Đờn ca tài tử được công nhận là Di sản văn hóa của nhân loại, lần đầu tiên qui tụ được tất cả các tài danh trên cả nước, hoạt động được chính qui hóa là một điều mà ai yêu âm nhạc dân tộc cũng mừng rỡ, cũng tán thưởng. Thôi thì: “Rừng Nhum có cô Kiều Hạnh/ Quán Dốc có chị Ba Bèo/ Xóm Bời Lời có thím Tư Phong/ Cái đầu bèo nhèo/ Cái đít láng mướt/ Cái đầu bèo nhèo/ Cái đít láng mướt/ Có con mà chưa có chồng”. Ấy, đờn ca tài tử nó vui như vậy. Vui hết biết!

Thế nhưng, những con số được báo Pháp Luật TP.HCM công bố về festival này khiến ta lùng bùng lỗ tai: Hơn 2.000 tỉ đồng để xây dựng các công trình, chưa kể chi phí tổ chức lễ hội. Báo liệt kê ra như vầy: Nhà hát Ba nón lá 222 tỉ đồng (nhưng chưa hoàn chỉnh), quảng trường 118 tỉ đồng, đờn kìm cách điệu hóa 20 tỉ đồng… Trong khi đó, Bạc Liêu vẫn còn những bệnh nhân chưa có giường nằm phải “tạm trú” ngoài hành lang; bệnh nhi thì 2 hoặc 3 cháu nằm 1 giường rất ấm cúng; 13 xã chưa có đường cho xe hơi vào đến trung tâm xã; 371 điểm dân cư chưa có điện thường xuyên nên phải “kính thưa” dầu hôi quanh năm.

Báo trích dẫn lời Thủ tướng Chính phủ nói trong một cuộc họp ở Bạc Liêu: “Trong điều kiện còn nghèo, nếu để lựa chọn giữa xây dựng 13 tuyến đường về trung tâm xã và xây dựng nhà hát, tôi nhất định chọn làm đường. Hoặc chọn việc kéo điện cho 371 tuyến dân cư đang chưa có điện”. Về công trình nhà hát, Thủ tướng nói: “Nghèo, nhà không có điện, làm sao hát hò được các đồng chí? Nhà hát cần nhưng trong điều kiện khó khăn hiện nay nên để làm sau… Đờn ca tài tử không phải đến nhà hát đâu, trên sông cũng hát được”.

Cũng cuối tháng 4 vừa qua, Bộ Giao thông vận tải đã đá một đường thoái ảo cước khá ngoạn mục: Đình chỉ chức vụ Cục trưởng Cục Đường sắt của ông Nguyễn Hữu Thắng. Lý do là ông này tuyên bố ẩu tả, thiếu trách nhiệm và làm ảnh hưởng xấu đến uy tín ngành giao thông vận tải. Tuy không phải là nhà văn nhưng ông Thắng cũng phải viết… văn bản kiểm điểm cho nó văn vẻ một chút; tất nhiên là với văn phong cẩn thận hơn lời tuyên bố đầy ngẫu hứng không có văn bản.

Đúng như ông bà ta thường nói là “Thần khẩu hại xác phàm”. Sự vụ như vầy: Trong quá trình thi công tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Nội, ông Thắng đã đề nghị điều chỉnh giá tăng thêm 339 triệu đô-la Mỹ (gần 7 ngàn tỉ đồng). Số tiền quá lớn đó khiến các cơ quan báo chí quan tâm, đồng loạt đưa thông tin về chuyện đội giá bất ngờ. Để phản ứng lại, sau khi phàn nàn rằng công việc làm tốt thì chẳng có ai khen, ông Thắng bèn phán một câu xanh dờn ngọn cỏ: “Điều chỉnh một tí đã rùm beng cả lên”.

Đó là lời ông Thắng mắng bọn làm báo. Theo ông, đưa thông tin về chuyện đội giá cho ai nấy đều biết là hình thức đánh động dư luận, y chang tiếng trống (rùm) và tiếng thanh la (beng) trong trò chơi múa lân, nên ông dùng từ ghép “rùm beng”. Ông Thắng dùng chữ ngộ nghĩnh như vậy là tội nghiệp anh em nhà báo, bởi anh em họ không phải là những người đánh trống khua thanh la để bán báo kiếm tiền đâu. Việc liên quan đến ngân sách quốc gia, đồng tiền nhà nước, ông Thắng nỡ nào cấm họ không được đưa thông tin? Mà phải chăng 7 ngàn tỉ đồng là “một tí” như kiểu ông Thắng nói? Nó… nhiều tí lắm, ông à; gấp 3 lần rưỡi số tiền xây dựng các công trình ở Bạc Liêu. Tôi thật sự lấy làm tiếc vì ông làm tới cục trưởng mà suy nghĩ cứng ngắt như cục sắt, chẳng hiểu gì về nhiệm vụ của báo chí và giá trị của đồng tiền hết.

2 sự cố trên, 1 diễn ra ở phía Nam liên hệ đến văn hóa, 1 diễn ra ở phía Bắc liên hệ đến kinh tế; tưởng như chẳng ăn nhập gì nhau. Thế nhưng, tư tưởng lớn gặp nhau bởi ở cả 2 nơi đều coi đồng tiền nhà nước nhẹ hều như chiếc lá mùa thu, rơi rụng bao nhiêu thì rơi rụng. Nhà thơ Kiên Giang viết: “Tiền không là lá em ơi/ Tiền là giấy bạc do đời in ra”. Ít nhất thì tiền cũng là giấy bạc được in ra với sự bảo chứng của vàng, ngoại tệ hay tiềm lực sản xuất của nền kinh tế chứ nhỉ? Người ta chỉ mong cán bộ nhà nước, lãnh đạo địa phương thay đổi não trạng coi tiền như lá để có một cái nhìn đúng về đồng tiền nhà nước, dùng nó một cách tiết kiệm và hiệu quả, ưu tiên cho những điều thiết thực về quốc kế dân sinh.

Tuổi Trẻ Cười số 499 ra ngày 15/5/2014 hiện đã có mặt tại các sạp báo Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này.