công lập

Ông Đào Phi Trường - chuyên viên Phòng Giáo dục Thường xuyên - Nghề nghiệp và Đại học, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho biết sau khi tốt nghiệp THCS, học sinh có nhiều hướng đi khác nhau, không chỉ riêng con đường vào các trường THPT công lập.

Nếu lựa chọn theo hướng giáo dục phổ thông, các em có thể học tại trường THPT công lập hoặc các trường THPT tư thục, dân lập. Bên cạnh đó, các em có thể lựa chọn hướng trung tâm giáo dục nghề nghiệp.

TP.HCM hiện có hệ thống khá đa dạng với 39 trung tâm giáo dục nghề nghiệp giáo dục thường xuyên, 63 trường cao đẳng, 64 trường trung cấp, 55 cơ sở đào tạo nghề và 176 doanh nghiệp tham gia đào tạo nghề. Đây là những lựa chọn phù hợp cho học sinh vì nhiều lý do chưa vào được trường THPT công lập hoặc không lựa chọn học tại các trường phổ thông.

Theo ông Trường, mô hình giáo dục nghề nghiệp hiện nay được tổ chức theo hướng vừa dạy văn hóa, vừa dạy nghề, có sự tham gia của các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Trong đó, phần học văn hóa có hai hình thức.

Thứ nhất là học chương trình văn hóa rút gọn, thường gồm khoảng 4 môn (còn gọi là chương trình văn hóa 9+). Sau khi hoàn thành, các em sẽ được cấp giấy xác nhận hoàn thành khối lượng kiến thức THPT. Tuy nhiên, đây không phải là bằng tốt nghiệp THPT mà là điều kiện để các em tiếp tục học liên thông từ trung cấp lên cao đẳng, đại học trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Thứ hai là học chương trình văn hóa đầy đủ hơn với 7 môn tại các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, kết hợp với hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. Với lựa chọn này, học sinh có thể đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, thi cùng đề, cùng thời gian với học sinh tại các trường THPT.

Khi đó, các em sẽ được cấp bằng tốt nghiệp THPT và có thể đăng ký xét tuyển vào tất cả các trường đại học trên cả nước. Trong thời gian tới, TP.HCM và cả nước cũng đang dự thảo mô hình trường trung học nghề, tiếp tục phát triển theo hướng kết hợp học văn hóa và học nghề.

Nếu học sinh theo học tại các trường trung cấp, cao đẳng hoặc trung tâm giáo dục nghề nghiệp theo lộ trình phù hợp, sau khoảng 3 năm, các em có thể vừa hoàn thành chương trình học vừa được đào tạo nghề.

Đến khoảng 18 tuổi, học sinh có thể có bằng tốt nghiệp THPT (nếu chọn học chương trình 7 môn) đồng thời có tay nghề để tham gia thị trường lao động. Nếu tiếp tục học liên thông, các em có thể lấy bằng cao đẳng sau khoảng 1 năm nữa và bằng đại học sau thêm khoảng 1-1,5 năm, đồng thời vẫn có thể vừa học vừa làm trong suốt quá trình này.

"Hiện nay không còn sự phân biệt về giá trị bằng cấp giữa học sinh học tại trung tâm giáo dục thường xuyên và học sinh học tại các trường THPT. Trên bằng tốt nghiệp không ghi loại hình đào tạo, mà chỉ thể hiện thông tin cá nhân và đơn vị đào tạo. Do đó, về cơ hội học tiếp, các em hoàn toàn có thể yên tâm", ông nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, các trung tâm giáo dục thường xuyên hiện nay đã có nhiều thay đổi tích cực. Về cơ sở vật chất, điều kiện học tập không khác nhiều so với các trường THPT. Học sinh đi học đúng giờ, học theo thời khóa biểu chính khóa, có nề nếp và kỷ luật rõ ràng. 

Một số phụ huynh còn lo lắng về việc học chung với nhiều độ tuổi khác nhau như trước đây, tuy nhiên thực tế hiện nay các trung tâm đã tổ chức phân lớp riêng, đảm bảo học sinh sau THCS học tập trong môi trường phù hợp với lứa tuổi, không còn tình trạng học chung nhiều đối tượng như trước.

Về mặt quản lý chuyên môn, các trung tâm giáo dục thường xuyên vẫn chịu sự quản lý chặt chẽ của Sở GD-ĐT, đồng thời học sinh vẫn có cơ hội tham gia các hoạt động học tập, các kỳ thi học sinh giỏi như học sinh THPT. 

Thực tế cho thấy, nếu các em có ý thức học tập tốt, chịu khó đầu tư thì hoàn toàn có thể đạt kết quả cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT và có cơ hội trúng tuyển vào các trường đại học. Nhiều trường hợp học sinh từ các trung tâm vẫn đỗ đại học với tỉ lệ cao.

"Điều đáng lo không nằm ở việc học tại trung tâm giáo dục thường xuyên hay trường THPT, mà nằm ở thái độ học tập và sự nỗ lực của học sinh. Nếu các em không đầu tư cho việc học thì dù ở môi trường nào cũng khó đạt kết quả tốt. Ngược lại, nếu có sự quyết tâm, các em hoàn toàn có thể đạt được mục tiêu của mình", ông nhấn mạnh.

