Phóng to

TTO - Lý Gia Thành chỉ là một trong nhiều người Trung Quốc nhập cư đã làm thay đổi nền kinh tế Hong Kong. Thành phố này trở thành một thiên đường an toàn hiếm có đối với người chạy nạn Trung Quốc muốn lánh khỏi tình hình hỗn loạn ở Trung Quốc, đặc biệt là sau Chiến tranh thế giới thứ II, khi cuộc nội chiến giữa Quốc dân đảng và Đảng Cộng sản Trung Quốc đã tàn phá đất nước. Năm 1945, dân số Hong Kong chỉ có 600.000 người.

Năm năm sau, con số này đã tăng lên tới 2,5 triệu người. Hầu hết là người lao động và nông dân nghèo. Số khác là những doanh nhân giàu có. Nhiều người trong số họ đến từ Thượng Hải. Cả hai nhóm này đều là phương tiện để Hong Kong đạt được sự thần kỳ của mình.

Nhóm nhà giàu đầu tư tiền bạc, tài sản mà họ có thể rút ra được từ Trung Quốc đại lục vào các nhà máy công nghiệp mới. Nhóm nhà nghèo trở thành người lao động trong các nhà máy đó. Họ gọi Hong Kong là “thiên đường của cuộc phiêu lưu mạo hiểm”.

Một trong những người Trung Quốc nhập cư giàu có tên là H.C.Đinh đã sản xuất mặt hàng pin và đèn pin tại Thượng Hải khi cuộc nội chiến bước vào giai đoạn nóng bỏng. Đinh ban đầu không muốn đi di tản nhưng ông cũng cảm thấy lo lắng cho tương lai nên phòng xa, thành lập một nhà máy đúc nhựa nhỏ chuyên sản xuất phụ tùng đèn pin tại Hong Kong vào năm 1946. Quyết định đầu tư này chứng tỏ là khôn ngoan.

Tình hình bất ổn chính trị tại Trung Quốc gia tăng nên Đinh bay sang Hong Kong vào năm 1948. Chính quyền Trung Quốc đai lục sau đó mua nhà máy tại Thượng Hải của Đinh. Lo lắng cho số phận của những người mà ông để lại phía sau, Đinh đã chia gần hết số tiền có được sau khi bán nhà máy cho những nhân viên cũ của mình. Ông bắt đầu khởi dựng lại sự nghiệp tại Hong Kong.

Doanh nghiệp mới của Đinh, Công ty Kader Industrial, cũng bắt đầu theo kiểu giống như Trường Giang, tức là sản xuất những mặt hàng nhựa gia dụng đơn giản. Vào giữa thập niên 1950, Kader đã phát triển khả năng để sản xuất khuôn làm hàng nhựa và bắt đầu làm đồ chơi.

Công việc làm ăn kinh doanh của Kader được một mạng lưới ngày càng mở rộng của các nhà máy công nghiệp và thương nhân nổi lên trong số các nhà máy mới ở Hong Kong hỗ trợ. Một trong số những người có nhiều ảnh hưởng nhất là Phùng Hán Chu. Với vai trò quản lý Công ty thương mại Li & Fung, Phùng Hán Chu cũng là một người Trung Quốc nhập cư.

Công ty Li & Fung ban đầu đóng tại thủ phủ phía nam của tỉnh Quảng Châu nhưng sau đó chuyển trụ sở chính tới Hong Kong vào năm 1937 và đóng cửa các hoạt động kinh doanh của mình tại Trung Quốc vào năm 1949. Mới đầu, Phùng Hán Chu xuất khẩu các mặt hàng truyền thống của Trung Quốc như đồ sứ, pháo hoa, sản phẩm tre cho phương Tây.

Vào năm 1950, ngành kinh doanh này bắt đầu sụt giảm. Chất lượng của các loại sản phẩm mua từ Trung Quốc đại lục bị giảm sút trong khi nhu cầu đối với các mặt hàng lỗi thời này tại Mỹ và châu Âu suy yếu dần. Phùng Hán Chu phải tìm cách mới để tồn tại.

Ông phát hiện ra giải pháp nằm trong khu vực công nghiệp mới hình thành của Hong Kong. Phùng Hán Chu cùng với những người nhập cư đồng hội đồng phường thành lập các nhà máy nhỏ sản xuất bát gỗ, dụng cụ kim loại và thậm chí hoa nhựa. Ông cũng liên kết với những doanh nghiệp mới thành lập khác tại Hong Kong xuất khẩu vải sợi và mặt hàng nhựa sang Mỹ.

Khi công việc kinh doanh của Li & Fung phát triển mở rộng suốt những năm 1950, Phùng Hán Chu càng ngày càng nhận được nhiều đơn đặt hàng mà những nhà máy của riêng ông thì lại quá nhỏ bé đến nỗi không thể nào đáp ứng được. Vì vậy, Phùng Hán Chu phải hợp đồng các doanh nghiệp khác sản xuất hàng hóa cho mình.

Cuối cùng, Li & Fung trở thành một đại lý chuyên nhận “hợp đồng gia công” (“outsourcing”) hoàn toàn. Những công ty như vậy tự bản thân chúng không hề sản xuất bất kỳ thứ gì nhưng nhận hợp đồng từ các công ty nước ngoài, tìm ra những nhà máy thích hợp thực hiện các hợp đồng đó và xuất khẩu thành phẩm cho các khách hàng của mình. Dưới sự quản lý của hai con trai Phùng Hán Chu, Công ty Li & Fung sau đó đóng vai trò chủ chốt trong việc tự mình thay đổi quy trình sản xuất.

Trong vai trò là một đại lý chuyên nhận hợp đồng gia công, Phùng Hán Chu tiếp xúc với Đinh của Kader để đặt vấn đề về những cơ hội xuất khẩu mới. Ông đem những mẫu đồ chơi nhựa mới tới Kader và hỏi xem liệu Đinh có sản xuất được cho các khách hàng ở phương Tây hay không. Kader nhanh chóng trở thành nhà xuất khẩu đồ chơi nhựa chính cho Mỹ và châu Âu.

Lúc đầu, Công ty đồ chơi Mỹ Ideal là khách hàng quan trọng. Khi kinh doanh phát đạt, Kader bắt đầu cùng thiết kế đồ chơi với các khách hàng Mỹ. Vào những năm 1980, Kader sản xuất nhiều đồ chơi ưa thích của trẻ em, trong đó có búp bê bằng vải Cabbage Patch Kids 28.

Những mối quan hệ giữa các doanh nhân như Đinh và Phùng Hán Chu đã giúp xây dựng vùng đất nhượng địa thành một trung tâm sản xuất chính vào những năm 1970. Nhiều người như Đinh đã thành lập doanh nghiệp ban đầu của mình một cách không mong muốn nhưng sau đó lại trở nên lớn mạnh và giàu có hơn. Tuy nhiên, chính Lý Gia Thành mới là người hướng tầm nhìn của mình tới những mục tiêu vĩ đại hơn.