Phóng to

Nguyễn Quyên làm thí nghiệm trên máy lắc ngang - Ảnh: Thanh Xuân

TT - Với đề tài “Xác định môi trường nhân nuôi và tồn trữ vi khuẩn đối kháng Burkholderia cepacia TG17 với nấm Rhizoctonia solani gây bệnh đốm vằn trên lúa”, cô SV quê huyện An Phú (An Giang) Dương Thị Nguyễn Quyên, lớp nông học K25, khoa Nông nghiệp ĐH Cần Thơ, đã đoạt giải nhất giải thưởng “Sinh viên nghiên cứu khoa học” do Bộ Giáo dục - đào tạo tổ chức và bằng khen “Sáng tạo kỹ thuật VN-Vifotec”.

Trăn trở cùng bà con

“Sinh viên học để vận dụng và sáng tạo” - đó là suy nghĩ của Quyên khi hằng ngày thấy bà con quê mình chữa bệnh đốm vằn cho lúa toàn dùng thuốc hóa học có hại cho môi trường, người tiếp xúc với thuốc và cả người tiêu dùng.

Qua tìm hiểu, Quyên biết bệnh đốm vằn hại lúa phát sinh do nấm Rhizoctonia solani. Tuy loại nấm này có vi khuẩn B. cepacia TG 17 đối kháng mạnh, bán kính vòng vô khuẩn 8-10mm nhưng theo Quyên, môi trường nhân nuôi vi khuẩn này (môi trường King’s B) cần nhiều hóa chất đắt tiền mà sức sống vi khuẩn chỉ giữ được hai tuần sau khi nhân nuôi nên chưa ứng dụng rộng rãi.

“Bà con nông dân mình còn nghèo”... Quyên day dứt mãi điều này và bắt tay vào tìm môi trường lỏng thích hợp việc nhân nuôi vi khuẩn đối kháng trên máy lắc ngang bố trí ngẫu nhiên với ba môi trường lỏng: dịch trích đậu nành, dịch trích cám và dịch trích cám pha đậu nành.

“Nhiều khi bố trí thí nghiệm nhân mật số đưa vô tồn trữ gặp trục trặc, có lúc mật số thấp quá phải nhân nuôi và chuẩn bị lại vật liệu; đôi lúc thí nghiệm có quá nhiều nghiệm thức mình phải thức trắng nhiều đêm”. Quyên tâm sự nhưng cuối cùng đã tự dặn lòng “có thầy cô giúp sức mình không được nản”.

Cuối cùng Quyên cũng xác định môi trường dịch trích cám + dịch trích đậu nành thích hợp nhân nuôi trên máy lắc ngang giúp đạt mật số 2,3x1010 CFU/ml sau 72 giờ nhân nuôi so với môi trường dịch trích cám và dịch trích đậu nành riêng lẻ. Đây cũng là môi trường mà Quyên xác định là tốt nhất, rẻ tiền (210đ/lít) thay thế tốt môi trường King’s B đắt tiền (8.600đ/lít) sử dụng từ trước đến nay.

“Mình ăn học trên đất lúa”

Năm 2004, Trường ĐH Cần Thơ có 15 đề tài nghiên cứu khoa học đoạt giải, trong đó có một giải nhất, một giải nhì, một giải 3 và 12 giải khuyến khích. 22 SV thực hiện đề tài được Bộ trưởng Bộ Giáo dục - đào tạo tặng bằng khen.

Nhưng khi ứng dụng ngoài đồng, mật số chỉ tồn trữ khoảng hai tuần sau đó giảm dần. Quyên lại trăn trở...

Sau khi tìm ra môi trường thích hợp cho việc nhân nuôi vi khuẩn, Quyên bố trí thí nghiệm theo lối ngẫu nhiên với năm lần lặp lại trên trấu, cùi bắp xay, đậu nành xay.

Đúc kết từ thí nghiệm, Quyên nhận ra hai giá thể trấu và cùi bắp xay thích hợp cho việc bảo quản vi khuẩn đối kháng. Trong khi đó việc thêm chất nền agar vào môi trường bảo quản không có tác dụng kéo dài thời gian bảo quản vi khuẩn nhưng có tương tác với giá thể và thời gian tồn trữ.

Nghiên cứu của Quyên đã được ứng dụng và thành công tại Cai Lậy (Tiền Giang), Nông trường Cờ Đỏ, Viện Lúa ĐBSCL (Cần Thơ) mang lại hiệu quả thiết thực cho nông dân trị bệnh đốm vằn. “Ăn học trên đất lúa lẽ nào mình không làm gì cho những cánh đồng lúa quê mình” - Quyên rủ rỉ tâm sự.