Phóng to

Mỗi năm, đất Huế có một mùa gọi là mùa lụt. Trong đời của mỗi người dân Huế không thể đếm hết đã trải qua bao nhiêu trận lụt, bao nhiêu lần nhà biến thành sông -Ảnh: Thái lộc

Nhưng ở miền Trung, mỗi năm đều có trời hành cơn lụt. Năm Giáp Thìn 1904 bão lũ đã tàn phá dữ dội Huế khiến nay người ta nói về “lụt năm Thìn” như một cột mốc để so sánh về mức độ tàn khốc với bất cứ trận lụt nào. Nhiều công trình kiến trúc trong kinh thành, đền, chùa miếu... bị hư hỏng nặng, chợ Đông Ba bị sập, một phần Trường Quốc Học bị cuốn phăng; biển Thuận An bị bít luôn cửa biển Hòa Duân đồng thời mở cửa biển mới...

Trận lũ lụt lịch sử, kinh hoàng không kém “lụt năm Thìn” xảy ra vào năm 1953. Nhiều tài liệu còn ghi trận lũ từ ngày 20 đến 26-9-1953 đã làm 500 người thiệt mạng, gần bằng số người chết trong 16 năm liền từ 1990-2005! Nghệ nhân dân gian Lê Văn Kinh (nghề thêu, ở số 82 Phan Đăng Lưu, TP Huế) năm nay đã bước sang tuổi 80 nhưng vẫn còn rợn nỗi kinh hoàng khi ký ức trận lũ này hiện về: “Lũ lụt năm 1999 sau này cũng không bằng, chừng bốn giờ sáng mình đang ngủ bỗng dưng nghe nước lành lạnh ở lưng, lấy tay sờ toàn nước. Nước dâng đột ngột, lại giữa khuya nên năm 1953 vô số người chết là rứa!”.

30 năm sau, năm 1983, một trận lũ lớn khác cũng quần phá Thừa Thiên - Huế từ ngày 28-10 đến 1-11 làm 252 người chết, 115 người bị thương, 2.100 ngôi nhà bị sập, 1.511 ngôi nhà bị trôi... Lũ lụt ở Huế dường như không còn xa lạ gì. Trong 16 năm liên tục, từ 1990-2005, tổng cộng lũ lụt làm 516 người chết. Đỉnh điểm là trận đại hồng thủy tháng 11-1999 để lại nhiều tang thương cho đất thần kinh. Không chỉ con người, tài sản mà còn rất nhiều thứ vô giá đã bị lũ tàn phá tiếc “đứt từng khúc ruột” như những pho cổ thư, sử liệu được các học giả, các nhà nghiên cứu, nhà giáo ở Huế nhiều đời lưu giữ.

Với nhà nghiên cứu Huế Hồ Tấn Phan (ở đường Cao Bá Quát, phường Phú Hiệp, TP Huế), một trong những người “chơi sách” và lưu giữ sử sách, tư liệu nổi tiếng xưa nay tại Huế, khi nhắc đến chuyện lũ năm 1999 là nhắc đến khoảng 8.000/10.000 cuốn sách ông lưu giữ bị lũ nhấn chìm. “Cả nhà ngập ngụa nước, sách nổi trong nhà như... lá rụng. Sách chìm dưới nước lụt, mỗi bước chân đi là mỗi bước giẫm lên sách” - ông nhớ lại.