Phóng to

thơ Phan Thị Thanh Nhàn

- Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn: Có lẽ đúng như vậy. Tôi mới mở Facebook, được nhiều bạn trẻ và cả các bạn lớn tuổi nói rằng các bạn đã đọc thơ của tôi từ lâu và còn thuộc nhiều bài, nhiều câu thơ của tôi. Ngoài ra, khi có dịp đến các vùng xa xôi như Hà Giang, Cao Bằng, Tây Bắc, hoặc vào các tỉnh phía Nam như Ðà Lạt, Phú Yên, Khánh Hòa, ra các đảo xa như Phú Quốc, Côn Ðảo..., tôi đều may mắn được các bạn trẻ hát tặng bài Hương thầm đã được nhạc sĩ Vũ Hoàng phổ nhạc, thật cảm động và vinh dự. Tôi rất xúc động vì điều này.

* Chị làm thơ từ thời còn học trò và đã nhanh chóng trở thành một trong những nhà thơ nổi tiếng của thế hệ nhà thơ Việt Nam thời chống Mỹ. Chị có thể chia sẻ với các bạn trẻ yêu văn chương vài kỷ niệm về buổi ban đầu làm thơ?

- Tôi may mắn có ông bố rất hay đọc sách. Cụ cứ mang ở đâu về những cuốn sách cũ như Nhị độ Mai, Truyện Kiều, Thủy hử, Tam quốc chí...

Còn chị cả tôi có một nhóm bạn văn chương, chủ nhật nào cũng lên nhà tôi đọc thơ. Tôi thường nấp ở phòng trong nghe lén thơ của các anh các chị. Ðến nay tôi vẫn còn nhớ bài thơ toàn vần C của anh Quế làm tặng chị Chi: "Cô Chi câu cá cạnh cầu/ Chăm chăm chờ cá cắn câu cong cần"... Các anh chị đều rất tài hoa và lém lỉnh khiến tôi cũng mê nghe đàm đạo văn thơ, dù hồi đó tôi chỉ chừng 7, 8 tuổi. Một may mắn nữa là ở cạnh nhà tôi có bà Kẹo, chuyên cho thuê sách. Cứ có tiền mẹ cho ăn quà là tôi ra thuê sách về đọc. Tôi đã say mê đọc: Dế mèn phiêu lưu ký, Bỉ vỏ, Túp lều bác Tôm, Ðảo giấu vàng, Truyện phiêu lưu của Hấc Phin, Không gia đình, Những ngày thơ ấu... và rất nhiều truyện khác.

Hồi học cấp II, tôi làm thơ về gia đình: "Mẹ tôi, tôi rất là yêu/ Vì người vất vả sớm chiều nuôi con", "Em bé mà tôi quí nhất nhà/ Ấy là bé Khải mới lên ba", "Cả nhà đều đã ngủ/ Có tiếng thở đều đều/ Ðồng hồ kêu tích, tắc/ Ôi, sao mà thân yêu"... Tôi còn đặt tên cho một anh mà tôi rất yêu quý là "Cố vấn" và làm thơ tặng anh mà... không ai biết: "C.V. rất mến yêu ơi!/ Gần mày, tao thấy như đời sáng lên"!

* Chị đã sáng tác bài thơ Hương thầm vào thời điểm nào?

- Những năm kháng chiến chống Mỹ, tôi là phóng viên báo Hà Nội Mới, được đi nhiều, viết nhiều. Tôi đã viết bài thơ Hương thầm khi em trai tôi cùng bạn bè của em lên đường ra trận. Em tôi đã hi sinh năm 1974, trước ngày chiến thắng ít lâu...

* Ngoài làm thơ, chị còn viết văn, viết truyện và thơ cho thiếu nhi. Vậy "món" nào là sở trường?

- Tôi nghĩ, giản dị và chân thành là đặc điểm sáng tác của tôi, tức là sống sao viết vậy. Tôi không cố ý sáng tác, mà chỉ viết khi muốn bày tỏ một nỗi niềm gì đó của bản thân. Nỗi niềm đó có khi là tình yêu đất nước, tình yêu gia đình, tình yêu đôi lứa mà ai trong chúng ta cũng có. Vậy thôi.

* Gần 60 năm cầm bút, điều gì đã thôi thúc chị giữ được tình yêu với văn chương lâu bền như vậy?

- Tôi nghĩ, tình yêu đầu tiên của tôi là sách. Và tình yêu cuối cùng của tôi cũng là sách. Văn chương sẽ yêu quý tôi, nếu tôi yêu quý và trân trọng công việc sáng tác của mình. Văn chương và bạn đọc sẽ không phụ bạc tôi, nếu tôi cầm bút không vì danh lợi hay bổng lộc mà chỉ để bày tỏ tình yêu của mình với đất nước, thiên nhiên và con người một cách chân thành và giản dị. Tôi hi vọng như vậy.

* Nhắc đến nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn, người đọc sẽ nhanh chóng nhớ đến các bài thơ nổi tiếng như Hương thầm, Con đường, Yêu đời, Không đề, Trời và Ðất... Có phải đây là những bài thơ hay như chị đã từng quan niệm: "Thơ hay là thơ được nhiều người yêu mến và thuộc. Mình viết tâm trạng của mình nhưng rồi "gặp" được tâm trạng của rất nhiều người"?

- Vâng.Tôi vẫn nghĩ như vậy.

* Chị đã từng nói vui với bạn đọc, chị "chỉ làm thơ khi thất tình". Và trong thực tế, người đọc cảm nhận thơ chị có sự thất tình nhưng rất ý nhị, nữ tính, không ồn ào. Ðó có phải là một đặc điểm để chị giữ cho thơ mình có nét riêng?

- Tôi nghĩ, thơ giản dị và chân thành thì dễ được bạn đọc yêu mến.

* Xin cảm ơn nhà thơ.

Phóng to Áo Trắng số 11 ra ngày 15/06/2013 hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này.