Suốt những ngày qua, theo những gì chúng tôi nắm được, từ khi có thông tin đầu tiên về những biên bản thỏa thuận chấm thi đến lúc các địa phương gửi báo cáo, Bộ GD-ĐT liên tục tổ chức các cuộc họp tìm cách xử lý. Có cuộc họp kéo dài đến gần khuya. Có cuộc họp do lãnh đạo cấp cao chủ trì. Có cuộc họp phải nhờ các chuyên gia giáo dục hiến kế. Thế nhưng trước một vụ “bắt tay” lần đầu tiên được công khai như thế, có vẻ bộ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Bên ngoài trụ sở của Bộ GD-ĐT tại Hà Nội, từ những nguồn thông tin khác nhau, rất nhiều phương án xử lý đã được dự đoán. Thông tin đầu tiên cho biết Bộ GD-ĐT chấp nhận “thương đau” để làm một cuộc xử lý mạnh tay, yêu cầu chấm lại bài thi của 11 địa phương liên quan theo đáp án chính thức của bộ. Bên cạnh đó, bộ sẽ tiến hành xử lý kỷ luật tất cả những người liên quan.

Nhưng không lâu sau, lại có thông tin từ bên trong đưa ra rằng bộ sẽ chấm thẩm định một số bài thi để kết luận vụ việc và xử lý kỷ luật những người liên quan. Liền sau đó, nguồn tin khác cho biết bộ không chọn cả hai phương án trên. Thay vào đó, tất cả bài thi của thí sinh sẽ không bị đụng đến, chỉ xử lý kỷ luật những người đã làm sai. Nói nôm na là “chỉ đánh người lớn, không đụng đến trẻ con”.

Trong tình thế này, phương án nào xem ra cũng có vấn đề. Nếu chấp nhận đau thương, chọn phương án đầu tiên là chấm lại bài thi, điều này sẽ dắt dây theo rất nhiều khó khăn khác liên quan đến thời gian, nhân lực, tâm lý, dư luận xã hội... Dĩ nhiên nếu quyết tâm đủ mạnh đến mức điều chỉnh thời gian kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng, phương án này cũng có thể thực hiện được. Nếu chọn phương án thứ hai, nhiều người cho rằng việc đúng sai đã hiện rõ mồn một trên biên bản thống nhất hướng dẫn chấm thi của 11 tỉnh, thành chứ không nằm ở khâu chấm thi của giám khảo. Vì vậy chấm thẩm định bài thi sẽ chẳng giải quyết được vấn đề gì.

Và Bộ GD-ĐT đã chọn phương án thứ ba. Bộ GD-ĐT xác định ban chỉ đạo thi các địa phương trên đã làm sai lệch đáp án. Trong việc này, thí sinh không có lỗi. Vì thế bộ đã chấp nhận kết quả thi mà các tỉnh đã duyệt sơ bộ. Phương án này được xem là có lợi - theo kiểu cái lợi trước mắt - nhất là cho học sinh. Tuy nhiên với phương án này, Bộ GD-ĐT vô hình trung đã hợp thức hóa và chính thức thừa nhận kết quả của tình trạng “chấm giả”. Đồng thời điều này cũng có nghĩa Bộ GD-ĐT chính thức thừa nhận tỉ lệ cũng như trình độ của học sinh tốt nghiệp THPT hiện nay là không đúng thực chất, điều mà nhiều người đã đặt nghi vấn từ bấy lâu nay.