Chọn nguyện vọng lớp 10: Đặt NV1 đúng sức, NV2-3 'lùi an toàn'

 Ths Đỗ Trí Nhân, chuyên viên Phòng Quản lý chất lượng giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, khuyên các em học sinh mặc dù kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 khó nhưng đừng vì quá lo lắng mà khiến kết quả thi không như mong đợi. 

"Hãy lựa chọn các trường nguyện vọng 1 dựa trên những tiêu chí như gần nhà, phù hợp với năng lực và nhu cầu học tập. Lựa chọn trường nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3 có thể thấp hơn năng lực học tập từ 1 đến 1,5 điểm", ông nói.

Ông lưu ý các em hãy xác định năng lực học tập của bản thân và chọn trường phù hợp, chứ không phải chọn theo kỳ vọng của mình. Đặc biệt, hãy hạ thấp điểm của nguyện vọng 3 so với năng lực học tập để "đề phòng" trường hợp không như kỳ vọng, ví dụ áp lực tâm lý gây ảnh hưởng đến kết quả thi. 

Nếu không thi đậu vào THPT công lập, các em vẫn có thể thi vào các trường tư thục và trung tâm giáo dục thường xuyên. TP.HCM hiện có nhiều trường tư thục chất lượng rất tốt và một số trung tâm giáo dục thường xuyên "hot", chỉ tiêu chỉ 600 nhưng số lượng đăng ký vào học lên đến 1.200, cho thấy các em có rất nhiều con đường để lựa chọn, từ đó giảm bớt áp lực thi cử.

Về điểm cộng, Ths Đỗ Trí Nhân cho biết năm nay vẫn có điểm ưu tiên và được giữ như năm học trước, cộng không quá 3 điểm cho một thí sinh. Nếu có thắc mắc về điểm cộng, phụ huynh, học sinh có thể liên hệ ban lãnh đạo của trường THCS để trao đổi.

Trao đổi về xu hướng học tập bằng AI, ThS Nguyễn Hoàng Bích Vy - trưởng ban tuyển sinh miền Nam FPT PolySchool - cho rằng công nghệ, đặc biệt là AI, đang ngày càng tác động sâu vào đời sống. Nhiều học sinh cũng chia sẻ đã sử dụng các công cụ như ChatGPT, Gemini, Copilot trong học tập.

Theo bà Vy, AI là xu hướng không thể tránh khỏi, nhưng cần được sử dụng như công cụ hỗ trợ hiệu quả trong học tập và công việc. Những người không chủ động học hỏi, tiếp cận AI sẽ dễ bị tụt lại phía sau.

Trả lời câu hỏi của em Phan Ngọc Như Quỳnh, lớp 9A1 trường THCS Lam Sơn về việc cần chuẩn bị gì về cả năng lực và trí lực cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10, ThS Trần Thị Thanh Trà - giảng viên Trường ĐH Mở TP.HCM, cho biết trước khi bước vào kỳ thi, các em cần nhìn lại năng lực của bản thân, và xem xét sở thích để phù hợp với chặng đường dài phía trước.

"Nhiều bạn gần đến ngày thi sẽ đau đầu, đau bụng, thậm chí nhiều bạn không có biểu hiện gì nhưng thực chất rất căng thẳng. Vì vậy, chuẩn bị tinh thần cũng là yếu tố quan trọng không kém.

Phụ huynh hãy làm chỗ dựa tinh thần cho con, thậm chí các con có thể hạ bớt mục tiêu xuống để phù hợp với năng lực của con, và kỳ thi lớp 10 chỉ là một trong rất nhiều các con đường mà các con có thể lựa chọn", ThS Thanh Trà nói.

Đặc biệt, một em học sinh lớp 8 cũng đặt câu hỏi và được các chuyên gia tại ngày hội đánh giá cao vì chủ động chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 từ sớm. Em được khuyên có thể chuẩn bị kiến thức nền, kỹ năng cứng, kỹ năng mềm cũng như học thêm một ngoại ngữ như tiếng Anh, tiếng Hoa… ngay từ thời gian này - vốn sẽ là những nền tảng để tự tin bước vào kỳ thi dù những năm tới quy chế tuyển sinh có thể thay đổi. 

"Đôi khi các em sẽ tìm ra được năng lực tiềm ẩn của bản thân khi cố gắng hết mình trong kỳ thi, cùng với sự hỗ trợ từ nhà trường và phụ huynh", ThS Thanh Trà cho biết.

Ba điểm tư vấn, loạt hoạt động trải nghiệm tại ngày hội ‘Tự tin vào lớp 10’

Ngày hội ‘Tự tin vào lớp 10’ 2026 diễn ra tại 3 điểm ở TP.HCM với chuỗi tư vấn tuyển sinh, định hướng nghề nghiệp và nhiều hoạt động trải nghiệm cho học sinh.