Tiêm vắc xin phòng cúm cho người cao tuổi - Ảnh: acibademinternational.com

Xu hướng giảm tỷ lệ sinh tại nhiều quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc, đang làm thay đổi sâu sắc thị trường vắc xin toàn cầu, buộc các hãng dược phẩm lớn điều chỉnh chiến lược phát triển khi nhu cầu vắc xin dành cho trẻ em suy giảm, trong khi phân khúc người trưởng thành và người cao tuổi trở thành động lực tăng trưởng mới.

Diễn biến này được phản ánh rõ trong kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm 2026 của nhiều doanh nghiệp dược phẩm hàng đầu thế giới.

Sanofi vừa hạ mục tiêu doanh thu của mảng vắc xin vào năm 2030 từ hơn 10 tỉ euro (11,5 tỉ USD) xuống còn 9 tỉ euro. Theo tập đoàn dược phẩm của Pháp, khoảng một nửa mức điều chỉnh xuất phát từ biến động tỷ giá, song nguyên nhân mang tính căn bản là sự thu hẹp của thị trường vắc xin nhi khoa do số trẻ em được sinh ra ngày càng ít.

Trong nửa đầu năm nay, doanh thu vắc xin của Sanofi giảm 1,1%, còn khoảng 2,4 tỉ euro. Riêng tại Trung Quốc - thị trường lớn thứ hai của hãng sau Mỹ - doanh thu giảm gần 5% trong quý 2, chủ yếu do nhu cầu đối với vắc xin phối hợp phòng bại liệt, ho gà và viêm màng não do vi khuẩn Hib giảm theo số trẻ sơ sinh.

Trước đó, doanh số toàn cầu của dòng vắc xin phối hợp dành cho trẻ em và các mũi tiêm nhắc lại của ta cũng đã giảm 4,4% trong năm 2025.

Theo tập đoàn, xu hướng giảm không còn là hiện tượng cục bộ mà đang diễn ra tại nhiều nền kinh tế, khiến trọng tâm nghiên cứu và phát triển vắc xin của hãng dần chuyển từ trẻ em sang thanh thiếu niên, người trưởng thành và đặc biệt là người cao tuổi.

Lãnh đạo bộ phận vắc xin của Sanofi cho biết danh mục nghiên cứu hiện nay tập trung vào các vắc xin phòng bệnh dành cho người lớn như mụn trứng cá, nhiễm Chlamydia, các vắc xin phòng bệnh hô hấp thế hệ mới cũng như vắc xin kết hợp phòng cúm và COVID-19. Định hướng này cũng chi phối các quyết định đầu tư của tập đoàn.

Cuối năm 2025, Sanofi đã chi 2,2 tỉ USD để mua lại công ty công nghệ sinh học Dynavax của Mỹ nhằm mở rộng danh mục vắc xin dành cho người trưởng thành, trong đó có vắc xin phòng viêm gan B và ứng viên vắc xin phòng bệnh zona - căn bệnh thường gặp ở người trên 50 tuổi.

Xu hướng dịch chuyển này cũng diễn ra ở các tập đoàn dược phẩm khác. Pfizer đang phát triển thế hệ vắc xin phế cầu mới dành cho trẻ em có khả năng bảo vệ trước nhiều chủng vi khuẩn hơn.

Công nghệ này đồng thời sẽ được ứng dụng để phát triển vắc xin phế cầu dành cho người cao tuổi - nhóm đối tượng, cùng với trẻ nhỏ, có nguy cơ cao mắc các bệnh nhiễm khuẩn do phế cầu.

Trong khi đó, Tập đoàn GSK của Anh tiếp tục gặt hái thành công với v vắc xin phòng bệnh zona Shingrix khi doanh số sản phẩm này tăng 12% trong nửa đầu năm, đạt gần 1,9 tỉ bảng Anh và trở thành động lực tăng trưởng chính của mảng vắc xin.

Không chỉ chuyển dịch đối tượng sử dụng, thị trường vắc xin cũng đang bước vào giai đoạn đổi mới công nghệ.

Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) vừa cấp phép vắc xin cúm ứng dụng công nghệ mRNA của Moderna, mở đường cho việc thương mại hóa vắc xin kết hợp phòng cúm và COVID-19 tại Mỹ trong thời gian tới.

Trước đó, Liên minh châu Âu đã trở thành khu vực đầu tiên trên thế giới phê duyệt loại vắc xin kết hợp này.

Theo giới chuyên môn, sự thay đổi về cơ cấu dân số không làm giảm nhu cầu tiêm chủng mà đang làm thay đổi cơ cấu của thị trường vắc xin.

Trong bối cảnh số trẻ em giảm và tuổi thọ tiếp tục tăng, các doanh nghiệp dược phẩm đang chuyển trọng tâm sang những bệnh phổ biến ở người trưởng thành và người cao tuổi, đồng thời phát triển các vắc xin đa giá và vắc xin kết hợp nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của xã hội già hóa.